Έπειτα από είκοσι τέσσερα χρόνια αδιάλειπτης καταγραφής του γήινου μαγνητικού πεδίου, ο δορυφόρος Salsa ολοκλήρωσε τη θητεία του με μια θεαματική, ελεγχόμενη πτώση στη γήινη ατμόσφαιρα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) πραγματοποίησε μια πρωτοποριακή επιχείρηση: Καθοδήγησε το βάρους 550 κιλών σκάφος με τέτοια ακρίβεια ώστε να εισέλθει στην ατμόσφαιρα πάνω από την ακατοίκητη ζώνη του νότιου Ειρηνικού Ωκεανού, δυτικά της Χιλής.
Το πείραμα των τεσσάρων σκαφών
Η αποστολή Cluster εκτοξεύτηκε το 2000 αποτελούμενη από τέσσερις πανομοιότυπους δορυφόρους με τα παρατσούκλια των λατινοαμερικανικών χορών: Rumba, Salsa, Samba και Tango. Η τετράδα πετούσε σε σχηματισμό μέσα από τη μαγνητόσφαιρα, προσφέροντας την πρώτη τρισδιάστατη χαρτογράφηση των αλληλεπιδράσεων του ηλιακού ανέμου με το μαγνητικό πεδίο της Γης.
Όταν τα καύσιμα άρχισαν να εξαντλούνται, η ESA αποφάσισε να μην αφήσει τα σκάφη να μετατραπούν σε ανεξέλεγκτα διαστημικά σκουπίδια. Οι μηχανικοί σχεδίασαν μια περίπλοκη σειρά τροχιακών ελιγμών, αξιοποιώντας τις βαρυτικές επιδράσεις του Ήλιου και της Σελήνης, ώστε να κατευθύνουν τα σκάφη ένα προς ένα σε ασφαλή αυτοκαταστροφή.
Το κυνήγι της πύρινης μπάλας
Για την καταγραφή του φαινομένου, διεθνής επιστημονική ομάδα ναύλωσε ειδικό αεροσκάφος εξοπλισμένο με κάμερες υψηλής ταχύτητας και φασματογράφους. Οι ερευνητές πέταξαν πάνω από τη ζώνη πρόσκρουσης και κατέγραψαν για πρώτη φορά σε πραγματικό χρόνο τη θερμική διάλυση ενός δορυφόρου που προερχόταν από τόσο απομακρυσμένη, έντονα ελλειπτική τροχιά.
Ο Salsa μετατράπηκε σε λαμπερή πύρινη βολίδα στα 80 χιλιόμετρα ύψος, αναπτύσσοντας ταχύτητες δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα. Τα δεδομένα της καύσης του θα επιτρέψουν στους μηχανικούς να σχεδιάσουν μελλοντικά σκάφη μηδενικών αποβλήτων (Zero Debris), καθώς τα υπόλοιπα δορυφορικά σκάφη της αποστολής θα ακολουθήσουν την ίδια διαδρομή μέχρι την πλήρη απόσυρση του προγράμματος.
