Κοιμηθήκατε στις έντεκα, το ξυπνητήρι χτύπησε στις επτά και παρ’ όλα αυτά χρειάζεστε καφέ για να ανοίξετε τα μάτια σας. Το πρόβλημα δεν είναι πάντοτε ότι κοιμηθήκατε λίγες ώρες. Η συνολική διάρκεια του ύπνου αποτελεί μόνο έναν από τους παράγοντες της ξεκούρασης. Σημασία έχουν επίσης η συνέχειά του, το βιολογικό μας ρολόι και το κατά πόσον κάποια πάθηση διακόπτει επανειλημμένα τον ύπνο χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε.
Ποιοτικός ύπνος δεν σημαίνει απλώς οκτώ ώρες στο κρεβάτι
Οι περισσότεροι ενήλικοι χρειάζονται τουλάχιστον επτά ώρες ύπνου το εικοσιτετράωρο, αλλά οι ατομικές ανάγκες διαφέρουν. Αν κάποιος ξαπλώσει οκτώ ώρες, δεν σημαίνει πως κοιμήθηκε και τις οκτώ. Μικρές αφυπνίσεις, θόρυβος, υψηλή θερμοκρασία, πόνος ή νυχτερινές επισκέψεις στην τουαλέτα μπορούν να μειώσουν τον πραγματικό χρόνο ή τη συνέχεια του ύπνου. Δεν υπάρχει οικιακό ρολόι που να αξιολογεί μόνο του όλες τις παθήσεις ύπνου.
Η υπνική άπνοια: μια σημαντική αιτία που συχνά περνά απαρατήρητη
Στην αποφρακτική υπνική άπνοια η αναπνοή διακόπτεται ή περιορίζεται επανειλημμένα στη διάρκεια της νύχτας. Ο εγκέφαλος προκαλεί σύντομες αφυπνίσεις για να αποκατασταθεί η αναπνοή, χωρίς απαραίτητα να τις θυμάται ο άνθρωπος το πρωί. Δυνατό ροχαλητό, επεισόδια όπου κάποιος παρατηρεί ότι σταματά η αναπνοή, απότομα λαχανιάσματα, πρωινοί πονοκέφαλοι και υπνηλία μέσα στην ημέρα είναι ενδείξεις που χρειάζονται αξιολόγηση. Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς έντονο ροχαλητό. Η διάγνωση γίνεται με ιατρική εκτίμηση και, όταν χρειάζεται, με ειδική μελέτη ύπνου.
Το βιολογικό ρολόι και οι διαφορετικές ώρες κάθε ημέρα
Όταν κάποιος κοιμάται στις έντεκα τις καθημερινές αλλά πολύ αργότερα τα Σαββατοκύριακα, ο οργανισμός δυσκολεύεται να διατηρήσει σταθερό ρυθμό. Η εργασία σε βάρδιες, το πολύ πρωινό ξύπνημα και η έκθεση σε έντονο φως αργά το βράδυ μπορούν επίσης να επηρεάσουν την υπνηλία. Ακόμη και επαρκείς ώρες σε ακατάλληλη για το βιολογικό ρολόι στιγμή μπορεί να μη μας δίνουν την αίσθηση ξεκούρασης.
Αλκοόλ, καφεΐνη και φάρμακα
Το αλκοόλ μπορεί να προκαλεί νύστα αλλά να διαταράσσει τη δομή και τη συνέχεια του ύπνου αργότερα μέσα στη νύχτα. Η καφεΐνη παραμένει στον οργανισμό πολλές ώρες και επηρεάζει διαφορετικά κάθε άνθρωπο. Ορισμένα φάρμακα προκαλούν υπνηλία ή αϋπνία. Δεν διακόπτουμε μόνοι μας συνταγογραφημένη αγωγή· συζητούμε τυχόν συμπτώματα με τον θεράποντα γιατρό.
Πότε δεν αρκούν οι συμβουλές ύπνου
Επίμονη κόπωση μπορεί να σχετίζεται και με αναιμία, διαταραχές θυρεοειδούς, κατάθλιψη, χρόνιο πόνο ή άλλα προβλήματα υγείας. Αν η εξάντληση συνεχίζεται παρά επαρκή χρόνο για ύπνο, αν κάποιος αποκοιμιέται ακούσια στη διάρκεια της ημέρας ή αν υπάρχουν σημεία άπνοιας, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Η υπνηλία στο τιμόνι είναι λόγος να σταματήσει αμέσως η οδήγηση, όχι να συνεχιστεί με έναν ακόμη καφέ.
Τι μπορείτε να δοκιμάσετε από σήμερα
Σταθερή ώρα ύπνου και αφύπνισης, δροσερό και σκοτεινό δωμάτιο, περιορισμός καφεΐνης αργά την ημέρα και αποφυγή αλκοόλ κοντά στον ύπνο είναι χρήσιμες συνήθειες. Ένα απλό ημερολόγιο δύο εβδομάδων με ώρες, αφυπνίσεις, φάρμακα και ημερήσια υπνηλία μπορεί να βοηθήσει στη συζήτηση με γιατρό. Το ζητούμενο δεν είναι να κερδίσουμε έναν διαγωνισμό οκτάωρου αλλά να κοιμόμαστε αρκετά και να ξυπνάμε λειτουργικοί. Αν η υπνηλία σας επηρεάζει την οδήγηση, σταματήστε σε ασφαλές σημείο και μην προσπαθείτε να συνεχίσετε εξαντλημένοι.
