Γράφει η Ωραιοζήλη Καραγιαννίδου
Όταν μιλούν για «προβληματικές συμπεριφορές» και «υπακοή», πολλοί ιδιοκτήτες και εκπαιδευτές σκύλων καταλήγουν στο θέμα της κυριαρχίας και μάλιστα χαρακτηρίζουν κάποια υποείδη ως «κυριαρχικές φυλές»!
Ο πρώτος που μίλησε για διαφορά μεταξύ κυριαρχικού και υποτακτικού σκύλου ήταν ο βραβευμένος με Νόμπελ αιθολόγος (επιστήμονας που μελετά τη συμπεριφορά των ζώων) Konrad Lorenz στο βιβλίο του ‘King Solomon΄s Ring’ το 1949. Ο Lorenz βασίστηκε στην παρατήρηση των δικών του σκύλων και επηρεάστηκε από τη φιλοσοφία εκπαίδευσης των σκύλων υπηρεσίας του γερμανικού στρατού (πνίχτες, μαστίγιο, ακινητοποίηση του σώματος του σκύλου στο πάτωμα, σβέρκωμα κλπ), η οποία υποστήριζε ότι «ελλείψει καταναγκασμού, ούτε η ανθρώπινη εκπαίδευση, ούτε και αυτή εκπαίδευση του σκύλου είναι εφικτές»!
Επηρεασμένος από τον Lorenz, ο David L. Mech, ένας από τους πρώτους που μελέτησαν την συμπεριφορά των λύκων υποστήριξε με τη σειρά του το 1970 τη θεωρία κυριαρχίας του Alpha Wolf, ο οποίος διατηρεί την ηγεσία του με την βία και τον εκφοβισμό. Αυτή η θεωρία πέρασε και στους σκύλους, καθώς επικρατούσε η λανθασμένη άποψη ότι κατάγονται από τον λύκο. Αργότερα, βέβαια, η επιστήμη κατέρριψε και τις δύο αυτές υποθέσεις!
Κι όπως πια γνωρίζουμε, ο σκύλος και ο λύκος είναι διαφορετικά είδη τα οποία έχουν κοινό πρόγονο! Ο σκύλος είναι ζώο της ομάδας, ενώ ο λύκος ζώο αγελαίο!
Οι μελέτες για κυριαρχία των λύκων επίσης κρίθηκαν ως αβάσιμες γιατί στηρίζονταν σε αφύσικες κοινωνικές ομάδες, δηλαδή σε αιχμαλωσία λύκων από διαφορετικές αγέλες. Οι δε μελέτες σε φυσικές αγέλες λύκων (δομή οικογένειας- τα ώριμα άτομα θα φύγουν για να δημιουργήσουν την δική τους αγέλη), έδειξαν ότι δεν υπάρχουν ανταγωνιστικές και επιθετικές συμπεριφορές, παρά μόνο αν τα ενήλικα άτομα παραμείνουν για πολλά χρόνια στην ίδια αγέλη, κάτι που συμβαίνει στην αιχμαλωσία! Σαράντα χρόνια μετά την αρχική του θεωρία, ο David L. Mech, αναθεώρησε και παραδέχθηκε ότι η ταμπέλα «κυριαρχία» είναι λανθασμένη!
Σε αντίθεση με τη δημοφιλή πεποίθηση, τα επιθετικά σκυλιά δεν προσπαθούν να διεκδικήσουν την κυριαρχία τους στο σκύλο, ή στον άνθρωπό τους, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε από ακαδημαϊκούς στο Τμήμα Κλινικών Κτηνιατρικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ στο Journal of Veterinary Behavior: Clinical Applications and Research
Νέες μελέτες δείχνουν πώς η συμπεριφορά των σκύλων έχει παρεξηγηθεί εδώ και γενιές. Στην πραγματικότητα, η χρήση λανθασμένων ιδεών για τη συμπεριφορά και την εκπαίδευση των σκύλων είναι πιθανό να εντείνει παρά να θεραπεύσει ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Τα ευρήματα αμφισβητούν πολλές από τις «κυριαρχικές» ερμηνείες της συμπεριφοράς και των τεχνικών εκπαίδευσης που προτείνονται από -δυστυχώς- πολλούς εκπαιδευτές σκύλων.
Η Dr Rachel Casey, Ανώτερη Λέκτορας στην Συμπεριφορά και Ευημερία των Ζώων στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, έχει εξηγήσει ότι «η γενική υπόθεση ότι κάθε σκύλος υποκινείται από κάποια έμφυτη επιθυμία να ελέγχει ανθρώπους και άλλα σκυλιά είναι ειλικρινά γελοία. Υποτιμά εξαιρετικά τις πολύπλοκες επικοινωνιακές και μαθησιακές ικανότητες των σκύλων. Οδηγεί επίσης στη χρήση τεχνικών εξαναγκαστικής εκπαίδευσης, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την ευημερία και στην πραγματικότητα προκαλούν προβληματικές συμπεριφορές».
Δυστυχώς, πολλές τεχνικές που χρησιμοποιούνται για να διδάξουν σε έναν σκύλο ότι ο ιδιοκτήτης του είναι ο αρχηγός της αγέλης, είναι αντιπαραγωγικές. Το αποτέλεσμά του είναι να έχουμε έναν σκύλο φοβισμένο, που θα καταστείλει όλες τις φυσικές του συμπεριφορές ή, σε ένα διαφορετικό σενάριο, έναν σκύλο επιθετικό και τελικά επικίνδυνο.
Και το λάθος δεν βαραίνει τους ιδιοκτήτες, αλλά τους μη εξειδικευμένους «εκπαιδευτές – συμπεριφοριστές» που προτείνουν τέτοιες τεχνικές!
Ο σκύλος δεν είναι ένα εγωιστικό πλάσμα που θέλει να επιβάλεται! Δυστυχώς αυτό είναι ανθρώπινο ιδίωμα! Ο σκύλος έχει την σοφία μόνο να αγαπά!
