Αρκούν μερικές νότες για να επιστρέψει ξαφνικά ένα καλοκαίρι, ένα πρόσωπο ή μια στιγμή που είχαμε χρόνια να θυμηθούμε. Η ικανότητα της μουσικής να πυροδοτεί αναμνήσεις είναι γνωστή, αλλά νέα έρευνα δείχνει πόσο ισχυρός μπορεί να είναι αυτός ο μηχανισμός.
Μελέτη του University of Waterloo εξέτασε ποια στοιχεία ενός τραγουδιού είναι αποτελεσματικότερα στην ανάκληση αυτοβιογραφικών αναμνήσεων.
Η μουσική ως χρονική μηχανή
Στο πρώτο πείραμα, νεότεροι ενήλικες άκουσαν σύντομα αποσπάσματα γνωστών τραγουδιών από τα χρόνια της νεότητάς τους σε διαφορετικές μορφές: κανονικό τραγούδι, instrumental, μόνο στίχους ή απλώς τον τίτλο και το όνομα του καλλιτέχνη. Τα πλήρη μουσικά αποσπάσματα προκάλεσαν τις περισσότερες αναμνήσεις.
Στο δεύτερο πείραμα το αποτέλεσμα ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρον: τα μουσικά ερεθίσματα προκάλεσαν περισσότερες αυτοβιογραφικές αναμνήσεις στους μεγαλύτερους ενήλικες από ό,τι στους νεότερους.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης χρονική αντιστοιχία. Η εποχή κατά την οποία ένα τραγούδι ήταν δημοφιλές συχνά συνέπιπτε με την περίοδο της ζωής από την οποία προερχόταν η ανάμνηση.
Η εξήγηση που προτείνουν είναι ότι ένα γνώριμο τραγούδι λειτουργεί σαν χρονικό πλαίσιο: περιορίζει την αναζήτηση της μνήμης σε μια συγκεκριμένη περίοδο και κάνει ευκολότερη την πρόσβαση σε γεγονότα που συνδέθηκαν μαζί του.
Γι’ αυτό ένα τραγούδι που είχαμε να ακούσουμε είκοσι χρόνια μπορεί να μη θυμίζει απλώς τη μουσική της εποχής. Μπορεί να ανοίξει, σχεδόν ακαριαία, ολόκληρο το δωμάτιο της ανάμνησης.
