Όποιος περνά από τη Μπρεξίζα στη Νέα Μάκρη μπορεί εύκολα να δει έναν αρχαιολογικό χώρο και να υποθέσει ότι πρόκειται για ακόμη ένα κατάλοιπο της αρχαίας Αττικής.
Μόνο που εδώ υπάρχει κάτι πολύ πιο απρόσμενο.
Αιγύπτιοι θεοί.
Η Ίσιδα και ο Σέραπις λατρεύονταν σε ένα ιερό που ιδρύθηκε στον Μαραθώνα, στη σημερινή Νέα Μάκρη, στα μέσα του 2ου αιώνα μ.Χ. Το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδει την ίδρυσή του στον Ηρώδη Αττικό, έναν από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους Έλληνες της ρωμαϊκής εποχής.
Και αυτό γεννά το προφανές ερώτημα:
τι δουλειά είχαν οι θεοί της Αιγύπτου στην ανατολική Αττική;
Η Αίγυπτος είχε ήδη «ταξιδέψει» σε όλη τη Μεσόγειο
Την εποχή του Ηρώδη Αττικού, η λατρεία αιγυπτιακών θεοτήτων δεν περιοριζόταν εδώ και αιώνες στην Αίγυπτο.
Η Ίσιδα, ο Σέραπις και άλλες ανατολικές θεότητες είχαν αποκτήσει τεράστια απήχηση στον ελληνιστικό και ρωμαϊκό κόσμο. Η λατρεία τους εξαπλώθηκε σε όλη τη Μεσόγειο και απευθυνόταν σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, συνδεόμενη μεταξύ άλλων με την ευημερία, τη λύτρωση και τη μεταθανάτια ζωή.
Άρα η Μπρεξίζα δεν ήταν κάποιο παράξενο «αιγυπτιακό νησί» μέσα στην Ελλάδα.
Ήταν κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου πολιτισμικού δικτύου.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Ηρώδης Αττικός δεν περιορίστηκε απλώς σε ένα μικρό προσκυνητάρι. Δημιούργησε ένα ολόκληρο ιερό συγκρότημα, σε μια περιοχή που βρισκόταν δίπλα στη θάλασσα και στην ευρύτερη ζώνη των κτημάτων του στον Μαραθώνα.
Ποιοι ήταν η Ίσιδα και ο Σέραπις
Η Ίσιδα ήταν μία από τις σημαντικότερες θεότητες της αρχαίας Αιγύπτου.
Με την εξάπλωση της λατρείας της στον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, απέκτησε πολλές διαφορετικές όψεις και συνδέθηκε με την προστασία, τη μητρότητα, τη θάλασσα, τη σωτηρία αλλά και τη μεταθανάτια ζωή.
Ο Σέραπις ήταν μια θεότητα με έντονο ελληνοαιγυπτιακό χαρακτήρα, που διαμορφώθηκε στην πτολεμαϊκή Αίγυπτο και συνδύαζε στοιχεία διαφορετικών θρησκευτικών παραδόσεων.
Η παρουσία τους στον Μαραθώνα δείχνει πόσο πιο ανοιχτός και διασυνδεδεμένος ήταν ο αρχαίος μεσογειακός κόσμος απ’ όσο συχνά φανταζόμαστε.
Οι αιγυπτιακές λατρείες είχαν ήδη εγκατασταθεί σε πολλά σημεία του ελληνικού κόσμου. Στη Ρόδο, για παράδειγμα, ιερό της Ίσιδας, του Σάραπη και πιθανώς του Ώρου λειτουργούσε ήδη από τους ελληνιστικούς χρόνους.
Ένα ιερό δίπλα στη σημερινή παραλία
Το ιερό της Μπρεξίζας βρίσκεται στη σημερινή Νέα Μάκρη, πολύ κοντά στη θάλασσα.
Ο χώρος θεωρείται επισήμως ένας από τους σημαντικούς αρχαιολογικούς τόπους του Δήμου Μαραθώνος και παραμένει επισκέψιμος.
Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα, μέρος των οποίων παρουσιάζεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα. Το ίδιο το Υπουργείο Πολιτισμού έχει οργανώσει θεματικές ξεναγήσεις με τίτλο «Τα ταξίδια της Ίσιδας», ακριβώς για να εξηγήσει τη σχέση του ιερού της Νέας Μάκρης με τη διάδοση των αιγυπτιακών λατρειών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.
Σήμερα η περιοχή συνδέεται κυρίως με παραλίες, βόλτες και καλοκαιρινή ζωή.
Πριν από περίπου 1.900 χρόνια, όμως, άνθρωποι έφταναν στο ίδιο σημείο για να προσκυνήσουν θεότητες που είχαν γεννηθεί εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στις όχθες του Νείλου.
