Σε μια καταπράσινη πλαγιά της Οινόης, σε απόσταση αναπνοής από το σύγχρονο κέντρο του Μαραθώνα, υψώνεται ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα αλλά άγνωστα μεσαιωνικά μνημεία της Αττικής. Ο Πύργος της Οινόης στέκει αγέρωχος από τον 13ο αιώνα: Χτίστηκε από τους Φράγκους ηγεμόνες του Δουκάτου των Αθηνών, πιθανότατα από μέλη της ισχυρής οικογένειας Ντε Λα Ρος (De la Roche), η οποία κυριάρχησε στην περιοχή μετά την Τέταρτη Σταυροφορία.
Το επιβλητικό τετράγωνο κτίσμα δεν κατασκευάστηκε για κατοικία, αλλά ως στρατηγικό φυλάκιο και παρατηρητήριο, επιβλέποντας τα περάσματα που ένωναν τη βόρεια Αττική με τη Βοιωτία και το λιμάνι της Χαλκίδας.
Αρχιτεκτονική άμυνας χωρίς πόρτα στο ισόγειο
Η δομή του πύργου αποκαλύπτει την αγωνία των μεσαιωνικών ιπποτών απέναντι σε επιδρομές πειρατών και εχθρικών στρατευμάτων. Οι πέτρινοι τοίχοι έχουν πάχος που ξεπερνά το ενάμισι μέτρο, εξασφαλίζοντας απόλυτη αντοχή σε πολιορκίες: Το ισόγειο δεν διέθετε καμία εξωτερική πόρτα, λειτουργώντας αποκλειστικά ως αποθήκη σιτηρών, λαδιού και νερού για περιόδους ανάγκης.
Η μοναδική είσοδος βρισκόταν στον πρώτο όροφο, σε ύψος αρκετών μέτρων από το έδαφος: Οι φρουροί ανέβαιναν με κινητή ξύλινη σκάλα, την οποία τραβούσαν στο εσωτερικό μόλις έκλειναν τη βαριά πύλη.
Στην κορυφή του πύργου υπήρχαν πολεμίστρες και ειδικές επάλξεις, από όπου οι υπερασπιστές μπορούσαν να ρίξουν καυτό λάδι ή πέτρες στους εισβολείς.
Ένας ζωντανός κρίκος με το παρελθόν
Παρά το πέρασμα επτά ολόκληρων αιώνων, σεισμούς και πολέμους, ο πύργος διατηρείται σχεδόν ακέραιος στο αρχικό του ύψος. Γύρω από τις πέτρες του σώζονται ίχνη από μεσαιωνικά κονιάματα και κεραμικά, ενώ η θέα προς τον κάμπο του Μαραθώνα παραμένει επιβλητική: Η παρουσία του υπενθυμίζει ότι η Ανατολική Αττική υπήρξε σταυροδρόμι δυτικών ιπποτών, βυζαντινών αρχόντων και αγροτικών κοινοτήτων.
Μια επίσκεψη στην Οινόη προσφέρει ένα σπάνιο ταξίδι στον χρόνο, φωτίζοντας μια εποχή που τα φράγκικα κάστρα όριζαν τη μοίρα της αττικής γης.
