Ο Ηλίας Γρηγοράκος ήταν 17 ετών, μαθητής Γυμνασίου στον Πειραιά. Ο Γιώργος Γεωργίου, 30 χρονών, εργαζόταν ως λιθογράφος και ήταν μουσικός. Ο Παναγιώτης Γκόβας είχε εστιατόριο στο Νέο Ηράκλειο και ήταν στέλεχος του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Τρεις διαφορετικές ζωές, από τις 54 που κόπηκαν βίαια την ίδια ημέρα. Στις 21 Ιουλίου 1944, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής απαγχόνισαν στο Πικέρμι 54 Έλληνες πατριώτες. Ανάμεσά τους ήταν νέοι που είχαν μόλις αρχίσει τη ζωή τους και άνθρωποι που είχαν ήδη οικογένειες, δουλειές, έναν ολόκληρο κόσμο πίσω τους.
Για να καταλάβει κανείς πώς έφτασαν εκεί, πρέπει να γυρίσει εννέα ημέρες πίσω. Στις 12 Ιουλίου, αντάρτες του ΕΛΑΣ επιτέθηκαν σε γερμανική φάλαγγα στην περιοχή. Σκοτώθηκαν ο Γερμανός λιμενάρχης της Ραφήνας, ο διοικητής του οχυρού και ο οδηγός τους. Η απάντηση των κατακτητών ήταν τα αντίποινα: μπλόκα, συλλήψεις και η απόφαση να πληρώσουν με τη ζωή τους άνθρωποι που ήδη βρίσκονταν στα χέρια τους.
Οι 50 από τους 54 μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, τον τόπο κράτησης όπου είχαν οδηγηθεί χιλιάδες αντίπαλοι του κατοχικού καθεστώτος. Πολλοί από τους εκτελεσμένους είχαν συνδεθεί με τις οργανώσεις της Αντίστασης. Ανάμεσά τους υπήρχαν αγωνιστές από τις εργατικές συνοικίες του Πειραιά, άνθρωποι που είχαν συλληφθεί σε προηγούμενα μπλόκα. Στους πενήντα προστέθηκαν ακόμη τέσσερις που βρίσκονταν στην περιοχή και συνδέονταν με το σανατόριο της Νταού Πεντέλης.
Οι ναζί δεν επέλεξαν έναν απόμερο χώρο. Στο 19ο χιλιόμετρο της σημερινής λεωφόρου Μαραθώνος, δίπλα στον δρόμο, τους κρέμασαν από τα πεύκα. Οι απαγχονισμοί ήταν δημόσιοι. Με αυτή τη θηριωδία οι κατακτητές επιχειρούσαν να τρομοκρατήσουν όσους αντιστέκονταν — και μαζί τους ολόκληρες κοινότητες που ζούσαν με την απειλή της σύλληψης.
Ο κατάλογος των νεκρών δεν αποτελείται από αφηρημένες ιδιότητες και αριθμούς. Περιλαμβάνει έναν 17χρονο μαθητή, έναν μουσικό και λιθογράφο, έναν εστιάτορα που είχε ήδη τραυματιστεί και βασανιστεί για την αντιστασιακή του δράση. Περιλαμβάνει ανθρώπους με διαφορετικές διαδρομές, τους οποίους οι κατακτητές αντιμετώπισαν ως αναλώσιμους ομήρους. Στο Πικέρμι, η εκτέλεσή τους έδωσε σε εκείνη τη διαταγή αντιποίνων 54 συγκεκριμένα ονόματα.
Σήμερα, στην πλευρά της λεωφόρου προς τον Μαραθώνα, το μνημείο βρίσκεται σε σημείο όπου οι περισσότεροι οδηγοί προσπερνούν χωρίς να μπορούν να σταματήσουν. Στον μικρό λόφο υπάρχουν εκκλησάκι και οστεοφυλάκιο. Στην πλάκα διαβάζει κανείς ονόματα· έχουν διασωθεί και φωτογραφίες ορισμένων από τους εκτελεσμένους. Κάθε Ιούλιο οι οικογένειες και οι απόγονοί τους επιστρέφουν για να τους τιμήσουν.
Πηγή: ΕΡΤ
