Τρεις βασικές κατευθύνσεις για το Εθνικό Απολυτήριο και τη λειτουργία του Λυκείου βρίσκονται στο τραπέζι του υπουργείου Παιδείας: διαφορετικός τρόπος αξιολόγησης των μαθητών, νέα σύνδεση του απολυτηρίου με την εισαγωγή στα πανεπιστήμια και αυστηρότερες εγγυήσεις για την αξιοπιστία των βαθμών. Πρόκειται για ζητήματα που εξετάζονται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης και όχι για αλλαγές που έχουν ήδη αποφασιστεί.
Οι κατευθύνσεις αυτές συζητήθηκαν σε διήμερο εργαστήριο που πραγματοποιήθηκε στις 14 και 15 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του ΟΟΣΑ και πέντε ευρωπαϊκών χωρών. Στόχος της διαδικασίας είναι να διαμορφωθεί ένα απολυτήριο με μεγαλύτερη εκπαιδευτική αξία, χωρίς η φοίτηση στο Λύκειο να περιορίζεται στην προετοιμασία για τις εξετάσεις εισαγωγής.
Η νέα επίσημη ενημέρωση του υπουργείου Παιδείας, στις 20 Οκτωβρίου, αποσαφηνίζει το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο σχεδιασμός: η διεθνής ανταλλαγή εμπειρίας έχει ολοκληρωθεί, αλλά οι τελικές ρυθμίσεις αναμένονται μετά την επεξεργασία των σχετικών προτάσεων.
Πώς μπορεί να αλλάξει η αξιολόγηση στο Λύκειο
Το πρώτο ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα προκύπτει ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου. Η συζήτηση αφορά τον συνδυασμό της αξιολόγησης μέσα στο σχολείο με εξωτερικές διαδικασίες που θα επιτρέπουν τη σύγκριση αποτελεσμάτων σε εθνικό επίπεδο.
Η πρόκληση είναι συγκεκριμένη: ο βαθμός ενός μαθητή δεν αρκεί να αποτυπώνει τις επιδόσεις του στην τάξη, εφόσον πρόκειται να χρησιμοποιείται και σε διαδικασίες επιλογής για την ανώτατη εκπαίδευση. Θα πρέπει τα κριτήρια να είναι συγκρίσιμα μεταξύ σχολείων, ανεξάρτητα από την περιοχή ή τον τρόπο βαθμολόγησης κάθε εκπαιδευτικού.
Έχει συζητηθεί και το ενδεχόμενο μεγαλύτερου ρόλου της συνολικής πορείας του μαθητή στη διάρκεια του Λυκείου. Δεν έχει, ωστόσο, οριστικοποιηθεί ποια σχολικά έτη θα μετρούν, με ποια βαρύτητα και μέσα από ποιες εξετάσεις. Συνεπώς, οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένα ποσοστά ή τελικό τρόπο υπολογισμού είναι προς το παρόν πρόωρη.
Τι θα γίνει με τις Πανελλαδικές και την εισαγωγή στα ΑΕΙ
Ο δεύτερος άξονας αφορά τον ρόλο του Εθνικού Απολυτηρίου στη διαδικασία εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Το υπουργείο αναζητά ένα σύστημα που να συνδέει πιο ουσιαστικά το Λύκειο με την τριτοβάθμια εκπαίδευση, διατηρώντας τη διαφάνεια και την αξιοκρατία.
Στις συζητήσεις εξετάζονται εναλλακτικές επιλογές για τη σχέση σχολικών βαθμών και πανελλαδικών εξετάσεων. Το υπουργείο έχει υπογραμμίσει ότι επιδίωξή του δεν είναι να δημιουργηθούν δύο ανεξάρτητα εξεταστικά συστήματα, τα οποία θα επιβάρυναν τους μαθητές με διαδοχικές διαδικασίες για το ίδιο αποτέλεσμα.
Οι Πανελλαδικές δεν έχουν καταργηθεί και ο τρόπος εισαγωγής στα ΑΕΙ δεν έχει αλλάξει με τις μέχρι σήμερα συζητήσεις. Μέχρι να ανακοινωθεί και να θεσπιστεί συγκεκριμένο νέο πλαίσιο, μαθητές και υποψήφιοι προετοιμάζονται βάσει των ισχυουσών ρυθμίσεων. Δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση που να καθορίζει πώς ακριβώς θα συνυπολογίζεται το απολυτήριο.
Εποπτεία και έλεγχος των βαθμολογιών
Η τρίτη κατεύθυνση αφορά την αξιοπιστία του νέου μοντέλου. Αν οι ενδοσχολικές βαθμολογίες αποκτήσουν μεγαλύτερο βάρος, θα χρειαστούν κοινά κριτήρια, εποπτεία και μηχανισμοί ελέγχου, ώστε να μην ευνοούνται μαθητές απλώς επειδή φοιτούν σε σχολείο με υψηλότερους βαθμούς.
Στο ευρωπαϊκό εργαστήριο εξετάστηκαν πρακτικές που εφαρμόζονται στη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Η εμπειρία αυτών των χωρών αξιοποιείται ως υλικό για τον ελληνικό σχεδιασμό, χωρίς να σημαίνει ότι θα μεταφερθεί αυτούσιο κάποιο ξένο εξεταστικό μοντέλο.
Η εποπτεία των διαδικασιών, η κοινή αντιμετώπιση πιθανών βαθμολογικών αποκλίσεων και η εμπιστοσύνη γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών αποτελούν προϋποθέσεις για να αποκτήσει ουσιαστικό βάρος το Εθνικό Απολυτήριο.
Πότε θα υπάρξουν οριστικές αποφάσεις
Τα συμπεράσματα του εργαστηρίου θα συγκεντρωθούν σε αναλυτική έκθεση συστάσεων, η οποία αναμένεται έως τις αρχές Δεκεμβρίου 2026. Η έκθεση θα αξιοποιηθεί στο τελικό στάδιο του Εθνικού Διαλόγου και στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία.
Έως τότε παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για τη βαρύτητα των σχολικών βαθμών, τον τρόπο εξέτασης, τη σύνδεση με τις Πανελλαδικές και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Για τους μαθητές και τις οικογένειές τους, αυτή είναι η σημαντικότερη διευκρίνιση: υπάρχει κατεύθυνση μεταρρύθμισης, αλλά όχι ακόμη ένα πλήρως καθορισμένο νέο σύστημα.
