Από τον χειρουργό που εμφύτευε αδένες πιθήκων σε υπερήλικες για να ξανανιώσουν, μέχρι τον γιατρό που υποσχόταν ζωή 150 ετών με ειδικό ορό από αίμα αλόγων και από το “θαυματουργό” Ζεροβιτάλ της Ασλάν μέχρι τις σημερινές “θεραπείες”, η ιστορία είναι γεμάτη από επικίνδυνες ψευδοεπιστημονικές πρακτικές.
Πολλοί άνθρωποι τις πίστεψαν, και δέχθηκαν να υποβληθούν σε τέτοιες “θεραπείες”, όχι επειδή ήταν αφελείς, αλλά επειδή πίσω από τις μεθόδους αυτές, υπήρχαν πραγματικοί γιατροί.
Ο Βορονώφ (με τους πίθηκους) ήταν διάσημος χειρουργός. Ο Μπογκομόλετς (με το αίμα αλόγων) ήταν κορυφαίος επιστήμονας της Σοβιετικής Ένωσης. Η Άννα Ασλάν (με το Ζεροβιτάλ) ήταν γιατρός και παγκοσμίως διάσημη ερευνήτρια. Η κλινική του Κολωνακίου (με την πλασμαφαίρεση) λειτουργούσε από δύο πολυδιαφημισμένους γιατρούς.
Σε όλες τις περιπτώσεις, ο ασθενής δεν έβλεπε απατεώνες με μαγικά φίλτρα. Έβλεπε λευκή μπλούζα, κλινική, και γιατρούς που εμφανίζονταν να διαθέτουν υψηλό κύρος. Και υπάρχει κάτι ακόμη: Ο φόβος της γήρανσης και του θανάτου. Ο άνθρωπος μπορεί να δεχθεί τα πιο αλλόκοτα πράγματα αν πιστέψει ότι υπάρχει πιθανότητα να κερδίσει χρόνια ζωής.
Ο Βορονώφ και οι μεταμοσχεύσεις αδένων πιθήκων
Με τη μέθοδό του, μικρά τμήματα όρχεων από πιθήκους —κυρίως χιμπαντζήδες και μπαμπουίνους— εμφυτεύονταν στο όσχεο ηλικιωμένων ανδρών. Ο Βορονώφ διαβεβαίωνε ότι οι αδένες πιθήκων περιείχαν ουσίες που μπορούσαν να επαναφέρουν στον γερασμένο οργανισμό τη σεξουαλική λειτουργία και γενικότερα τη χαμένη ζωτικότητα.
Η μέθοδος εξαπλώθηκε διεθνώς και χρησιμοποιήθηκε από δεκάδες χειρουργούς. Σύμφωνα με ιστορική μελέτη, μεταξύ 1920 και 1940 πραγματοποιήθηκαν περίπου 2.000 ξενομεταμοσχεύσεις με τη μέθοδό του, από περισσότερους από 45 χειρουργούς.
Ο Βορονώφ επισκέφθηκε την Αθήνα το 1934, για να δώσει διαλέξεις. Η εφημερίδα “Εστία” τον υποδέχθηκε με τον ειρωνικό τίτλο: “Γέροντες πανηγυρίσατε” και σχολίαζε σκωπτικά την άφιξή του στην Αθήνα.
Όμως υπήρξαν και Έλληνες γιατροί που υιοθέτησαν τη μέθοδο. Μεταξύ αυτών αναφέρεται ο ουρολόγος Σπύρος Ν. Οικονόμος, ο οποίος αργότερα έγινε καθηγητής και κοσμήτορας της Ιατρικής Σχολής. Δημοσίευε θετικές εκτιμήσεις για τη μέθοδο του Βορονώφ και φέρεται να πραγματοποίησε επεμβάσεις σύμφωνα με το σύστημά του.
Όσο περνούσαν τα χρόνια, άρχισαν να συσσωρεύονται αποτυχίες και αμφισβητήσεις. Οι υποτιθέμενες αναζωογονητικές επιδράσεις δεν μπορούσαν να επιβεβαιωθούν, αντίθετα πλήθαιναν οι καταγγελίες και η επιστημονική κοινότητα άρχισε να απομακρύνεται από τη θεωρία. Ο Βορονώφ πέθανε στη Λωζάνη το 1951, σε ηλικία 85 ετών, αφήνοντας πλούτο όχι στην ιατρική αλλά στους κληρονόμους του, αφού είχε αποκτήσει σημαντική περιουσία χάρη στην εμπορική εκμετάλλευση των αναζωογονητικών επεμβάσεών του.
Ο Μπογκομόλετς και ο “ορός της μακροζωίας”
Ο Αλεξάντερ Μπογκομόλετς, κορυφαίος επιστήμονας της Ουκρανικής ΣΣΔ, υποστήριζε ότι ο “ορός” μπορούσε να παρατείνει την ανθρώπινη ζωή έως τα 150 έτη. Η παρασκευή του βασιζόταν σε μια μακάβρια διαδικασία: ο σπλήνας και ο μυελός των οστών από πτώματα νέων ανθρώπων αναμειγνύονταν με φυσιολογικό ορό και εγχύονταν σε άλογα. Ο Μπογκομόλετς πίστευε ότι το ανοσοποιητικό σύστημα των ζώων, αντιδρώντας στα ανθρώπινα κύτταρα, θα παρήγαγε αντισώματα ικανά να αναζωογονήσουν τον άνθρωπο.
Δυστυχώς, ο “προφήτης της μακροζωίας” πέθανε στο Κίεβο το 1946, σε ηλικία μόλις 65 ετών, που έκανε έντονη την αντίθεση ανάμεσα στη δική του μοίρα και στην υπόσχεση των 150 ετών που είχε συνδεθεί με τη θεραπεία του.
Ο Harry Goldblatt, ένας καταξιωμένος παθολόγος (γνωστός κυρίως για την πρωτοποριακή έρευνά του στην υπέρταση), ανέλαβε στο Western Reserve University των ΗΠΑ να μελετήσει συστηματικά τον “ορό”. Τα ευρήματά του ήταν καταδικαστικά: Μετά την παρακολούθηση 3.500 ασθενών, ο Goldblatt κατέληξε στο αφοπλιστικό συμπέρασμα ότι ο ορός “δεν αποτελεί θεραπεία για τίποτα” (it is not a cure for anything).
Ως ξένη πρωτεΐνη που προερχόταν από αίμα αλόγου, ορός ενείχε τον κίνδυνο σοβαρών ανοσολογικών αντιδράσεων, όπως ο ορολογικός πυρετός (serum sickness) ή αναφυλακτικό σοκ, που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποβούν μοιραία. Αν και δεν καταγράφηκαν ιστορικά “σκάνδαλα θανάτων” από τον ορό, οι κίνδυνοι από ενέσιμα σκευάσματα ξένης προέλευσης ήταν γνωστοί στην ιατρική κοινότητα της εποχής.
Η Άννα Ασλάν και το Gerovital
Το Gerovital H3 αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια στην ιστορία της ιατρικής του 20ού αιώνα. Αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1950 από τη Ρουμάνα γιατρό και βιολόγο Ana Aslan, η οποία ίδρυσε το πρώτο Ινστιτούτο Γεροντολογίας στον κόσμο στο Βουκουρέστι.
Στην καρδιά του Gerovital βρισκόταν η προκαΐνη, ένα τοπικό αναισθητικό που χρησιμοποιούνταν ευρέως στην οδοντιατρική. Η Aslan υποστήριξε ότι, μέσω της κατάλληλης επεξεργασίας και χορήγησης (ενδομυϊκά ή από το στόμα), η ουσία αυτή είχε ιδιότητες που ξεπερνούσαν την αναισθησία: πίστευε ότι μπορούσε να αναζωογονήσει τα κύτταρα, να καταπολεμήσει την κατάθλιψη, να βελτιώσει τη μνήμη και, κυρίως, να επιβραδύνει τη διαδικασία της βιολογικής γήρανσης.
Η φήμη του σκευάσματος εκτοξεύτηκε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μετατρέποντας το Ινστιτούτο της Aslan σε “Μέκκα” για την παγκόσμια ελίτ. Πολιτικοί, καλλιτέχνες και πλούσιοι ασθενείς ταξίδευαν στη Ρουμανία αναζητώντας τη “θεραπεία της νεότητας”.
Παρά την τεράστια δημοφιλία του, το Gerovital δεν κατάφερε ποτέ να κερδίσει την αποδοχή της διεθνούς ιατρικής κοινότητας. Οι κλινικές μελέτες στη Δύση απέτυχαν να αναπαράγουν τα ευεργετικά αποτελέσματα που υποστήριζε η Aslan. Οι επικριτές τόνισαν ότι τα ποτελέσματα ήταν συχνά ψυχολογικής φύσης (placebo) και ότι δεν υπήρξαν ποτέ επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι το σκεύασμα μπορεί να σταματήσει ή να επιβραδύνει τη γήρανση.
Με το πέρασμα των δεκαετιών και την αυστηροποίηση των ελέγχων στα φάρμακα, το Gerovital αποσύρθηκε από αντιγηραντικό σκεύασμα. Ωστόσο, το όνομα διατηρήθηκε ως ισχυρό εμπορικό σήμα. Σήμερα, το Gerovital έχει μετεξελιχθεί σε μια ευρέως διαδεδομένη σειρά προϊόντων περιποίησης (κρέμες προσώπου, λοσιόν, προϊόντα μαλλιών), τα οποία εκμεταλλεύονται την ιστορική κληρονομιά της Aslan, αλλά πλέον απευθύνονται αποκλειστικά στην εξωτερική αισθητική φροντίδα και όχι στη βιολογική αναζωογόνηση του οργανισμού.
Πηγή: thetoc.gr
