Η Θεσσαλονίκη βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική διοίκηση, όταν ένα μικρό ελληνικό τορπιλοβόλο πλησίασε αθόρυβα το λιμάνι της. Η αποστολή έμοιαζε σχεδόν παράτολμη: να περάσει από τα φυλασσόμενα νερά, να χτυπήσει ένα εχθρικό πολεμικό πλοίο και να διαφύγει πριν το εντοπίσουν οι οθωμανικές δυνάμεις. Ο αξιωματικός που ανέλαβε το εγχείρημα ήταν ο Νικόλαος Βότσης και η νύχτα εκείνη έμεινε στην ιστορία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
Η Θεσσαλονίκη πριν από την απελευθέρωση
Τον Οκτώβριο του 1912 είχε ξεκινήσει ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος. Ο ελληνικός στρατός προέλαυνε στη Μακεδονία, ενώ το Πολεμικό Ναυτικό επιχειρούσε στο Αιγαίο. Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε στρατηγικό στόχο, αλλά παρέμενε υπό τον έλεγχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στο λιμάνι βρισκόταν το οθωμανικό πολεμικό Feth-i Bülend (Φετχί Μπουλέντ), ένα παλαιό θωρηκτό παράκτιας άμυνας. Δεν επρόκειτο για σύγχρονο πλοίο πρώτης γραμμής. Η παρουσία του, ωστόσο, είχε στρατιωτικό και συμβολικό βάρος, ιδιαίτερα σε μια πόλη που βρισκόταν στο επίκεντρο της πολεμικής σύγκρουσης.
Η νυχτερινή διείσδυση του Τ-11
Ο Βότσης, κυβερνήτης του τορπιλοβόλου Τ-11, αποφάσισε να επιχειρήσει μέσα στο λιμάνι. Με τη βοήθεια της νύχτας, το μικρό σκάφος προσέγγισε τον στόχο του και εκτόξευσε τορπίλες εναντίον του οθωμανικού πλοίου. Το Feth-i Bülend χτυπήθηκε και βυθίστηκε, ενώ το ελληνικό τορπιλοβόλο κατόρθωσε να απομακρυνθεί.
Η επιχείρηση είχε ιδιαίτερη ψυχολογική σημασία. Το πλήγμα δόθηκε σε ένα λιμάνι που θεωρούνταν προστατευμένο και σε μια στιγμή κατά την οποία η έκβαση των επιχειρήσεων στη Μακεδονία δεν είχε ακόμη κριθεί. Η επιτυχία του Βότση μετατράπηκε γρήγορα σε σύμβολο ναυτικής τόλμης.
Γιατί υπάρχουν δύο ημερομηνίες
Η επιχείρηση καταγράφεται συνήθως στις 18 Οκτωβρίου 1912, με το Ιουλιανό ημερολόγιο που χρησιμοποιούσε τότε η Ελλάδα. Η αντίστοιχη ημερομηνία με το Γρηγοριανό ημερολόγιο είναι η 31η Οκτωβρίου 1912. Η διαφορά αυτή εξηγεί γιατί ορισμένες ξένες ιστορικές αναφορές τοποθετούν το ίδιο γεγονός στο τέλος του μήνα.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου με το παλαιό ημερολόγιο, η Θεσσαλονίκη παραδόθηκε στον ελληνικό στρατό. Η τορπίλιση του Feth-i Bülend δεν καθόρισε από μόνη της την έκβαση του πολέμου, έμεινε όμως ως μία από τις πιο γνωστές ναυτικές ενέργειες της περιόδου.
Η ιστορία της έχει ιδιαίτερη αξία επειδή πίσω από τον θρύλο βρίσκεται μια συγκεκριμένη, εξαιρετικά επικίνδυνη επιχείρηση: ένα μικρό τορπιλοβόλο εισήλθε σε εχθρικό λιμάνι, χτύπησε τον στόχο του και επέστρεψε.
