Μια νέα αντιπαράθεση αναπτύσσεται στην Ανατολική Αττική γύρω από την εγκατάσταση μεγάλων κέντρων δεδομένων (data centers), των υποδομών που υποστηρίζουν υπηρεσίες διαδικτύου, αποθήκευση πληροφοριών και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Οι επενδύσεις προχωρούν, όμως σε περιοχές όπως το Κρυονέρι και τα Σπάτα κάτοικοι και τοπικοί φορείς θέτουν ένα ερώτημα: Πόσο κοντά σε σπίτια και σχολεία μπορούν να λειτουργούν εγκαταστάσεις που χρειάζονται συνεχή ψύξη και μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας;
Η πιο πρόσφατη εξέλιξη καταγράφεται στον Δήμο Διονύσου, ο οποίος γνωμοδότησε αρνητικά επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για σχεδιαζόμενο data center στο Κρυονέρι. Η δήμαρχος Κατερίνα Μαϊχόσογλου παρουσίασε στο Δημοτικό Συμβούλιο τους λόγους της αρνητικής στάσης, με βασικές ενστάσεις τη γειτνίαση με κατοικίες και σχολεία, τον πιθανό θόρυβο, τις ανάγκες σε νερό και ηλεκτρική ενέργεια και την απουσία ενιαίας αξιολόγησης των επιπτώσεων από περισσότερες εγκαταστάσεις στην ίδια περιοχή.
Γιατί ανησυχούν οι κάτοικοι
Ένα data center δεν είναι μια συνηθισμένη αποθήκη υπολογιστών. Οι διακομιστές λειτουργούν όλο το εικοσιτετράωρο και παράγουν θερμότητα. Για να παραμένουν στις κατάλληλες συνθήκες, απαιτούνται συστήματα ψύξης και άλλες μηχανολογικές εγκαταστάσεις, ενώ υπάρχουν και εφεδρικά συστήματα ηλεκτροδότησης.
Ακριβώς αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο των αντιδράσεων. Ο συνεχής θόρυβος του εξοπλισμού, οι επιπτώσεις στο τοπικό μικροκλίμα, η πιθανή κατανάλωση νερού από συστήματα ψύξης και οι ανάγκες του ηλεκτρικού δικτύου αποτελούν ζητήματα που ζητούν να εξεταστούν οι κάτοικοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι μονάδες προκαλούν υποχρεωτικά τις ίδιες επιβαρύνσεις: οι πραγματικές επιπτώσεις εξαρτώνται από την ισχύ, την τεχνολογία ψύξης, τον σχεδιασμό, την απόσταση από τις κατοικίες και τα μέτρα προστασίας.
Στα Σπάτα η υπόθεση έχει φτάσει στο ΣτΕ
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στο Κρυονέρι. Στη Χριστούπολη Σπάτων κάτοικοι έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την ανάπτυξη τριών κέντρων δεδομένων στην ευρύτερη περιοχή. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, μία από τις υπό κατασκευή εγκαταστάσεις βρίσκεται περίπου 200 μέτρα από τα τελευταία σπίτια του οικισμού.
Η συγκέντρωση περισσότερων τέτοιων μονάδων σε μικρή γεωγραφική έκταση γεννά ένα πρόσθετο ζήτημα: δεν αρκεί να εξετάζεται μόνο η καθεμία χωριστά, εάν ενδέχεται να υπάρχουν σωρευτικές επιπτώσεις στον θόρυβο, στην ηλεκτροδότηση και στο περιβάλλον. Αυτή είναι μία από τις βασικές αιτιάσεις που διατυπώνονται στις τοπικές αντιδράσεις.
Η επένδυση δεν καταργεί την ανάγκη για κανόνες
Τα κέντρα δεδομένων αποτελούν κρίσιμη υποδομή για την ψηφιακή οικονομία και μπορούν να προσελκύσουν επενδύσεις και θέσεις εργασίας. Η χρησιμότητά τους, ωστόσο, δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα της χωροθέτησης. Διαφορετικό είναι το αν χρειάζεται η χώρα νέες ψηφιακές υποδομές και διαφορετικό το αν μια συγκεκριμένη μονάδα πρέπει να κατασκευαστεί δίπλα σε κατοικημένη περιοχή.
Στην περίπτωση του Κρυονερίου, η αρνητική γνωμοδότηση του Δήμου αποτελεί σαφή πολιτική και θεσμική θέση, όχι αυτομάτως οριστική ακύρωση του σχεδιαζόμενου έργου. Στα Σπάτα, αντίστοιχα, η προσφυγή στο ΣτΕ σημαίνει ότι η διαμάχη έχει λάβει δικαστική διάσταση, χωρίς αυτό να προδικάζει την απόφαση.
Το κρίσιμο για τους κατοίκους είναι να υπάρχουν πλήρεις, προσβάσιμες μελέτες, σαφείς όροι λειτουργίας, αξιόπιστες εκτιμήσεις για θόρυβο και κατανάλωση πόρων και ουσιαστικός έλεγχος της τήρησής τους. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως αντίπαλος της τοπικής κοινωνίας. Χρειάζεται, όμως, να αποδεικνύεται στην πράξη ότι μπορεί να συνυπάρξει μαζί της.
