Σήμερα ένας πλούσιος μπορεί να βάλει στον κήπο του πισίνα, γλυπτό ή ένα πανάκριβο κιόσκι. Στη Γεωργιανή Αγγλία υπήρχε μια πολύ πιο παράξενη επιλογή: ένας ερημίτης.
Οι λεγόμενοι ornamental hermits συνδέθηκαν με τη μόδα των μεγάλων τοπιοτεχνικών κήπων του 18ου και των αρχών του 19ου αιώνα. Οι ιδιοκτήτες κατασκεύαζαν «hermitages» –τεχνητά ερημητήρια, σπηλιές ή ρουστίκ καλύβες– ώστε ο κήπος να μοιάζει φιλοσοφικός, αρχαίος και απομονωμένος από τον σύγχρονο κόσμο.
Και μερικοί ήθελαν άνθρωπο μέσα
Πολλά ερημητήρια ήταν απλώς αρχιτεκτονικά διακοσμητικά. Υπήρχαν όμως και περιπτώσεις όπου αναζητούνταν πραγματικοί άνθρωποι για να κατοικήσουν σε αυτά και να ενσαρκώνουν την εικόνα του σοφού που είχε αποσυρθεί από την κοινωνία.
Η ιστορία έχει γεμίσει με εντυπωσιακές αφηγήσεις για συμβόλαια που απαγόρευαν στον ερημίτη να κόβει μαλλιά ή νύχια και του επέβαλλαν χρόνια απομόνωσης. Ορισμένες τέτοιες ιστορίες είναι δύσκολο να επαληθευτούν πλήρως. Αυτό που τεκμηριώνεται, όμως, είναι ότι υπήρχαν ακόμη και αγγελίες ανθρώπων που προσφέρονταν να εργαστούν ως ερημίτες.
Το status symbol της μελαγχολίας
Η μόδα συνδεόταν με μια ρομαντική ιδέα της απλής ζωής, της φιλοσοφικής περισυλλογής και της επιστροφής στη φύση. Ο ερημίτης –πραγματικός ή φανταστικός– λειτουργούσε σαν ζωντανό σκηνικό που υπενθύμιζε στον επισκέπτη ότι ακόμη και μέσα στην τεράστια περιουσία του οικοδεσπότη υπήρχε χώρος για… απόρριψη των υλικών αγαθών.
Η ειρωνεία είναι σχεδόν τέλεια: η αποχή από την πολυτέλεια είχε γίνει πολυτέλεια. Και όταν η μόδα ξεθώριασε, τα ερημητήρια έμειναν στους βρετανικούς κήπους ως αρχιτεκτονικά απομεινάρια μιας εποχής που κατάφερε να μετατρέψει ακόμη και τη μοναξιά σε status symbol.
