Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης μιλά στη MP για τη μάχη που ετοιμάζεται να δώσει το ΠΑΣΟΚ, το διακύβευμα των εκλογών, τις προτεραιότητες στην εκλογική του περιφέρεια και την ανάγκη οι νέοι να διεκδικούν την Ελλάδα στην οποία ονειρεύονται να ζήσουν
Συνέντευξη στον Κώστα Ζοργιό
Έχοντας ήδη ένα αξιοπρόσεκτο παρελθόν στην ΠΑΣΠ και στον Τομέα Παιδείας του ΠΑΣΟΚ, μπήκε στα πολύ βαθιά στην πολιτική ζωή το 2018 με την ανάληψη καθηκόντων Γραμματέα της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του Κινήματος Αλλαγής.
Η επανεκλογή του και πολύ περισσότερο η συμμετοχή του στο ψηφοδέλτιο επικρατείας του ΚΙΝΑΛ στις εκλογές του 2019 ήρθαν ως μία μορφή επιβράβευσης πριν το 2023 κατέβει για πρώτη φορά υποψήφιος στην Ανατολική Αττική.
Αν η αρχή είναι όντως το ήμισυ του παντός, έδειξε με το «καλημέρα» ότι ήρθε για να μείνει στο πολιτικό προσκήνιο. Η εμπιστοσύνη της μίας και μοναδικής έδρας του ΠΑΣΟΚ στο πρόσωπό του, αποτύπωσε την ξεκάθαρη επιθυμία των ψηφοφόρων να εκπροσωπηθούν από έναν νέο σε ηλικία πρόσωπο, με φρέσκιες ιδέες και όραμα.
Στα 35 του, με όπλο την εμπειρία που έχει αποκομίσει στα τρία και πλέον χρόνια παρουσίας στη Βουλή, ο Μανώλης Χριστοδουλάκης θα διεκδικήσει στις επικείμενες εκλογές την επανεκλογή του, έχοντας πολύ συγκεκριμένες προτάσεις και ‒κυρίως‒ πολύ μεγαλύτερες απαιτήσεις για την Ανατολική Αττική και τους κατοίκους της.
Γιατί όπως λέει στη μεγάλη συνέντευξη που παραχώρησε στη MP «αν και έχει πάνω από μισό εκατομμύριο κατοίκους, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείψεις που δεν αντιστοιχούν σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή περιφέρεια. Δεν είναι η πίσω αυλή της Αθήνας, αλλά πρέπει να γίνει υπόδειγμα μιας διαφορετικής Ελλάδας, ένας τόπος πρότυπο βιώσιμης και ανθεκτικής αστικής και περιαστικής ανάπτυξης».
Ποια είναι κατά την κρίση σας τα τρία κρισιμότερα ζητήματα για την Ανατολική Αττική και τι λύσεις προτείνει και μπορεί να προσφέρει το ΠΑΣΟΚ σε κάθε ένα από αυτά;
Για μένα, το πρώτο ζήτημα είναι να πάψει να αντιμετωπίζεται ως προτεραιότητα β’ κατηγορίας, ως παρακολούθημα της Αθήνας. Μιλάμε για μια περιοχή που έχει γνωρίσει τεράστια πληθυσμιακή και οικιστική ανάπτυξη, χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη των δημόσιων υποδομών.
Ένα σύγχρονο δημόσιο νοσοκομείο, σύγχρονες σχολικές υποδομές, συγκοινωνίες, αποχέτευση, οδικό δίκτυο και ασφαλείς δημόσιοι χώροι δεν είναι πολυτέλειες. Είναι
προϋπόθεση ισότητας. Το ΠΑΣΟΚ έχει διατυπώσει εδώ και χρόνια την ανάγκη για νέο Χάρτη Υγείας και τη δημιουργία δημόσιου νοσοκομείου στην Ανατολική Αττική, ώστε οι υγειονομικές υποδομές να ακολουθούν τον πληθυσμό και όχι να παραμένουν συγκεντρωμένες στο κέντρο της Αθήνας.
Το δεύτερο είναι η πολιτική προστασία και η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση. Η Ανατολική Αττική έχει πληρώσει βαρύ τίμημα. Δεν μπορούμε κάθε καλοκαίρι να μετράμε καμένα στρέμματα και κάθε χειμώνα να μετράμε πλημμυρισμένους δρόμους. Χρειαζόμαστε πρόληψη, σαφείς αρμοδιότητες, χρηματοδότηση και μόνιμες υποδομές.
Τρίτο είναι η παραγωγική ταυτότητα της περιοχής. Η Ανατολική Αττική δεν μπορεί να γίνει απλώς ένας τεράστιος οικιστικός χώρος. Γεωργία, τουρισμός, πολιτισμός, αθλητισμός, μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος μπορούν να συνυπάρξουν σε ένα διαφορετικό αναπτυξιακό μοντέλο. Αυτό σημαίνει χωροταξικό σχεδιασμό, προστασία της αγροτικής γης και επενδύσεις στις υποδομές που δημιουργούν πραγματική τοπική ανάπτυξη.
Αντέχουν οι περιοχές της Ανατολικής Αττικής να γίνουν «προάστια» της Αθήνας, με δεδομένες τις ελλείψεις σε νοσοκομείο, σχολεία, υποδομές και συγκοινωνιακές συνδέσεις;
Όχι, αν ως «προάστιο» εννοούμε μια περιοχή όπου μεταφέρουμε ανθρώπους χωρίς να μεταφέρουμε μαζί τους το κράτος, τις υπηρεσίες και τις υποδομές που χρειάζονται για να ζήσουν αξιοπρεπώς.
Η Ανατολική Αττική έχει πάνω από μισό εκατομμύριο κατοίκους και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείψεις που δεν αντιστοιχούν σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή περιφέρεια. Το πρόβλημα των σχολείων είναι χαρακτηριστικό: υπάρχουν ακόμη λυόμενες αίθουσες, νοικιασμένα κτίρια και σχολικά συγκροτήματα που χρειάζονται σοβαρές παρεμβάσεις. Έχω αναδείξει κοινοβουλευτικά τόσο την κατάσταση των σχολικών υποδομών όσο και τα προβλήματα των σχολικών μετακινήσεων.
Και το ίδιο ισχύει για τις συγκοινωνίες και το οδικό δίκτυο. Δεν είναι δυνατόν να χρειάζονται οι κάτοικοι μιας περιοχής στην καρδιά της Αττικής δυσανάλογο χρόνο για να φτάσουν στη δουλειά τους, στο σχολείο ή στο νοσοκομείο.
Η δική μας αντίληψη είναι απλή: η ανάπτυξη πρέπει να προηγείται ή τουλάχιστον να συμβαδίζει με την πληθυσμιακή εξέλιξη. Δεν χτίζεις πρώτα πόλεις και μετά ψάχνεις πού θα βάλεις το σχολείο, το Κέντρο Υγείας ή τον δρόμο. Σχεδιάζεις πρώτα την πόλη που θέλεις να παραδώσεις στα παιδιά σου. Το μοντέλο που έχουμε, το μοντέλο ενός κράτους που λειτουργεί ως «ραντεβού στα τυφλά» είναι το μοντέλο του χτες. Ένα μοντέλο που πρέπει να αλλάξουμε.
Ένα από τα μεγάλα προβλήματα για τον Μαραθώνα, αλλά και την ευρύτερη περιοχή αφορά στην αγροτική παραγωγή και αιτία είναι τα υψηλά κόστη. Ποιο είναι το ρεαλιστικότερο σχέδιο για να βοηθηθούν οι αγρότες σε μια περίοδο γενικότερης αβεβαιότητας;
Ο αγρότης δεν χρειάζεται άλλη μία επιδότηση που απλώς θα καλύψει προσωρινά μια τρύπα. Χρειάζεται να μειωθεί μόνιμα το κόστος παραγωγής, το οποίο θα είναι προβλέψιμο.
Γι’ αυτό το ΠΑΣΟΚ έχει προτείνει συγκεκριμένα μέτρα: αγροτικό ρεύμα με ανώτατη τιμή 7 λεπτά την κιλοβατώρα για πέντε χρόνια και πάγιο 5 ευρώ τον μήνα, ενεργειακές κοινότητες και ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για αγρότες και ΤΟΕΒ, καθώς και κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο μέσω της «Κάρτας Αγροτικού Πετρελαίου». Παράλληλα, έχουμε προτείνει παρεμβάσεις για το κόστος φυτοφαρμάκων, κτηνιατρικών φαρμάκων και σπόρων.
Αλλά υπάρχει και κάτι βαθύτερο: πρέπει να αλλάξει η σχέση του κράτους με τον παραγωγό. Οι ενισχύσεις πρέπει να πηγαίνουν στον πραγματικό παραγωγό, οι πληρωμές να γίνονται στην ώρα τους και ο ΟΠΕΚΕΠΕ να λειτουργεί με διαφάνεια και ανεξαρτησία για τους πραγματικούς παραγωγούς όχι για τους «φραπέδες και τους χασάπηδες».
Και ειδικά για τον Μαραθώνα, πρέπει να συνδέσουμε την αγροτική παραγωγή με την τοπική οικονομία, την προστασία της γης και τη διαχείριση του νερού. Γιατί αγροτική πολιτική χωρίς νερό, ενέργεια και προστασία της γης δεν είναι αγροτική πολιτική. Είναι διαχείριση της παρακμής. Αυτό ακριβώς που κάνει δηλαδή η κυβέρνηση σήμερα.
Τον Ιούλιο του 2025 δηλώνατε ότι «η Ανατολική Αττική δεν αξίζει άλλη στάχτη» και κάνατε λόγο για ανάγκη ενός νέου σχεδίου Πολιτικής Προστασίας. Τι δε γίνεται σωστά και χάνονται χιλιάδες στρέμματα δασών τη στιγμή που η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι είμαστε πιο ισχυροί από ποτέ στον τομέα της πυρόσβεσης;
Το πρόβλημα είναι ότι εξακολουθούμε να μετράμε την επιτυχία της Πολιτικής Προστασίας κυρίως από το πόσο γρήγορα φτάνει το πυροσβεστικό όχημα. Η σύγχρονη Πολιτική Προστασία πρέπει να κρίνεται και από το πόσα στρέμματα δεν κάηκαν.
Το έχω πει καθαρά: χρειαζόμαστε νέο εθνικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της Πολιτικής Προστασίας, με μετατόπιση πόρων από την καταστολή, στην πρόληψη. Η σημερινή κατανομή, όπου η πρόληψη παραμένει πολύ πίσω από την καταστολή, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης.
Χρειάζεται, επίσης, καθαρός καταμερισμός αρμοδιοτήτων. Σήμερα για τη διαχείριση δασών έχουμε 45 συναρμόδιους φορείς και για την καταστολή πυρκαγιών 17 συναρμόδιους φορείς με την εμπλοκή έξι Υπουργείων. Δεν μπορεί να συμβαίνει αυτό και ταυτόχρονα όταν ξεσπά η φωτιά να ψάχνουμε ποιος έχει την ευθύνη.
Επιπλέον, πρόληψη σημαίνει καθαρισμός δασών, αντιπυρικές ζώνες, δασική διαχείριση, πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων, προστασία των οικισμών, αξιοποίηση της τεχνολογίας και ενεργός ρόλος των εκπαιδευμένων εθελοντών.
Και πάνω απ’ όλα σημαίνει ότι δεν μπορεί το κράτος να μετακυλύει την ευθύνη στον πολίτη. Ο εθελοντισμός είναι δύναμη. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαθιστά την υποχρέωση της οργανωμένης Πολιτείας.
Το ΠΑΣΟΚ δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά της Νέας Δημοκρατίας και τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ πριν εμφανιστεί η ΕΛ.Α.Σ και ξεκινά από την τρίτη θέση με βάση τις δημοσκοπήσεις. Τι θα συνιστά επιτυχία;
Για μένα, η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στο ποιος βρίσκεται σήμερα πάνω ή κάτω σε μια δημοσκόπηση. Η πολιτική δεν είναι αγώνας ταχύτητας δημοσκοπήσεων. Είναι αγώνας αξιοπιστίας.
Επιτυχία θα είναι να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε το πρόγραμμα για πολιτική αλλαγή και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να είμαστε πρώτο κόμμα. Για να το καταφέρουμε αυτό πρέπει να πείσουμε την κοινωνία ότι υπάρχει μια διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης, με καθαρές προτεραιότητες και συγκεκριμένο σχέδιο.
Να μιλήσουμε για το πώς θα αλλάξουμε τα κακώς κείμενα και τη ζωή μας προς το καλύτερο. Από την πρότασή μας για την αλλαγή του άρθρου 86 και τον τερματισμό του καθεστώτος ατιμωρησίας των πολιτικών προσώπων που έχει επιβάλει η πλειοψηφία της ΝΔ, τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικών κατοικιών και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
Δε μας ενδιαφέρει να αλλάξουμε απλώς τη διαχείριση της εξουσίας. Μας ενδιαφέρει να κυβερνήσουμε μαζί με τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, δίνοντας λύσεις στα πραγματικά προβλήματα των πολιτών.
Ποιο είναι το διακύβευμα των επόμενων εκλογών και γιατί η ψήφος στο ΠΑΣΟΚ θα ήταν μια ασφαλής και «σωστή» επιλογή;
Το πραγματικό διακύβευμα είναι ποια Ελλάδα θέλουμε να οικοδομήσουμε. Μια Ελλάδα όπου η ανάπτυξη μετριέται κυρίως με δείκτες και αριθμούς ή μια Ελλάδα όπου η ανάπτυξη αποτυπώνεται στην καθημερινότητα του πολίτη; Μια οικονομία που ευημερεί στην κορυφή ή μια οικονομία που δημιουργεί ασφάλεια και προοπτική για τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία;
Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για το κόστος ζωής, την υγεία, τη στέγη, την παραγωγή, την ενέργεια και τη θεσμική λειτουργία του κράτους. Έχει, επίσης, αναδείξει κοινοβουλευτικά την ανάγκη για πραγματικά εργαλεία διαφάνειας και ελέγχου της αγοράς, όπως ένα αποτελεσματικό Παρατηρητήριο Τιμών με ανοικτά δεδομένα και ενεργό συμμετοχή των πολιτών που θα περιλαμβάνει την εποπτεία της αγοράς, από τα supermarket και τα
καύσιμα έως τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Ταυτόχρονα μιλάμε για στοχευμένες παρεμβάσεις με μείωση της έμμεσης φορολογίας όσο διαρκεί η πληθωριστική κρίση για να ρίξουμε το κόστος βασικών αγαθών.
Αυτό που πρέπει να κρίνουν οι πολίτες είναι ποιο πρόγραμμα απαντά στις δικές τους ανάγκες, ποιο πολιτικό σχέδιο θεωρούν αξιόπιστο και ποια πολιτική κατεύθυνση θέλουν να δώσουν στη χώρα. Η δημοκρατία δεν χρειάζεται «σωστές» ψήφους. Χρειάζεται ενημερωμένους πολίτες που αποφασίζουν οι ίδιοι και ζητούν να αλλάξει η χώρα προς το καλύτερο. Αυτήν την αλλαγή το ΠΑΣΟΚ έχει αποδείξει ότι μπορεί να την κάνει πράξη και θα την ξανακάνει μόλις του δώσουν την εντολή οι πολίτες.
Είστε στην πρώτη γραμμή των πολιτικών εξελίξεων από πολύ νεαρή ηλικία. Γιατί οι νέοι πρέπει να ασχοληθούν πιο ενεργά με την πολιτική;
Γιατί αν δεν κάνεις εσύ πολιτική, θα την κάνει κάποιος άλλος για σένα. Γιατί η πολιτική καθορίζει αν ένας νέος μπορεί να δημιουργήσει τη δική του ζωή και να βγει πέρα από τους τέσσερις τοίχους του παιδικού του δωματίου, αν θα βρει μια αξιοπρεπή δουλειά με δικαιώματα, αν θα μπορεί να κάνει οικογένεια χωρίς αυτό να θεωρείται οικονομικά παράτολμο, αν θα έχει πρόσβαση σε ένα καλό δημόσιο σύστημα υγείας, αν η πόλη του θα έχει σχολεία, πράσινο και συγκοινωνίες.
Για χρόνια λέγαμε στους νέους ότι πρέπει πρώτα να «τακτοποιηθούν», να κοιτάξουν τον εαυτό τους και μετά τι γίνεται «εκεί έξω». Το αποτέλεσμα είναι ότι μια ολόκληρη γενιά έμαθε να βλέπει την πολιτική ως κάτι ξένο, μακρινό αλλά και κάτι που αλλάζει τη ζωή τους χωρίς τη δική τους συμμετοχή. Κι όμως, αυτή η αντίληψη της αποστασιοποίησης είναι που μας οδήγησε στην απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών και στην υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου. Για αυτό και οι νέοι δεν πρέπει να περιμένουν να τους παραδώσει κανείς μια έτοιμη κοινωνία. Πρέπει να διεκδικήσουν τη δική τους. Και αυτό δεν σημαίνει να γίνουν υποψήφιοι ή κομματικά στελέχη.
Σημαίνει να συμμετέχουν σε συλλόγους, κινήματα, στην αυτοδιοίκηση, σε συνδικάτα, σε γενικές συνελεύσεις στα πανεπιστήμια και τις γειτονιές. Σημαίνει να οργανώνονται, να διαφωνούν, να προτείνουν, να ελέγχουν την εξουσία. Η δημοκρατία δεν είναι μια μέρα κάθε τέσσερα χρόνια. Είναι καθημερινή συμμετοχή. Και αν θέλουμε πραγματικά μια άλλη Ελλάδα, αυτή δε θα προκύψει επειδή κάποιος θα έρθει να τη φτιάξει για εμάς. Θα προκύψει όταν αντιληφθούμε ότι και μπορούμε και αξίζουμε καλύτερα.
Συνοψίζοντας, ποια είναι η πολιτική γραμμή του Μανώλη Χριστοδουλάκη για την εκλογική του περιφέρεια; Για ποια πράγματα θα δώσει μάχες ανανεώνοντας την παρουσία του στη Βουλή;
Η Ανατολική Αττική δεν είναι η πίσω αυλή της Αθήνας. Δεν είναι ένας χώρος όπου απλώς επεκτείνεται το λεκανοπέδιο. Χτίζονται νέες κατοικίες και οι άνθρωποι μετακινούνται καθημερινά προς το κέντρο για να εργαστούν, να σπουδάσουν και αν χρειαστεί να νοσηλευτούν. Είναι ένας τόπος με δική του ταυτότητα, παραγωγή, φυσικό πλούτο, ιστορία και τεράστιες δυνατότητες. Και κυρίως, είναι ένας τόπος όπου ζουν άνθρωποι που δικαιούνται να έχουν πρόσβαση σε ένα κράτος που λειτουργεί.
Για χρόνια, όμως, η ανάπτυξη της Ανατολικής Αττικής προηγήθηκε των υποδομών της. Ο πληθυσμός αυξήθηκε, οι οικισμοί επεκτάθηκαν, η οικονομική δραστηριότητα μεγάλωσε, αλλά το σχολείο, το νοσοκομείο, οι συγκοινωνίες, η αποχέτευση, οι αντιπλημμυρικές και αντιπυρικές υποδομές δεν ακολούθησαν με τον ίδιο ρυθμό.
Αυτό δεν είναι απλώς ένα τοπικό πρόβλημα. Είναι το αποτέλεσμα ενός μοντέλου ανάπτυξης που για χρόνια θεωρούσε ότι πρώτα πράττουμε και μετά σχεδιάζουμε. Πρώτα επεκτείνουμε τις πόλεις και μετά αναρωτιόμαστε πού θα πάνε τα παιδιά σχολείο. Πρώτα αυξάνουμε τον πληθυσμό και μετά αναζητούμε υγειονομικές υποδομές. Πρώτα πιέζουμε το φυσικό περιβάλλον και μετά θυμόμαστε την κλιματική ανθεκτικότητα.
Πιστεύω βαθιά ότι αυτό το μοντέλο πρέπει να αλλάξει. Και πρέπει να αλλάξει τώρα, γιατί οι ανάγκες των πολιτών από τον Ωρωπό ως τη Βούλα και από το Λαύριο ως τον Μαραθώνα δεν μπορούν να περιμένουν.
Η Ανατολική Αττική μπορεί και πρέπει να γίνει ένας τόπος πρότυπο βιώσιμης και ανθεκτικής αστικής και περιαστικής ανάπτυξης. Με ένα σύγχρονο δημόσιο σύστημα υγείας, με ένα Δημόσιο Γενικό Νοσοκομείο που να μπορεί να ανταποκριθεί στον αριθμό των κατοίκων της. Με σχολεία που να ικανοποιούν τις προτεραιότητες και προσδοκίες των νέων οικογενειών. Με αξιόπιστες και πυκνότερες συγκοινωνίες. Με υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης και πολιτικής προστασίας που να αντιστοιχούν στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.
Και ταυτόχρονα, με προστασία της αγροτικής γης και στήριξη της παραγωγής. Με έναν Μαραθώνα που δεν θα αντιμετωπίζεται απλώς ως άλλος ένας οικισμός, αλλά ως ένας τόπος με παραγωγική οικονομία, ιστορία και μοναδικό φυσικό κεφάλαιο. Με ανάπτυξη που δεν θα καταστρέφει το περιβάλλον στο όνομα της ανάπτυξης.
Η Ανατολική Αττική μπορεί να γίνει υπόδειγμα μιας διαφορετικής Ελλάδας: μιας Ελλάδας που σχεδιάζει πριν χτίσει, που επενδύει πριν χρειαστεί να αποκαταστήσει, που προστατεύει το περιβάλλον χωρίς να εγκαταλείπει την παραγωγή και που αντιμετωπίζει την περιφέρεια της μητροπολιτικής Αθήνας όχι ως χώρο επέκτασης, αλλά ως τόπο ζωής και δημιουργίας.
Η ανάπτυξη δεν σημαίνει μόνο να μεγαλώνει ένας τόπος. Σημαίνει να μεγαλώνει μαζί του και η ποιότητα ζωής των ανθρώπων που τον κατοικούν.
