Η απαγόρευση ερμηνείας τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι χωρίς σχετική άδεια, που είχε ως αποτέλεσμα ο Μανώλης Μητσιάς να απαγγείλει αντί να τραγουδήσει τον «Γιάννη τον φονιά» στη συναυλία – αφιέρωμα στον Νίκο Γκάτσο στο Αρχαίο Θέατρο Δίου, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και άνοιξε ξανά τη συζήτηση γύρω από ένα από τα σημαντικότερα τραγούδια της ελληνικής δισκογραφίας.
Το κοινό παρακολούθησε έκπληκτο την Αγαθή Δημητρούκα, διαχειρίστρια του έργου του Νίκου Γκάτσου και επιμελήτρια του προγράμματος, να διαβάζει το μήνυμα που είχε λάβει από την πλευρά του Γιώργου Χατζιδάκι.
Σε αυτό αναφερόταν πως, λόγω του ότι το 2026 έχει ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως αφιερωματικό έτος για τον Μάνο Χατζιδάκι, οι δημόσιες εκτελέσεις των έργων του εγκρίνονται αποκλειστικά από την ομάδα που διαχειρίζεται το έργο του συνθέτη.
Η ανακοίνωση προκάλεσε έντονες αποδοκιμασίες από τους θεατές, οι οποίοι φώναξαν «Αίσχος», ενώ ο Μανώλης Μητσιάς υποχρεώθηκε, όπως είπε και ο ίδιος, να απαγγείλει για πρώτη φορά στα σχεδόν 50 χρόνια που ερμηνεύει το τραγούδι, αντί να το τραγουδήσει.
Μιλώντας αργότερα στο Ogdoo.gr, ο σπουδαίος ερμηνευτής χαρακτήρισε το περιστατικό «πολύ λυπηρό», τονίζοντας: «Έχω μεγαλώσει καλλιτεχνικά με τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Νίκο Γκάτσο και έχω ερμηνεύσει τόσα σημαντικά τραγούδια τους».
Παράλληλα αποκάλυψε τη συγκινητική αντίδραση του κοινού, λέγοντας: «Όταν άρχισα να απαγγέλω το τραγούδι, ο κόσμος άρχισε αυθόρμητα να το τραγουδάει και αμέσως μετά τραγούδησε και τον “Τσάμικο”. Εγώ δεν μπορούσα να τους συνοδεύσω. Ο λαός τελικά έδωσε τη λύση γιατί αυτά τα τραγούδια είναι και δικά του».
Ο ίδιος ο Μητσιάς έχει αποκαλύψει στο παρελθόν ότι κατά την ηχογράφηση του τραγουδιού ο Μάνος Χατζιδάκις τού είχε δώσει μία μόνο οδηγία: «Να το πεις συνωμοτικά».
Η ιστορία του κομματιού
Πίσω όμως από τον «Γιάννη τον φονιά» κρύβεται μια αληθινή ιστορία που συγκλόνισε την ελληνική επαρχία στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης για τον Νίκο Γκάτσο.
Η υπόθεση εκτυλίχθηκε στο χωριό Πόθος της Ηλείας, όπου ζούσε ο 40χρονος Θόδωρος με τη σύζυγό του Δήμητρα και τα επτά παιδιά τους. Ο Θόδωρος εργαζόταν ως αγρότης, ενώ συμπλήρωνε το εισόδημά του παίζοντας λαούτο σε πανηγύρια μαζί με τον στενό του φίλο Κώστα, ο οποίος έπαιζε βιολί.
Τα ξημερώματα της 1ης Αυγούστου 1960, επιστρέφοντας από ένα πανηγύρι, ο Θόδωρος ανακάλυψε τυχαία μέσα στο βιολί του φίλου του ένα πορτοφόλι με περισσότερες από 35 ερωτικές επιστολές. Διαβάζοντάς τες συνειδητοποίησε ότι απευθύνονταν στη σύζυγό του.
Όταν ζήτησε εξηγήσεις, η Δήμητρα παραδέχθηκε τη σχέση της με τον Κώστα και του είπε ότι επιθυμούσε να τον εγκαταλείψει για να ζήσει μαζί του. Ο Θόδωρος, εκτός εαυτού, τη μαχαίρωσε επανειλημμένα, σκοτώνοντάς την μπροστά στα παιδιά τους.
Στη συνέχεια εγκατέλειψε το σπίτι και παραδόθηκε λίγες ώρες αργότερα στη Χωροφυλακή, ομολογώντας το έγκλημα και δηλώνοντας πως δεν μετάνιωνε για την πράξη του, παρά μόνο λυπόταν για τα παιδιά του.
Στη δίκη που ακολούθησε, πολλοί συγχωριανοί του κατέθεσαν υπέρ του, υποστηρίζοντας ότι ήταν ένας τίμιος άνθρωπος και αποδίδοντας ευθύνες στο θύμα. Το δικαστήριο αναγνώρισε ότι έδρασε εν βρασμώ ψυχής και δεν του επέβαλε ποινή, με αποτέλεσμα να επιστρέψει ελεύθερος στο χωριό, όπου έγινε δεκτός ως ήρωας.
Η τραγική ιστορία δεν τελείωσε εκεί. Δύο χρόνια αργότερα, η μεγαλύτερη κόρη της οικογένειας, η 18χρονη Φρόσω, μην αντέχοντας τον χαμό της μητέρας της και το βάρος όσων είχαν συμβεί, έβαλε τέλος στη ζωή της.
Η νεαρή αυτή κοπέλα είναι το «Φροσί» που αναφέρεται στους στίχους του Νίκου Γκάτσου:
«Μονάχα το Φροσί με δάκρυ θαλασσί
στα μάτια τα μεγάλα
Τού φίλησε βουβά τα χέρια τ’ ακριβά
και βγήκε από τη σάλα».
Ο Γκάτσος πληροφορήθηκε την υπόθεση από τον δημοσιογράφο και παραγωγό της ΕΡΑ Γιώργο Μητρόπουλο, του οποίου ο πατέρας γνώριζε προσωπικά τον πραγματικό δράστη. Αν και το όνομά του δεν ήταν Γιάννης, ο ποιητής επέλεξε να το αλλάξει για τις ανάγκες του τραγουδιού, δημιουργώντας ένα έργο που ξεπέρασε τα όρια μιας εγκληματικής ιστορίας και μετατράπηκε σε μια διαχρονική ποιητική καταγραφή της ενοχής, της απώλειας και των κοινωνικών αντιλήψεων μιας άλλης εποχής.
Σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι και με τη χαρακτηριστική ερμηνεία του Μανώλη Μητσιά στον δίσκο «Αθανασία» (1976), ο «Γιάννης ο φονιάς» παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια του ελληνικού ρεπερτορίου.
Πηγή: ethnos.gr
