Πυρκαγιές, πλημμύρες, ξηρασία, υπερθέρμανση του πλανήτη. Ενός πλανήτη που ασφυκτιά και καθυστερούμε χαρακτηριστικά να του προσφέρουμε μια ανάσα, για να πάρουμε κι εμείς μια δεύτερη με τη σειρά μας. Δεν είναι, όμως, μόνο αυτές οι απειλές που αντιμετωπίζει το περιβάλλον. Οι θάλασσες κι οι οργανισμοί που ζουν σε αυτές υποφέρουν από ποικίλες ανθρώπινες δραστηριότητες. Από τη ρύπανση και ιδιαιτέρως από τους εκατομμύρια τόνους πλαστικού με τους οποίους τις επιβαρύνουμε.
Ένας τρόπος να ευαισθητοποιηθούμε στα θέματα που αφορούν στο θαλάσσιο περιβάλλον και την εκπληκτική βιοποικιλότητα, είναι να γνωρίσουμε τις θάλασσες του χθες και του σήμερα, να κάνουμε ένα ταξίδι στον χρόνο και να δούμε πώς ήταν και πώς είναι στο παρόν, τι μας προσφέρουν και πόσο σημαντικό είναι το θαλάσσιο περιβάλλον για τον άνθρωπο. Κι ακριβώς αυτή τη δυνατότητα μάς προσφέρει η Έκθεση Θαλάσσιου Κόσμου που εγκαινιάστηκε στη Ραφήνα το Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου κι άνοιξε τις πόρτες της στο κοινό.
Η ιδέα για τη δημιουργία της έκθεσης ξεκίνησε το 2016. Ο Δήμαρχος Ραφήνας – Πικερμίου Ευάγγελος Μπουρνούς δέχθηκε μια πρόταση από προσωπική του φίλη. «Ξέρω ότι θα πεις όχι, αλλά εγώ θα στην κάνω». Και τελικά δεν είπε όχι, αντιθέτως του φάνηκε ελκυστική.
«Η πρόταση ήταν να αξιοποιήσουμε μια συλλογή από απολιθωμένα θαλάσσια ευρήματα που μας πρόσφερε ο συλλέκτης κ. Κώστας Αποστόλου. Όταν μου την παρουσίασε, ειλικρινά εντυπωσιάστηκα και του είπα ότι ευχαρίστως θα την αποδεχόμασταν, ωστόσο θα έπρεπε να περάσει πρώτα από το δημοτικό συμβούλιο. Η πρόταση για δωρεά έγινε από τον κ. Αποστόλου, πέρασε, κι έτσι είχαμε στα χέρια μας μοναδικά εκθέματα», λέει στη MP ο κ. Μπουρνούς και συνεχίζει:
«Σκεφτήκαμε ότι θα μπορούσαμε να κάνουμε μια έκθεση στην περιοχή και γρήγορα αποφασίσαμε να προσθέσουμε στο ήδη συγκεντρωμένο υλικό ευρήματα από το ναυάγιο “Χειμάρρας” που είχε ανασύρει ο δύτης Κώστας Θωκταρίδης, μια συλλογή από απολιθωμένα κοχύλια από τη Ραφήνα, τα οποία παραχώρησε ο συλλέκτης Χρόνης Παναγόπουλος, αλλά και πλούσιο υποθαλάσσιο φωτογραφικό υλικό που παραχωρήθηκε από πολλούς φίλους. Να αναφέρω εδώ ότι το 2006 ο Δήμος είχε χρηματοδοτήσει την κατάδυση του κ. Θωκταρίδη και για μας τα ευρήματα είχαν ιδιαίτερη αξία».
Όπως συμπληρώνει ο κ. Μπουρνούς «το επόμενο και πολύ σημαντικό βήμα ήταν να ομαδοποιηθούν τα ευρήματα και να αξιοποιηθεί η πλούσια γνώση του γνωστού μας από τις πολυετείς παλιοντολογικές ανασκαφές στο Πικέρμι σε συνεργασία με τον Δήμο, Ομότιμου Καθηγητή του ΕΚΠΑ Παλαιοντολογίας κ. Γιώργου Θεοδώρου και της συζύγου του Δρ. Εύης Βαρδαλά-Θεοδώρου, πρώην υπεύθυνης του Υδροβιολογικού Τμήματος του ΜΓΦΙ, καθώς και οι έρευνες περισσότερων από 40 μελών της επιστημονικής ομάδας, υπό την καθοδήγησή τους.
Κάπως έτσι κι αφού ήρθαμε σε συμφωνία με τον ΟΤΕ να μας παραχωρήσει ένα διώροφο κτίριο (σ.σ. Λεωφόρος Φλέμινγκ και Εθνικής Αντιστάσεως), έχουμε ένα εξαιρετικού ενδιαφέροντος νέο Μουσείο που προσφέρει γνώση όχι μόνο στην τοπική κοινωνία, αλλά και στους επισκέπτες. Πρόθεσή μας είναι να το συμπεριλάβουμε σε διάφορα τουρ που κάνουν τουριστικά γραφεία μαζί με τα άλλα τρία Μουσεία που λειτουργούν στην περιοχή μας».
«Σκοπός μας η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κόσμου»
Θα ήταν παράλειψη της MP να μη μιλήσει με τους δύο ανθρώπους που έδωσαν ζωή σε αυτή την έκθεση και που επιστράτευσαν τις γνώσεις και την εμπειρία τους για να φτάσουμε στα εγκαίνια της 4ης Σεπτεμβρίου.
«Η έκθεση ήταν σχεδόν έτοιμη από τον Δεκέμβριο του 2020, αλλά ο κορονοϊός και η καραντίνα μάς πήγαν πολύ πίσω. Παρ’ όλα αυτά, είναι πολύ σημαντικό να έχει τη δυνατότητα ο κόσμος να δει μια τόσο ενδιαφέρουσα έκθεση, να μάθει για τις θάλασσες του χθες και του σήμερα, να θαυμάσει τα εξαιρετικά δείγματα, και να ενημερωθεί για την εξέλιξη της ζωής και πολύ περισσότερο, τα όσα απειλούν τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την ίδια τη θάλασσα», λέει στη MP ο Ομότιμος Καθηγητής Παλαιοντολογίας κ. Γιώργος Θεοδώρου. Φυσικά η έκθεση προσφέρεται και για ποικίλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες που μπορούν να αναπτυχθούν και να υλοποιούνται από τους εκπαιδευτικούς.
«Ξέρετε, η θάλασσα μάς προσφέρει πολλά οφέλη κι είμαστε υποχρεωμένοι να την προστατεύσουμε για τις επόμενες γενεές. Η σοβαρότερη ίσως απειλή σήμερα είναι τα πλαστικά και τα σκουπίδια. Ιδίως τα πρώτα, μέρος των οποίων μετατρέπεται σε μικροπλαστικά που καταναλώνονται από τα ψάρια και τελικά επιστρέφουν στο πιάτο μας. Γίνονται προσπάθειες να μειωθεί η ρύπανση στις θάλασσες, αλλά η ενημέρωση παραμένει μη επαρκής, τόσο στο εξωτερικό, όσο και στην Ελλάδα. Κι εκεί συμβάλλει ιδιαιτέρως η έκθεση με τα κείμενα στα ελληνικά και στα αγγλικά.
Με υπολογισμούς που γίνονται παγκοσμίως, το οξυγόνο που παίρνουμε από φυτά της θάλασσας αντιστοιχεί στο 80% του οξυγόνου που υπάρχει στον πλανήτη. Δηλαδή οι θάλασσες προσφέρουν 3 έως 4 φορές περισσότερο οξυγόνο από αυτό που παίρνουμε από τα δάση όλου του πλανήτη, οπότε αντιλαμβάνεστε πόσο αναγκαίο είναι να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος», τονίζει από την πλευρά της η Δρ. Εύη Βαρδαλά και συμπληρώνει:
«Σκοπός μας ήταν και είναι να φέρουμε τους μαθητές και τους επισκέπτες, Έλληνες και ξένους, στην μόνιμη έκθεση στο κέντρο της Ραφήνας. Ειδικά για τα παιδιά θα είναι ζωτικής σημασίας να έρθουν, να δουν, να μάθουν, να ζωγραφίσουν, να αποκτήσουν οικολογική συνείδηση, να γίνουν πιο ευαίσθητα για το περιβάλλον απ’ ότι προηγούμενες γενιές».
Ειδική αναφορά, τέλος, αξίζει ο κ. Κώστας Αποστόλου. Από τη δική του διάθεση για δωρεά μιας συλλογής με μεγάλη αξία, άλλωστε, ξεκίνησαν όλα…
