Την 1η Νοεμβρίου 1940, μόλις τέσσερις ημέρες μετά την ιταλική εισβολή, ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος σκοτώθηκε στο ύψωμα Τσούκα της Πίνδου. Ήταν 29 ετών και καταγόταν από τη Χάλκη, ένα νησί των Δωδεκανήσων που τότε τελούσε υπό ιταλική κατοχή. Καταγράφεται ως ο πρώτος αξιωματικός του ελληνικού Στρατού Ξηράς που έπεσε στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.
Ο Διάκος είχε γεννηθεί το 1911. Φοίτησε στη Ρόδο και το 1929 έφυγε για την Αθήνα, όπου εισήχθη στη Σχολή Ευελπίδων. Αποφοίτησε το 1934 και ακολούθησε τη στρατιωτική σταδιοδρομία του. Για έναν νέο από τα Δωδεκάνησα, που παρέμεναν εκτός του ελληνικού κράτους, η σύγκρουση με την Ιταλία είχε και ιδιαίτερο προσωπικό βάρος.
Οι πρώτες ημέρες στην Πίνδο
Η 28η Οκτωβρίου τον βρήκε διοικητή του 2ου Λόχου του 4ου Συντάγματος Πεζικού, στο Απόσπασμα Πίνδου του συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη. Οι ελληνικές μονάδες προσπαθούσαν να συγκρατήσουν την προέλαση της ιταλικής μεραρχίας «Τζούλια» σε μια ορεινή περιοχή όπου οι μετακινήσεις και ο ανεφοδιασμός ήταν εξαιρετικά δύσκολοι.
Την 1η Νοεμβρίου, στις επιχειρήσεις για την ανακατάληψη του υψώματος Τσούκα, ανάμεσα στη Ζούζουλη και τη Φούρκα, ο Διάκος καθοδηγούσε τους άνδρες του στις επιθέσεις εναντίον των ιταλικών θέσεων. Κατά τη διάρκεια νέας εφόδου χτυπήθηκε θανάσιμα από πυρά πολυβόλου. Οι μάχες συνεχίστηκαν και το ύψωμα ανακαταλήφθηκε την επόμενη ημέρα.
Η είδηση του θανάτου του συνδέθηκε με τις πρώτες απώλειες του πολέμου, όταν η έκβαση της ιταλικής επίθεσης δεν είχε ακόμη κριθεί. Ο Διάκος δεν πρόλαβε ούτε την ελληνική αντεπίθεση που ακολούθησε ούτε, πολύ αργότερα, την ένωση των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα.
Σήμερα η μνήμη του διατηρείται τόσο στη Χάλκη όσο και στη Ρόδο, όπου υπάρχει ανδριάντας του στο Μανδράκι. Η επίσημη ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στο ελληνικό κράτος έγινε στις 7 Μαρτίου 1948 — σχεδόν οκτώ χρόνια μετά τον θάνατό του στην Πίνδο.
