Οι καύσωνες δεν γίνονται μόνο εντονότεροι. Μπορούν πλέον να καλύπτουν τεράστιες περιοχές της Γης και να επηρεάζουν ταυτόχρονα ανθρώπους, καλλιέργειες και οικοσυστήματα για εβδομάδες ή και μήνες. Μια μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα του Reuters επιχειρεί να αποτυπώσει αυτά τα εκτεταμένα επεισόδια χρησιμοποιώντας τον όρο «καταιγίδες ζέστης» (heat storms).
Η δημοσιογραφική ομάδα ανέλυσε θερμοκρασιακά δεδομένα από το 1960 έως σήμερα και συνεργάστηκε με ειδικούς στο κλίμα, δημιουργώντας έναν τρόπο καταγραφής μεγάλων θερμών επεισοδίων. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στις 20 Οκτωβρίου και δείχνουν τη δραματική διεύρυνση του γεωγραφικού αποτυπώματος της ακραίας ζέστης.
Γιατί τις ονομάζουν «καταιγίδες»
Δεν πρόκειται για καταιγίδες με βροχή ή ισχυρούς ανέμους. Το Reuters χρησιμοποιεί τον όρο για υπερμεγέθη κύματα ζέστης που καλύπτουν τουλάχιστον το 1% της επιφάνειας του πλανήτη. Η αναλογία με μια καταιγίδα βοηθά να γίνει αντιληπτό ότι τέτοια επεισόδια δεν πλήττουν απλώς μία πόλη, αλλά μπορούν να εκτείνονται σε τεράστιες αποστάσεις.
Από πέντε επεισόδια σε πάνω από εκατό
Στη δεκαετία του 1960, η έρευνα εντόπιζε περίπου πέντε τέτοια μεγάλα θερμά επεισόδια τον χρόνο. Σε πρόσφατα χρόνια ο αριθμός έφτασε τα 102, αποτυπώνοντας την αλλαγή στην εξάπλωση των ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών.
Το Reuters έδωσε ονόματα σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα επεισόδια για να παρακολουθήσει την εξέλιξή τους. Ένα από αυτά, η «Vera», σύμφωνα με την ανάλυση, διήρκεσε 367 ημέρες και επηρέασε σε διαφορετικές περιόδους ένα εξαιρετικά μεγάλο μέρος του πλανήτη.
Η επίπτωση είναι μεγαλύτερη από μια δυσάρεστη ημέρα με ζέστη
Όταν ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζουν ταυτόχρονα πολλές περιοχές, οι πιέσεις πολλαπλασιάζονται. Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται, τα συστήματα υγείας καλούνται να αντιμετωπίσουν περισσότερα περιστατικά θερμικής καταπόνησης, ενώ η γεωργία βρίσκεται αντιμέτωπη με απώλειες.
Ιδιαίτερα επικίνδυνοι είναι οι παρατεταμένοι καύσωνες όταν δεν πέφτει αρκετά η θερμοκρασία τη νύχτα. Ο ανθρώπινος οργανισμός δυσκολεύεται να ανακάμψει και όσοι έχουν καρδιολογικά ή άλλα χρόνια προβλήματα, ηλικιωμένοι, μικρά παιδιά και εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
Η ανάλυση του Reuters συνδέει την εξάπλωση των θερμών επεισοδίων με τη γενικότερη άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Φυσικά φαινόμενα όπως το Ελ Νίνιο μπορούν να επιδράσουν επιπλέον σε συγκεκριμένες περιόδους, χωρίς να αποτελούν τη βασική αιτία της μακροχρόνιας τάσης.
Γιατί αφορά και την Ελλάδα
Στη Μεσόγειο έχουμε ήδη εμπειρία από παρατεταμένες περιόδους καύσωνα. Η σημασία της νέας έρευνας είναι ότι δείχνει γιατί η προσαρμογή δεν μπορεί να αφορά μόνο μια μεμονωμένη πόλη: όταν πολλά κράτη αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα ακραίες θερμοκρασίες, η μεταφορά πόρων, η διαχείριση κρίσεων και η προστασία κρίσιμων υποδομών γίνονται δυσκολότερες.
Από τη σκιά στους δημόσιους χώρους και την προστασία των εργαζομένων έως την ψύξη κατοικιών και τη φροντίδα ευάλωτων ανθρώπων, η αντιμετώπιση της ζέστης είναι πλέον καθημερινό ζήτημα δημόσιας υγείας και πολιτικής προστασίας.
