ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ

Για πολλοστή φορά τα τελευταία 75 χρόνια οι οθόνες μας γεμίζουν εικόνες φρίκης εδώ και πάνω από έναν μήνα, οι νεκροί πολλαπλασιάζονται, οι εκτοπισμένοι αυξάνονται και  παράλληλα ακούμε “ειδικούς” να μας εξηγούν γιατί συμβαίνει κάτι τέτοιο αυτό. Οι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν πλευρά σαν να πρόκειται για ποδοσφαιρική ομάδα και κριτήριο επιλογής τις περισσότερες φορές είναι το σημείο εκκίνησης που έχουν επιλέξει. Επιπλέον αφού γίνει αυτή η επιλογή, το ζήτημα απλοποιείται ακόμα περισσότερο, με καλούς και κακούς, με ισχυρούς και αδύναμους. Θα προσπαθήσω στις γραμμές που ακολουθούν να δώσω ένα ιστορικό πλαίσιο και να παρουσιάσω κάποιες αιτίες που μας έχουν φέρει ως εδώ.

British Palestine

Σκοπός της ανάλυσης δεν είναι η προ 1948 εποχή (παραδόξως, οι ομάδες που βρίσκονται στην εξουσία αυτή την περίοδο και στις δύο πλευρές έχουν ουσιαστικά ως όραμα αυτή ακριβώς την εποχή, την ύπαρξη ενός και μόνο ενιαίου κράτους από τον Ιορδάνη ποταμό μέχρι τη Μεσόγειο θάλασσα).

Η περιοχή θα περάσει από τα χέρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε αυτά των Άγγλων κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η λήξη του θα βρει την Αγγλία να την «διοικεί» προσπαθώντας παράλληλα να βρει συμμάχους στον πόλεμο κατά των Οθωμανών που έχουν πλέον πάρει το μέρος της Γερμανίας. Η περιοχή προσφέρεται ως ανταμοιβή σε Άραβες, σε Εβραίους και σε Γάλλους. Οι τελευταίοι “αρκέστηκαν” τελικά στη Συρία αλλά όλος αυτός ο λαβύρινθος υποσχέσεων και δεσμεύσεων προξένησε χάος.

Δεν έγινε ποτέ σαφές αν οι Αγγλοι οραματιζόντουσαν μια χώρα στην οποία θα ζούσαν και οι δύο κοινότητες, αν θα μοίραζαν την περιοχή δημιουργώντας δύο ξεχωριστά κράτη για τις δύο κοινότητες ή αν πίστευαν πως θα παρέμεναν “διοικητές” της περιοχής αφήνοντας τις δύο κοινότητες να σφαχτούν μεταξύ τους. Ακόμα και η διακήρυξη του Μπαλφούρ δεν ξεκαθαρίζει τις προθέσεις των Αγγλων.

Τελικά το ζήτημα θα «λύσει» ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, μετά τη λήξη του οποίου η Αγγλία δεν ήταν πλέον σε θέση να διαχειριστεί την κατάσταση, ούτε οικονομικά ούτε πολιτικά. “Πέταξαν” το μπαλάκι στη διεθνή κοινότητα και αποχώρησαν.

Αξίζει εδώ να σημειωθεί πως η Παλαιστίνη ήταν η μόνη περιοχή στην οποία δεν δημιουργήθηκε κάποιο νομοθετικό όργανο όπως έγινε σε όλες τις υπόλοιπες γύρω της. Αυτός ήταν ο βασικός τρόπος αποκρατικοποίησης, όταν αποχωρούσε μια αποικιοκρατική δύναμη υπήρχε ήδη ένα σώμα “έτοιμο” να διαχειριστεί τη διακυβέρνηση της νέο-ιδρυθείσας χώρας. Οι Εβραίοι χάρη στις σιωνιστικές οργανώσεις είχαν μια κάποια δομή και οργάνωση. Οι Αραβες της περιοχής αντιθέτως ήταν ακόμα φατρίες που δεν είχαν κανένα απολύτως όργανο να τους εκπροσωπεί συνολικά. Και κάθε οικογένεια κοιτούσε τα δικά της συμφέροντα.

Νάκμπα για τους μεν Πόλεμος της ανεξαρτησίας για τους δε

Αλλά ας περάσουμε στην επόμενη φάση που ξεκινά στις 14 Μαΐου του ’48. Ο Μπεν-Γκουριόν διακηρύσσει την ανεξαρτησία του Ισραήλ λίγες ώρες προτού λήξει επίσημα η Βρετανική Εντολή για την Παλαιστίνη (τα μεσάνυχτα της ίδιας ημέρας). Αν και έχει προηγηθεί ο λεγόμενος “εμφύλιος” του 47- 48, μια μέρα μετά την διακήρυξη του Μπεν-Γκουριόν οι στρατοί της Αιγύπτου, της Συρίας, της Ιορδανίας (Τρανσιορδανία τότε), του Λιβάνου και του Ιράκ μαζί με μονάδες από την Υεμένη και την Σαουδική Αραβία εισβάλλουν στην περιοχή. Οι άραβες ηγέτες στο εσωτερικό τους μιλάνε για “συντριβή” του νέου κράτους αλλά όταν απευθύνονται προς τα έξω μιλάνε για μια επέμβαση που στόχο έχει να σταματήσει την αιματοχυσία και τις διαμάχες.

Από την άλλη πλευρά οι εβραίοι θεωρούν δεδομένο ότι πολεμούν για την ίδια τους την ύπαρξη αφού σε περίπτωση ήττας θα τους “πετούσαν στη θάλασσα”. Αίσθηση που το 1948 δεν ήταν ούτε υπερβολική ούτε αδικαιολόγητη.

Ένα γεγονός που πρέπει να αναφερθεί και το οποίο έλαβε χώρα στις 9 Απριλίου του ‘48 είναι η σφαγή στο Ντέιρ-Γιασίν. Μέλη του Ιργκούν, το οποίο είχε αποχωρήσει το 1931 από τη Χαγκανά (πρόδρομος της IDF) θεωρώντας την υπερβολικά μετριοπαθή, θα επιτεθούν στο χωριό Ντέιρ-Γιασίν και θα σφάξουν ακόμα και γυναικόπαιδα. Αν και την σφαγή καταδίκασαν αμέσως τόσο οι ραβίνοι της περιοχής όσο και διεθνούς φήμης εβραίοι όπως ο Αϊνστάιν και η Άρεντ, υπάρχει μέχρι και σήμερα ένα μικρό κομμάτι εβραίων που “γιορτάζουν” την επέτειο.

Στις 13 Μαΐου του 48, στο κιμπούτς του Κφαρ-Ετζιον άραβες θα πάρουν εκδίκηση (σύμφωνα με τα λεγόμενα τους) και μετά από σκληρή μάχη για την κατάληψη του κιμπούτς, πολλοί από αυτούς που παραδόθηκαν θα εκτελεστούν.

Δεν αναφέρω τα δύο περιστατικά ώστε να τα βάλω στη ζυγαριά της φρίκης αλλά για να δούμε την κατάσταση που επικρατούσε μέχρι και μια μέρα πριν από την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.

Ο πόλεμος θα κρατήσει περίπου ένα χρόνο και θα αλλάξει τη μορφή της περιοχής για πάντα. 750.000 άραβες θα εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και θα βρουν καταφύγιο στις γειτονικές χώρες κυρίως.

Τα μέλη της Χαγκανά θα εξαφανίσουν με μπουλντόζες ολόκληρα χωρία ώστε να μην υπάρχει περίπτωση να επιστρέψουν οι νόμιμοι ιδιοκτήτες ενώ όσα έμειναν θα κατοικηθούν από τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό Εβραίων που έρχονται στην νέα χώρα. Το τραύμα της ολοκληρωτικής καταστροφής θα επηρεάσει την σχέση των δύο λαών για δεκαετίες. Το ίδιο ακριβώς γεγονός που για τους άραβες είναι η “Νάκμπα” (καταστροφή ή κατακλυσμός στα αραβικά και στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται όντως για αυτό που λέει η λέξη) το Ισραήλ το γιορτάζει ως “πόλεμο της ανεξαρτησίας” (κάτι που κάνει ιδιαίτερα χυδαία τη δήλωση του Νετανιάχου για 2ο Πόλεμο Ανεξαρτησίας αναφερόμενος σε όσα συμβαίνουν τώρα στη Γάζα).

Το ζήτημα της επιστροφής των παλαιστίνιων προσφύγων θα αποτελέσει ένα από τα δυσκολότερα θέματα για την εύρεση λύσης. Τελικά τον Μάιο του ’49 το Ισραήλ θα αναγνωριστεί και επίσημα από τον ΟΗΕ. Αν και είχαν υπάρξει διάφορες προτάσεις σχετικά με τις εκτάσεις που θα έπαιρνε κάθε κοινότητα, στην ουσία όταν μιλάμε για “λύση δύο κρατών” αναφερόμαστε στα σύνορα που προκύπτουν από την εκεχειρία του ’49 και τα οποία παραχωρούν στο Ισραήλ το 78% της βρετανικής Παλαιστίνης (στο οποίο επιπλέον βρίσκονταν σχεδόν όλες οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις καθώς και τα πολύτιμα για την περιοχή αποθέματα υπόγειων υδάτων).

Ο «πόλεμος των έξι ημερών»

Τα επόμενα 20 χρόνια θα περάσουν με μία κατάσταση μόνιμης έντασης. Αποκορύφωμα είναι ο πόλεμος του ’56 αλλά έχουμε επιδρομές και επιθέσεις μικρής κλίμακας σε απάνθρωπη συχνότητα. Το γεγονός που θα αλλάξει ριζικά όχι μόνο τις ισορροπίες αλλά και το ίδιο το εσωτερικό τόσο της ισραηλινής κοινωνίας όσο και αυτής των παλαιστίνιων είναι ο πόλεμος του 1967. Ο Νάσερ κλείνει τα στενά του Τιράν, κίνηση με την οποία απειλούσε συχνά (τα είχε κλείσει και το ’56), πράξη που για το Ισραήλ αποτελούσε cassus belli. Το στρατιωτικό κομμάτι είναι γνωστό, το Ισραήλ κατέστρεψε την αιγυπτιακή αεροπορία πριν αυτή καν προλάβει να αντιδράσει ενώ παράλληλα κατατρόπωσε και τους στρατούς της Συρίας και της Ιορδανίας, που συμμετείχαν στην επίθεση.

Μέσα σε έξι μέρες το Ισραήλ βρέθηκε να έχει στην κατοχή του την χερσόνησο του Σινά, τη Γάζα, τα υψίπεδα του Γκολάν και τη Δυτική Όχθη. Ο Μπεν-Γκουριόν θεωρεί πως τα νεοαποκτηθέντα εδάφη θα αποτελέσουν διαπραγματευτικό χαρτί προκειμένου να εξασφαλίσουν επιτέλους μια κάποια ασφάλεια με την στρατηγική που αποκαλούσαν “γη για ειρήνη”. Ο ΟΗΕ καταλήγει στο ψήφισμα 242 το οποίο βασίζεται ακριβώς στη λογική της ανταλλαγής εδάφους για ειρήνη και αποτελεί το θεμέλιο όλων των μετέπειτα προσπαθειών για εύρεση λύσης. Την ίδια στιγμή τόσο ο Αραβικός Σύνδεσμος όσο και η νέο-ιδρυθείσα (’64) PLO (Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης) απαντούν με τα περίφημα τρία όχι “όχι στην ειρήνη, όχι στη διαπραγμάτευση, όχι στην αναγνώριση”. Αυτό που τώρα μας φαίνεται ως ακραία αδιαλλαξία θα πρέπει να ιδωθεί υπό το πρίσμα και της ταπεινωτικής ήττας του 67 αλλά και της Νάκμπα. Δεν ήταν ακόμα σε θέση να δεχτούν ότι η εποχή της Παλαιστίνης υπό την μορφή της Βρετανικής εντολής έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Στο εσωτερικό του το Ισραήλ θα αλλάξει ριζικά λόγω της προσάρτησης “βιβλικών” περιοχών που δυναμώνουν τα ακροδεξιά και θρησκευτικά κόμματα τα οποία θεωρούν πως αυτή η κατάκτηση αποτελεί εκπλήρωση προφητείας και εβραϊκού πεπρωμένου. Η Δυτική Όχθη «μετατρέπεται» σε Ιουδαία και Σαμάρεια. Έχουν υπό τον έλεγχό τους την Ανατολική Ιερουσαλήμ στην οποία βρίσκεται το Τείχος των Δακρύων και το Όρος του Ναού (όπου βρισκόταν ο Ναός του Σολομώντα) τοποθεσίες σπουδαίας θρησκευτικής σημασίας τόσο για τον Ιουδαϊσμό, όσο και για το Ισλάμ. Προκειμένου να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος των αλλαγών στην κοινωνία του Ισραήλ, αρκεί να πούμε πως από το 49 μέχρι το 77 στην κυβέρνηση βρίσκονται οι εργατικοί σε συνεργασία(λόγω της ιδιαιτερότητας του εκλογικού συστήματος το οποίο ευνοεί κυβερνητικούς συνασπισμούς και δίνει δυσανάλογη δύναμη στα μικρά κόμματα) με διάφορα αριστερά αλλά και θρησκευτικά κόμματα.

Αρχίζει επίσης ο συστηματικός εποικισμός (ο οποίος θα γιγαντωθεί στα τέλη της δεκαετίας του 70 και θα συνεχιστεί μέχρι σήμερα), ιδίως στη Δυτική Όχθη και ο οποίος συνεχώς επεκτείνεται σε βαθμό που ίσως ήδη να έχει ακυρωθεί de facto η «λύση των δύο κρατών». Το ακροδεξιό Herut το οποίο είναι η μετεξέλιξη της παραστρατιωτικής/τρομοκρατικής οργάνωσης Irgun μαζί με κάποια μικρότερα δεξιά και φιλελεύθερα κόμματα θα φτιάξουν το 1973 το κόμμα Likud το οποίο θα πρωταγωνιστήσει στην Ισραηλινή πολιτική σκηνή κατά τις επόμενες δεκαετίες.

Ενώ αρχικά είναι ένα κοσμικό κόμμα, η ιδιαιτερότητα του εκλογικού συστήματος και η ανάγκη συνεργασίας με διάφορα ακροδεξιά θρησκευτικά κόμματα θα το κάνει να χρησιμοποιεί συχνά θεολογικά επιχειρήματα.

Στην άλλη πλευρά, η ήττα των αραβικών χωρών είναι τέτοια που για πρώτη φορά οι παλαιστίνιοι θα αυτονομηθούν πολιτικά από την ηγεμονία της Αιγύπτου, θα σταματήσουν να ελπίζουν πως θα σωθούν από τις άλλες αραβικές χώρες και θα οργανωθούν.

Η PLO, η βασική παλαιστινιακή οργάνωση ομπρέλα στην οποία εντάσσονται διάφορες μικρότερες οργανώσεις (Φατάχ, Λαϊκό Μέτωπο και πολλές άλλες) εκείνης της εποχής δεν έχει την ένοπλη πάλη ως μέσο αλλά ουσιαστικά είναι η μόνη στρατηγική της. Εξαιτίας της άρνησης αναγνώρισης του Ισραήλ δεν υπάρχει καμία πολιτική εκπροσώπηση κάτι που καθιστά πολύ δύσκολες τις διαπραγματεύσεις. Θα πάρει 20 χρόνια για να δεχτεί η PLO να συζητήσει απλά το ενδεχόμενο αναγνώρισης του Ισραήλ και να αρχίσουν οι απευθείας συνομιλίες. .

Λίβανος, προσφυγικό και ένοπλη πάλη

Γίνεται πολύ συζήτηση τελευταία για το γεγονός πως καμία χώρα δεν δέχεται τους παλαιστίνιους πρόσφυγες, με το σαφές υπονοούμενο να είναι πως κανείς δεν τους θέλει γιατί είναι τρομοκράτες και δολοφόνοι. Μάλιστα ως παράδειγμα χρησιμοποιείται η περίπτωση του Λιβάνου. Για τον αρχικό ισχυρισμό, όντως καμία χώρα δεν δέχεται να φιλοξενήσει τους πρόσφυγες. Αυτό όμως δεν είναι απόδειξη κάποιας έμφυτης βιαιότητας που έχουν οι παλαιστίνιοι. Αυτό γίνεται επειδή γνωρίζουν καλά οι γειτονικές χώρες πως αν τους δεχτούν δεν υπάρχει καμία περίπτωση να τους αφήσει το Ισραήλ να επιστρέψουν ακόμα και μετά το πέρας του πολέμου.

Σχετικά με το κομμάτι της ιστορικής εμπειρίας στο Λίβανο και πάλι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Στον Λίβανο, όπου οι ισορροπίες είναι τόσο λεπτές ώστε το σύνταγμα να κατανέμει εξουσίες με βάση τις διάφορες θρησκευτικές ομάδες, η άφιξη των παλαιστίνιων προσφύγων (τόσο σουνίτες μουσουλμάνοι όσο και χριστιανοί) ήταν αρκετή για να κλονίσει την «ασταθή ισορροπία» της λιβανέζικης κοινωνίας. Οι χριστιανοί ένιωσαν ότι η ύπαρξη ένοπλων μουσουλμάνων μέσα στον Λίβανο αποτελούσε απειλή για τα συμφέροντά τους και εκμεταλλευόμενοι την ανάγκη του Ισραήλ να εξασφαλίσει τα βόρεια σύνορά του τους χρησιμοποίησαν ως σύμμαχο στον εμφύλιο που είχε ξεσπάσει το 75. Ο Αραφάτ με την οργάνωση αναγκάστηκαν τελικά να αποχωρήσουν από τη Βυρηττό όταν το Ισραήλ άρχισε πλέον να τη βομβαρδίζει. Η συνέχεια είναι γνωστή για εμάς, αφού ο Ανδρέας ήταν ο άνθρωπος που τελικά δέχτηκε να έρθουν στη χώρα μας τα καράβια με τον Αραφάτ και τους υπόλοιπους μαχητές.

Οι χριστιανοί φαλαγγίτες όμως, καθοδηγούμενοι από ισραηλινούς στρατιώτες υπό την επίβλεψη του Αριέλ Σαρόν, θα μπουκάρουν στους αφοπλισμένους πλέον προσφυγικούς καταυλισμούς και θα σφάξουν χιλιάδες ανθρώπους. Η σφαγή στους καταυλισμούς Σάμπρα και Σατίλα θα συγκλονίσει τόσο τη διεθνή κοινή γνώμη όσο και το ίδιο το Ισραήλ. Θα στηθεί μια επιτροπή (Επιτροπή Κάσαν) για να διερευνήσει τα γεγονότα και η οποία θα αποφανθεί πως ο Αριέλ Σαρόν, υπουργός Άμυνας αλλά και με φυσική παρουσία στη Βυρηττό εκείνες τις μέρες, φέρει ευθύνη για τις σφαγές και θα τον αναγκάσει να παραιτηθεί.

Το Ισραήλ, μπορεί να ξεφορτώθηκε τον Αραφάτ, αλλά η κατοχή των υψιπέδων του Γκολάν ως «ζώνη ασφαλείας» δεν αποδείχτηκε απλά αποτυχία αλλά ουσιαστικά βοήθησε να στείλει τους σιίτες μουσουλμάνους του νότου στην αγκαλιά της Χεζμπολάχ, με τα γνωστά αποτελέσματα το 2006.

Πρώτη Ιντιφάντα

Πίσω στα παλαιστινιακά εδάφη το γεγονός που θα αλλάξει ακόμα μια φορά τις ισορροπίες είναι η πρώτη “ιντιφάντα” που ξεκινάει το 1987. Έχουμε τρεις βασικές συνέπειες. H PLO θα καταλάβει επιτέλους ότι η ένοπλη πάλη δεν αρκεί και πρέπει να αναπτύξει και πολιτική δράση. Μια νέα οργάνωση θα βρει πεδίο για να αναπτυχθεί, μια οργάνωση γνωστή ως Χαμάς. Και τέλος στο εσωτερικό του Ισραήλ, αυξάνεται το κομμάτι του πληθυσμού που συνειδητοποιεί πως η στρατιωτική κατοχή όχι μόνο δεν ωφελεί πουθενά αλλά έχει απαγορευτικό κόστος, τόσο υλικό όσο και στην επίδραση που έχει στο εσωτερικό της κοινωνίας η οποία “σκληραίνει”.

Λίγα λόγια όμως για τη Χαμάς. Η Χαμάς είναι το παλαιστινιακό παρακλάδι της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και αρχικά η δράση της είναι αποκλειστικά κοινωνική. Τζαμιά, σχολεία, συσσίτια, νοσοκομεία. Το Ισραήλ αρχικά βλέπει με καλό μάτι την εμφάνισή της αφού την θεωρεί ως αντίβαρο στην παντοδυναμία της Φατάχ και της PLO και θα φτάσει ακόμα και να χρηματοδοτεί τις δραστηριότητές της όπως τζαμιά και σχολεία. Αυτό δεν είναι κάποια θεωρία συνωμοσίας αλλά ιστορική πραγματικότητα. Μάλιστα υπήρξαν και κάποιες φωνές στο εσωτερικό του Ισραήλ που θεώρησαν από την αρχή λάθος αυτή τη στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε» φοβούμενοι τις διαστάσεις που θα μπορούσε να πάρει αυτή η οργάνωση. Απ’ ότι φαίνεται είχαν απόλυτο δίκιο.

Η θρησκευτική και κοινωνική δράση της Χαμάς αφορά τις δεκαετίες 70 και 80 όταν ονομάζεται ακόμα το Ισλαμικό Κέντρο. Όταν όμως το 87 μεταλλαχθεί σε Χαμάς θα εκμεταλλευτεί την ιστορική συγκυρία της προσέγγισης της PLO με το Ισραήλ και θα αρχίσει την κριτική για προδοσία, ξεπούλημα του παλαιστινιακού λαού, των προσφύγων και θα αφοσιωθεί και αυτή στην ένοπλη αντίσταση, διατηρώντας όμως πάντα και την κοινωνική της διάσταση. Με ένα καταστατικό βγαλμένο από το 19ο αιώνα, δεν μιλάει μόνο για καταστροφή του κράτους του Ισραήλ αλλά για εξόντωση των εβραίων γενικά ενώ παραθέτει και κομμάτια ολόκληρα βγαλμένα από τα πρωτόκολλα της Σιών. Εβραίοι πίσω απ’όλα, τη γαλλική επανάσταση, αυτή των μπολσεβίκων, έλεγχος των ΜΜΕ, των τραπεζών, ευθύνη των εβραίων ακόμα και για τον 2ο Παγκόσμιο. Δεν υπάρχει Ισραήλ, και η Παλαιστίνη είναι μία και αδιαίρετη από τον Ιορδάνη μέχρι τη Μεσόγειο.

Η δεκαετία του ’90 είναι η δεύτερη καθοριστική περίοδος για τη σχέση των δύο λαών. Έχουμε επιτέλους απευθείας διαπραγματεύσεις. Παράλληλα τόσο στην παλαιστινιακή πλευρά όσο και στην ισραηλινή θα δυναμώσουν πολύ οι φωνές που βλέπουν το ζήτημα κάτω από ένα θρησκευτικό πρίσμα. Η ύπαρξη κράτους είναι θέλημα θεού και οποιαδήποτε παραχώρηση αποτελεί βλασφημία.

Επιπλέον, η διαμάχη θα επηρεαστεί από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων, τόσο από την ΕΣΣΔ όσο και από τις χώρες του υπαρκτού θα αποφασίσει να μεταναστεύσει στο Ισραήλ. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως δεν υπάρχει πλέον η ανάγκη για εργατικά χέρια για τα οποία μέχρι τότε το Ισραήλ βασιζόταν στους παλαιστίνιους.

Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που θα επιτρέψει στο Ισραήλ να χτίσει το «περίφημο» τείχος ασφαλείας, το οποίο παρεμπιπτόντως δεν ακολούθησε τα προϋπάρχοντα σύνορα αλλά αντιθέτως «προσφέρει» νέες εκτάσεις στο Ισραήλ, οι οποίες είναι καλλιεργήσιμες (οι ιδιοκτήτες και καλλιεργητές των εκτάσεων αυτών απλά θα βρεθούν από την «λάθος» πλευρά του τείχους) και εμπεριέχουν υπόγεια αποθέματα νερού. Επιπλέον ο πολύ μεγάλος αριθμός προσφύγων από την πρώην Σοβιετική Ένωση (περίπου 1 εκατομμύριο σε μια χώρα 8 εκατομμυρίων) θα αλλάξει και το πολιτικό σκηνικό. Δημιουργούνται κόμματα, κατά κύριο λόγο ακροδεξιά, τα οποία βασίζονται στην ψήφο των συγκεκριμένων και τα οποία ακριβώς λόγω της ιδιαιτερότητας του εκλογικού συστήματος έχουν πολύ μεγάλη επιρροή και βρίσκονται στους περισσότερους κυβερνητικούς συνασπισμούς των δύο τελευταίων δεκαετιών. Συμμετέχουν με πάθος στον εποικισμό ιδίως της Δυτικής Όχθης και βλέπουν τους άραβες ως κατώτερους. Οραματίζονται ένα ενιαίο κράτος χωρίς άραβες.

Τι μπορεί να γίνει όμως ; Το σίγουρο είναι πως στρατιωτική λύση στο συγκεκριμένο πρόβλημα δεν υπάρχει. Ούτε το Ισραήλ μπορεί να κερδίσει, ούτε βέβαια η Χαμάς. Το Ισραήλ για παράδειγμα μέσα στο οποίο υπάρχουν φωνές που καλούν σε εκκένωση της Γάζας ξέρει πολύ καλά πως κάτι τέτοιο ακόμα και αν γινόταν πρακτικά δεν μπορεί να αποτελέσει λύση. Αυτό έγινε το 49. Εξαφανίστηκαν από το χάρτη ολόκληρες αραβικές περιοχές αλλά αυτό δεν εξασφάλισε την ειρήνη. Αντιθέτως. Το ίδιο θα γίνει και τώρα. Μάλιστα όσο πιο πολύ συνεχίζεται ο πόλεμος τόσο χειρότερη θα είναι η οργάνωση που θα εμφανιστεί μετά τη Χαμάς, γιατί θα αποτελείται από ανθρώπους που δεν έχουν τίποτα να χάσουν και οι οποίοι έχοντας χάσει συγγενείς, παιδιά, γονείς το μόνο που θα έχουν ως πολιτικό όραμα θα είναι η εκδίκηση. Όσο σκληρές και αν φαινόντουσαν οι αεροπειρατείες της PLO, υπό το πρίσμα των τελευταίων «επιχειρήσεων» φαντάζουν ανθρωπιστικές επεμβάσεις.

Τι σημαίνει όμως “λύση του Παλαιστινιακού”; Έχουμε τρία βασικά σημεία. Την δημιουργία δύο κρατών με βάση τα σύνορα της εκεχειρίας του ’49. Το βασικό εμπόδιο σε αυτό είναι βέβαια ο εποικισμός που έχει αναπτυχθεί στρατηγικά ακριβώς για να εμποδίσει μια τέτοια εξέλιξη αλλά θα μπορούσε να γίνει μια στρατηγική ανταλλαγή εδαφών προσφέροντας στους παλαιστίνιους μια έκταση στη Γάζα.

Το ζήτημα της Ιερουσαλήμ η οποία μπορεί να χωριστεί σε δύο μέρη τα οποία θα ενταχθούν στα αντίστοιχα κράτη και θα εξασφαλίζεται η ελεύθερη πρόσβαση στα σημεία θρησκευτικής λατρείας. Τέλος το ζήτημα της επιστροφής των προσφύγων. Κάποιοι θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε εδάφη του νέου Παλαιστινιακού κράτους, κάποιοι να λάβουν αποζημιώσεις και κάποιοι ακόμα και να επιστρέψουν στις περιοχές που εγκατέλειψαν αν δέχονται να ζήσουν στο Ισραήλ. Για την τελευταία περίπτωση σημασία έχει ο αριθμός αυτών που θα το επιλέξουν μιας και θα αλλάξει το ευαίσθητο δημογραφικό της χώρας.

Αυτή είναι η μία εκδοχή, η άλλη είναι η ύπαρξη ενός μόνο ενιαίου κράτους που θα εμπεριέχει και τις δύο κοινότητες. Εκεί όμως θα πρέπει το Ισραήλ να αποφασίσει τι θέλει να θυσιάσει. Είτε δεν θα είναι πλέον μια χώρα για εβραίους ή δεν θα είναι δημοκρατικό. Μάλιστα αυτό φαίνεται να το γνωρίζουν μέσα στο Ισραήλ αφού μια σειρά από πρωθυπουργούς του Ισράηλ φαίνεται να είχαν ήδη επισημάνει το πρόβλημα που εμπεριέχεται στη δημιουργία ενός κράτους για εβραίους, δίνοντας έτσι πέρα από τη θρησκευτική έννοια και μία εθνική.

Ο Μπεν-Γκουριόν σε μία από τις πρώτες του ομιλίες στη Κνεσσέτ είχε πει σχετικά με την Δυτική Όχθη πως ένα εβραϊκό κράτος που θα έχει στο έδαφος του ένα τόσο μεγάλο αριθμό αράβων δεν θα μπορέσει να παραμείνει δημοκρατικό. Κάτι παρόμοιο είχε πει και ο Ολμέρτ πιο πρόσφατα ενώ ο Μπαράκ το 2010 είχε πει απευθυνόμενος κυρίως στους ισραηλινούς που πίστευαν πως πρέπει να δημιουργηθεί ένα ενιαίο εβραϊκό κράτος στην έκταση της Βρετανικής Παλαιστίνης : «Εάν, και εφόσον μεταξύ του Ιορδάνη ποταμού και της Μεσογείου υπάρξει μια μόνο πολιτική οντότητα με το όνομα Ισραήλ, είτε αυτή δεν θα είναι εβραϊκή είτε δεν θα είναι δημοκρατική. Αν οι άραβες ψηφίζουν στις εκλογές, τότε έχουμε ένα κράτος για δύο εθνότητες, εάν όχι έχουμε ένα καθεστώς απαρτχάιντ.»

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να σταματήσουν οι πολεμικές επιχειρήσεις και να υπάρξουν μια δύο γενιές που δεν θα έχουν πρωτογενή εμπειρία από σφαγές και νεκρούς. Όσο αδιανόητο και αν φαίνεται αυτή τη στιγμή, έχει ξανασυμβεί και μπορεί να συμβεί και στο μέλλον.

Προηγούμενο άρθροΣτο γραφείο του Τσίρκα ο νέος εφημέριος του Ι.Ν. Αγίου Ιωάννη στον Νέο Βουτζά
Επόμενο άρθροΠΑΣΟΚ: Ερώτηση στη Βουλή από τον Χριστοδουλάκη για την ελλιπή αστυνόμευση στον δήμο Μαραθώνος