Ένας άνθρωπος πεθαίνει πριν από 3.000 χρόνια.
Δεν άφησε διαβατήριο. Δεν υπάρχει πιστοποιητικό γέννησης. Δεν υπάρχει γραπτή πληροφορία που να μας λέει από πού καταγόταν.
Υπάρχουν όμως τα δόντια του.
Και μέσα τους μπορεί να έχει παραμείνει μια χημική υπογραφή του τόπου όπου μεγάλωσε.
Το σμάλτο δεν ξαναγράφεται
Κατά την παιδική ηλικία σχηματίζεται το σμάλτο των δοντιών.
Σε αντίθεση με άλλους ιστούς, το ώριμο σμάλτο δεν αναδιαμορφώνεται συνεχώς κατά τη διάρκεια της ζωής.
Έτσι μπορεί να διατηρήσει ισοτοπικά σήματα από την περίοδο κατά την οποία σχηματίστηκε.
Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία είναι η ανάλυση ισοτόπων στροντίου.
Το στρόντιο προέρχεται από τα πετρώματα, περνά στο έδαφος και στο νερό, εισέρχεται στην τροφική αλυσίδα και τελικά φτάνει στον ανθρώπινο οργανισμό.
Επειδή διαφορετικές γεωλογικές περιοχές μπορούν να έχουν διαφορετικές ισοτοπικές υπογραφές, το σμάλτο λειτουργεί σαν ένα είδος γεωχημικού διαβατηρίου.
Οι αρχαίοι «μετανάστες»
Η μέθοδος έχει χρησιμοποιηθεί σε αρχαιολογικούς πληθυσμούς σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στην αρχαία πόλη των Μάγια Tikal, για παράδειγμα, συνδυασμός ισοτόπων στροντίου και οξυγόνου βοήθησε τους ερευνητές να εντοπίσουν ανθρώπους που είχαν περάσει την παιδική τους ηλικία αλλού.
Αντίστοιχη έρευνα έχει πραγματοποιηθεί ακόμη και σε νεολιθικούς πληθυσμούς της βόρειας Ελλάδας, εντοπίζοντας ορισμένα άτομα με μη τοπικές ισοτοπικές υπογραφές.
Η τεχνική έχει φυσικά περιορισμούς. Περιοχές με παρόμοια γεωλογία μπορεί να δίνουν παρόμοια σήματα και τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική σύγκριση με το τοπικό περιβάλλον.
Παρόλα αυτά, η ιδέα είναι εκπληκτική.
Χιλιάδες χρόνια μετά τον θάνατο κάποιου, ένα δόντι μπορεί ακόμη να κουβαλά ένα ίχνος από το νερό που έπινε και τον τόπο όπου μεγάλωσε.
