Ήταν 17 Ιουλίου 1944, ανήμερα της Αγίας Μαρίνας, όταν η Ραφήνα ξύπνησε αντιμέτωπη με ένα από τα πιο δραματικά γεγονότα της ιστορίας της.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 12 Ιουλίου, δύο Γερμανοί αξιωματικοί είχαν σκοτωθεί σε ενέδρα στο Πικέρμι. Οι κάτοικοι φοβήθηκαν αντίποινα και αρκετοί εγκατέλειψαν προσωρινά τα σπίτια τους. Όταν πέρασαν δύο-τρεις ημέρες χωρίς αντίδραση, άρχισαν να επιστρέφουν.
Τότε έγινε το μπλόκο.
Γερμανικές δυνάμεις συγκέντρωσαν τους άνδρες της Ραφήνας στην πλατεία και συνέλαβαν 21 κατοίκους. Ανάμεσά τους βρισκόταν ο τότε πρόεδρος της Κοινότητας, Αναστάσης Λύραντζης.
Σύμφωνα με τις τοπικές μαρτυρίες, οι Γερμανοί τον χτύπησαν και τον περιέφεραν με τζιπ στον οικισμό, απαιτώντας να τους υποδείξει πρόσωπα και σπίτια ανθρώπων που αναζητούσαν. Εκείνος επέμενε πως δεν γνώριζε.
Από τη Ραφήνα στην Παλλήνη
Οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν στο κτήμα Λεβίδη στην Παλλήνη. Οι αφηγήσεις που έχουν διασωθεί αναφέρουν ότι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την εκτέλεση, μέχρι που η διαδικασία σταμάτησε ύστερα από παρέμβαση Γερμανού αξιωματικού.
Δεν επέστρεψαν όμως και οι 21.
Ο δικηγόρος Γιώργος Αλεξανδρίδης έχασε τη ζωή του μετά τα βασανιστήρια που υπέστη. Οι υπόλοιποι είκοσι επέζησαν.
Η Αγία Μαρίνα και η μνήμη μιας πόλης
Το γεγονός συνέβη την ημέρα της γιορτής της Αγίας Μαρίνας και στη συλλογική μνήμη της Ραφήνας η σωτηρία των είκοσι συνδέθηκε με την Αγία.
Χρόνια αργότερα, ένα γερμανικό πολυβολείο στον βράχο πάνω από το λιμάνι μετατράπηκε σε παρεκκλήσι της Αγίας Μαρίνας, ως τόπος μνήμης για το μπλόκο.
Έτσι, ένα στρατιωτικό έργο της Κατοχής απέκτησε εντελώς διαφορετική σημασία: από θέση πολέμου έγινε τόπος λατρείας.
Περισσότερες από οκτώ δεκαετίες αργότερα, το μπλόκο της 17ης Ιουλίου εξακολουθεί να αποτελεί κομμάτι της ταυτότητας της Ραφήνας.
Και πίσω από τον αριθμό «21» υπάρχουν 21 πραγματικοί άνθρωποι που εκείνο το πρωί δεν γνώριζαν αν θα επέστρεφαν ποτέ στα σπίτια τους.
