Αν μπορούσαμε να ταξιδέψουμε αρκετά εκατομμύρια χρόνια πίσω, το Πικέρμι θα ήταν αγνώριστο. Αντί για δρόμους και σπίτια, θα βλέπαμε ένα διαφορετικό τοπίο, στο οποίο κινούνταν ιππάρια, ζώα συγγενικά με τα άλογα, αλλά και πρόγονοι καμηλοπαρδάλεων, ρινόκεροι και μεγάλα σαρκοφάγα. Όσα γνωρίζουμε γι’ αυτόν τον χαμένο κόσμο προέρχονται από τα απολιθώματα που ήρθαν στο φως στην περιοχή.
Το Πικέρμι κατέχει ξεχωριστή θέση στην ευρωπαϊκή παλαιοντολογία. Οι ανακαλύψεις του 19ου αιώνα ανέδειξαν ένα πλούσιο σύνολο ζώων του Μειόκαινου και προσέλκυσαν το ενδιαφέρον ερευνητών από πολλές χώρες. Απολιθώματα που συνδέονται με την περιοχή εκτίθενται σήμερα και σε μουσεία εκτός Ελλάδας.
Ένας κόσμος πριν από περίπου επτά εκατομμύρια χρόνια
Οι απολιθωμένες πανίδες του Πικερμίου χρονολογούνται στα τελευταία στάδια του Μειόκαινου, περίπου επτά έως οκτώ εκατομμύρια χρόνια πριν. Αυτό σημαίνει ότι μιλάμε για μια εποχή πολύ παλαιότερη από την παρουσία του σύγχρονου ανθρώπου, αλλά και από το γνώριμο αττικό τοπίο.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό εύρημα είναι το ιππάριο, ένα εξαφανισμένο γένος συγγενικό με τα σημερινά άλογα. Τα ιππάρια δεν ήταν ακριβώς μικρογραφίες των σύγχρονων αλόγων: διέθεταν ανατομικά χαρακτηριστικά που μαρτυρούν μια διαφορετική εξελικτική ιστορία, ενώ ορισμένα είδη έφεραν τρία δάχτυλα στα άκρα.
Στα απολιθώματα περιλαμβάνονται επίσης ζώα που σήμερα θα τα συνδέαμε με άλλες ηπείρους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αρχαία Αττική ήταν αντίγραφο της σημερινής αφρικανικής σαβάνας, δείχνει όμως ότι το περιβάλλον και οι ζωικές κοινότητες της περιοχής ήταν πολύ διαφορετικές.
Πώς ένα χωριό έγινε διάσημο στην παλαιοντολογία
Η συγκέντρωση τόσων διαφορετικών απολιθωμένων ειδών έδωσε στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν ολόκληρες ζωικές κοινότητες και να συγκρίνουν την πανίδα της ανατολικής Μεσογείου με ευρήματα από άλλες περιοχές.
Το Μουσείο Παλαιοντολογίας και Γεωλογίας του ΕΚΠΑ και οι σχετικές ερευνητικές δράσεις βοηθούν να διατηρείται ζωντανή αυτή η ιστορία. Η προστασία των θέσεων με απολιθώματα είναι σημαντική, καθώς κάθε εύρημα έχει επιστημονική αξία μόνο όταν καταγράφεται σωστά το πλαίσιο στο οποίο εντοπίστηκε.
Στο Πικέρμι, η προϊστορία δεν είναι μακρινή έννοια. Κρύβεται κυριολεκτικά στο έδαφος μιας περιοχής από την οποία περνάμε καθημερινά.
