Το βράδυ της 30ής Οκτωβρίου 1938, ο νεαρός Orson Welles και ο θίασος Mercury Theatre on the Air παρουσίασαν από τη συχνότητα του δικτύου CBS μια προσαρμογή του κλασικού έργου «Ο Πόλεμος των Κόσμων» του H.G. Wells.
Η σκηνοθετική επιλογή ήταν πρωτοποριακή: Η ροή μιας υποτιθέμενης μουσικής εκπομπής διακοπτόταν διαρκώς από έκτακτα δελτία ειδήσεων. Δημοσιογράφοι περιέγραφαν με τρεμάμενη φωνή μυστηριώδεις εκρήξεις στον πλανήτη Άρη, την πτώση ενός μεταλλικού κυλίνδρου στο Grovers Mill του New Jersey και φονικές ακτίνες θερμότητας που εξόντωναν στρατιώτες και πολίτες.
Το παραμύθι του εθνικού πανικού
Το επόμενο πρωί, οι εφημερίδες σε όλη την Αμερική κυκλοφόρησαν με πηχυαίους τίτλους. Περιέγραφαν εκατομμύρια πολίτες να ουρλιάζουν έντρομοι στους δρόμους, αυτοκτονίες, καρδιακές προσβολές και ουρές αυτοκινήτων που εγκατέλειπαν τη Νέα Υόρκη φορτωμένα με μάσκες αερίων. Ο μύθος του «εθνικού πανικού» ρίζωσε τόσο βαθιά στη συλλογική μνήμη που ακόμη και πανεπιστημιακές μελέτες της εποχής τον κατέγραψαν ως αδιαμφισβήτητο γεγονός.
Ο πόλεμος του χαρτιού με τα ερτζιανά
Η σύγχρονη ιστορική έρευνα απέδειξε ότι το φαινόμενο της μαζικής υστερίας δεν συνέβη ποτέ. Οι μετρήσεις ακροαματικότητας της εταιρείας C.E. Hooper έδειξαν ότι μόλις το 2% των αμερικανικών νοικοκυριών άκουγε τη συγκεκριμένη εκπομπή εκείνο το βράδυ, καθώς η συντριπτική πλειονότητα παρακολουθούσε το κωμικό σόου του Edgar Bergen σε αντίπαλο σταθμό. Οι καταγεγραμμένες κλήσεις προς τα αστυνομικά τμήματα αφορούσαν πολίτες που απλώς ζητούσαν διευκρινίσεις και όχι πανικόβλητα πλήθη.
Το κίνητρο πίσω από τη γιγάντωση του περιστατικού ήταν καθαρά οικονομικό: Οι εφημερίδες της εποχής, βλέποντας τα διαφημιστικά έσοδα να μεταναστεύουν ταχύτατα προς το ραγδαία ανερχόμενο ραδιόφωνο, άρπαξαν την ευκαιρία για να το δυσφημίσουν. Χαρακτήρισαν το νέο μέσο ανεύθυνο και επικίνδυνο για τη δημόσια ασφάλεια, απαιτώντας αυστηρή κρατική λογοκρισία. Η υποτιθέμενη εξωγήινη εισβολή υπήρξε τελικά η πιο επιτυχημένη επιχείρηση παραπληροφόρησης του παραδοσιακού Τύπου.
