Ένα γήπεδο γεμάτο, δεκάδες χιλιάδες φίλαθλοι, ένα κινηματογραφικό συνεργείο και ένας νεαρός ηθοποιός που έπρεπε να εκτελέσει πέναλτι υπό την πίεση της εξέδρας. Δεν επρόκειτο για ποδοσφαιρικό αγώνα, αλλά για μια από τις πιο παράξενες ιστορίες των γυρισμάτων του ελληνικού κινηματογράφου. Η σκηνή ανήκει στη «Φανέλα με το 9» του Παντελή Βούλγαρη, την ταινία που έκανε πρεμιέρα στις 20 Οκτωβρίου 1988 και συμπληρώνει σήμερα 38 χρόνια από την πρώτη προβολή της.
Η ιδέα ήταν τολμηρή: αντί να στηθεί ένα γήπεδο με κομπάρσους, να κινηματογραφηθεί η ποδοσφαιρική δράση μέσα σε πραγματική ατμόσφαιρα αγώνα, στη Νέα Φιλαδέλφεια. Η πραγματικότητα, όμως, είχε τις δικές της απαιτήσεις. Οι θεατές δεν είχαν πληρώσει εισιτήριο για να παρακολουθήσουν γύρισμα, αλλά για την ομάδα τους.
Είκοσι λεπτά για να γυριστεί η σκηνή
Ο Στράτος Τζώρτζογλου ήταν τότε ένας νέος ηθοποιός στην αρχή της καριέρας του. Στην ταινία υποδυόταν τον Μπιλ Σερέτη, έναν φιλόδοξο ποδοσφαιριστή που προσπαθεί να ανέβει στον κόσμο της μπάλας, σε μια ιστορία βασισμένη στο μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα.
Σε αναδρομική συνέντευξή του στη LiFO, ο Τζώρτζογλου θυμήθηκε ότι ο Βούλγαρης και το συνεργείο είχαν συνολικά μόλις είκοσι λεπτά στη διάθεσή τους για τις σκηνές μέσα στο γήπεδο: δέκα πριν από την έναρξη και δέκα στο ημίχρονο πραγματικού αγώνα. Οι αποδοκιμασίες ξεκίνησαν προτού ακόμη προλάβουν να παίξουν ποδόσφαιρο.
Ο σκηνοθέτης ζήτησε από τον νεαρό πρωταγωνιστή να εκτελέσει ένα εντυπωσιακό πέναλτι, ψηλά στη γωνία του τέρματος. Ο ηθοποιός είχε τις αμφιβολίες του — δεν ήταν άλλωστε επαγγελματίας ποδοσφαιριστής. Η πρώτη προσπάθεια κατέληξε άουτ. Στη δεύτερη, σύμφωνα με την αφήγησή του, η μπάλα μπήκε στα δίχτυα.
Ακολούθησε ένας αυθόρμητος πανηγυρισμός. Ο Τζώρτζογλου έτρεξε προς τα κάγκελα και οι 35.000 θεατές, όπως τους υπολόγιζε ο ίδιος, αντέδρασαν με φωνές και φωτοβολίδες. Ο Βούλγαρης αντιλήφθηκε αμέσως την ευκαιρία και κινηματογράφησε την αυθόρμητη αντίδραση της εξέδρας με τις διαθέσιμες κάμερες, μετατρέποντας τους πραγματικούς οπαδούς σε ένα τεράστιο, απρογραμμάτιστο κινηματογραφικό πλήθος.
Μια ταινία για τη λάμψη και τη σκοτεινή πλευρά του ποδοσφαίρου
Η «Φανέλα με το 9» δεν είναι μόνο μια ταινία για γκολ και αγώνες. Παρακολουθεί την άνοδο ενός ταλαντούχου ποδοσφαιριστή από τη Θεσσαλονίκη στον Βόλο και κατόπιν στην Αθήνα, αλλά και το τίμημα της επιτυχίας: συναλλαγές, εκμετάλλευση, χειραγώγηση, φιλοδοξίες και απογοητεύσεις. Ο ήρωας κυνηγά να φτιάξει τη ζωή του μέσα από το ταλέντο του, σε έναν χώρο όπου το χρήμα και η εξουσία μπορούν να αλλάξουν την πορεία του.
Τη σκηνοθεσία υπέγραψε ο Παντελής Βούλγαρης, το σενάριο ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος και τη μουσική ο Σταμάτης Σπανουδάκης. Δίπλα στον Τζώρτζογλου συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η Θέμις Μπαζάκα και ο Θανάσης Μυλωνάς. Η ταινία παρουσιάστηκε και στο Φεστιβάλ Βερολίνου.
Η ιστορία πίσω από το πέναλτι
Ακριβώς αυτή η σύγκρουση ανάμεσα στην κινηματογραφική οργάνωση και στην απρόβλεπτη πραγματικότητα έκανε το γύρισμα να μείνει αξέχαστο. Κανένας σκηνοθέτης δεν μπορούσε να ζητήσει από 35.000 ανθρώπους να αντιδράσουν με απόλυτα συγκεκριμένο τρόπο. Ο Βούλγαρης, όμως, μπόρεσε να αξιοποιήσει όσα συνέβησαν αυθόρμητα.
Το περιστατικό επανέφερε στην επικαιρότητα και το Athletiko, σε σημερινό αφιέρωμα για την ελληνική ταινία που γυρίστηκε μπροστά σε 35.000 θεατές. Η μαρτυρία του πρωταγωνιστή έχει καταγραφεί επίσης σε παλαιότερη συνέντευξή του, ενώ η ΕΡΤ τιμά σήμερα την επέτειο της πρεμιέρας προβάλλοντας υλικό από το αρχείο της.
Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αργότερα, η εικόνα του νεαρού Μπιλ Σερέτη μπροστά στο γεμάτο γήπεδο παραμένει μια μικρή υπενθύμιση ότι μερικές φορές οι καλύτερες κινηματογραφικές σκηνές προκύπτουν όταν η πραγματικότητα αρνείται να υπακούσει στο σενάριο.
Πηγή: Athletiko – Η ελληνική ταινία που γυρίστηκε μπροστά σε 35.000 θεατές
