της Άρτεμις Τροχάνη,
Ειδικευόμενη Οφθαλμίατρος Πανεπιστημιακού Νοσ/μείου Οφθαλμιατρικής Γλασκώβης
Για τους περισσότερους ανθρώπους το καλοκαίρι συνδέεται με ένα ωραίο διάλειμμα από την καθημερινότητα, τα όμορφα τοπία και το απέραντο γαλάζιο της θάλασσας, που προσπαθούμε να εκμεταλλευτούμε όσο μπορούμε. Οι χρυσές ακτίνες του ήλιου χαρίζουν όμορφες ανατολές και ηλιοβασιλέματα. Για ποιους, όμως, κινδύνους των ηλιακών ακτινών αδιαφορούμε;
Ναι, όλοι γνωρίζουμε ότι το αντιηλιακό αποτελεί απαραίτητο αντικείμενο των διακοπών μας, αλλά πόσοι από εμάς γνωρίζουμε τις σοβαρές συνέπειες της παραβίασης αυτού του χρυσού κανόνα; Και αν ναι, παίρνουμε τις απαραίτητες προφυλάξεις;
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ ζήτησαν από 57 άνδρες και γυναίκες να βάλουν αντιηλιακό στο πρόσωπό τους, χωρίς να τους δώσουν οποιαδήποτε συμβουλή ή πληροφορία για το τι θα επακολουθούσε. Λαμβάνοντας φωτογραφίες των εθελοντών τους με κάμερες ευαίσθητες στη UV, που απεικόνιζαν ποια τμήματα του προσώπου τους είχαν αφήσει ακάλυπτα, ανακάλυψαν ότι κατά μέσο όρο είχαν αφήσει χωρίς αντηλιακό το 9,5% του προσώπου τους, αφήνοντας ακάλυπτα κυρίως τα σημεία ανάμεσα στην εσωτερική γωνία του ματιού και τη μύτη (77% των συμμετεχόντων) και τα βλέφαρα (13,5% των συμμετεχόντων). Τα βλέφαρα είναι από τους πιο λεπτούς και ευαίσθητους ιστούς του σώματος και αποτελούν σημαντικό μέρος της οφθαλμικής υγείας. Προστατεύουν τα μάτια από ξένα σώματα και τραύματα και βοηθούν στη διατήρηση της λίπανσης των οφθαλμών. Δυστυχώς, αυτές οι ευαίσθητες δομές παραβλέπονται συχνά όταν σκεφτόμαστε την προστασία από τον ήλιο.
Ο πιο συχνός καρκίνος των βλεφάρων (τουλάχιστον 80% των περιπτώσεων) είναι το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, το οποίο μπορεί να αναπτυχθεί πάνω στα βλέφαρα και μέσα στην οφθαλμική κόγχη, αλλά σπανίως εξαπλώνεται σε άλλα σημεία του σώματος. Η συνηθέστερη αιτία είναι η υπερβολική έκθεση στο υπεριώδες (UV) φως από τον ήλιο ή από solarium. Τα καρκινώματα των βασικών κυττάρων μπορούν να εμφανιστούν οπουδήποτε στο σώμα σας, αλλά είναι πιο κοινά σε περιοχές που εκτίθενται στον ήλιο, όπως το πρόσωπο, το κεφάλι, ο λαιμός και τα αυτιά σας. Είναι επίσης πιθανό να αναπτυχθεί καρκίνωμα βασικών κυττάρων όπου τα εγκαύματα, οι ουλές ή τα έλκη έχουν βλάψει το δέρμα. Η UV ζημιά είναι καθοριστική για την πρόκληση καρκινωμάτων αλλά συμβάλλει και σε άλλες παθήσεις του ματιού όπως στην κερατίτιδα, στην εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και στον καταρράκτη.
Προειδοποιητικά σημάδια
• ένα εξόγκωμα που συχνά αιμορραγεί ή δεν εξαφανίζεται.
• επίμονη φλεγμονή των βλεφάρων που δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα.
• επίπεδες ή αυξημένες χρωματικές δερματικές αλλοιώσεις που έχουν ακανόνιστο σχήμα και ανάπτυξη
• ανεξήγητη απώλεια βλεφαρίδων.
Πρόληψη
Το αντιηλιακό είναι το κυριότερο μέσο που έχουμε στη διάθεσή μας για να προστατεύσουμε το δέρμα μας από τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία. Για να δημιουργήσουμε, όμως, μια αποτελεσματική ασπίδα ενάντια στον ήλιο, βασική προϋπόθεση είναι να το χρησιμοποιούμε με τον σωστό τρόπο, συστηματικά και ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Τα βλέφαρα προστατεύονται καλύτερα με τη χρήση μεγάλων γυαλιών ηλίου που αποκλείουν τις ακτίνες UVA και UVB καθώς και μ’ ένα μεγάλο καπέλο.
Τέλος, δεν πρέπει να εφησυχαζόμαστε όταν έχει συννεφιά (μελέτες έχουν δείξει ότι το 80% της ακτινοβολίας UV διαπερνά τα σύννεφα), ούτε όταν καθόμαστε στη σκιά (η UV αντανακλάται στις λείες επιφάνειες, όπως το νερό, η άμμος, τα τζάμια των κτιρίων κ.λπ.), αλλά να φοράμε συνεχώς γυαλιά ηλίου.
Θεραπεία
Τα βλέφαρά μας θα πρέπει να προστατεύονται από τον ήλιο όσο το δυνατόν περισσότερο. Οι βλάβες στην περιοχή αυτή συχνά παραβλέπονται. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι το κλειδί στις κακοήθειες των βλεφάρων. Οποιοδήποτε ανησυχητικό σημάδι θα πρέπει να αξιολογείται, κατά προτίμηση από έναν γιατρό, ειδικά εκπαιδευμένο σε αυτή την περιοχή.
