Με σχολικές γιορτές, δοξολογίες και καταθέσεις στεφάνων τιμούν την 28η Οκτωβρίου οι ελληνικές κοινότητες της Αλεξάνδρειας και του Καΐρου. Για τους Αιγυπτιώτες Έλληνες η επέτειος συνδέεται με μια ιστορία που ξεπερνά τις σχολικές αναμνήσεις: χιλιάδες μέλη της παροικίας υπηρέτησαν στις ελληνικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην Αλεξάνδρεια, οι μαθητές του Τοσιτσαίου–Πρατσικείου και του Αβερωφείου συμμετείχαν στις εκδηλώσεις της 27ης Οκτωβρίου, στο Ελληνικό Τετράγωνο του Σάτμπι. Η γιορτή περιλάμβανε παρέλαση, χορούς και σχολική παράσταση, μπροστά από τα κτίρια που εξακολουθούν να στεγάζουν την ελληνική εκπαίδευση στην πόλη.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας, Ανδρέας Βαφειάδης, σημειώνει: «Ο Αιγυπτιώτης Ελληνισμός θυμάται τον ηρωισμό και λέει όχι στη λήθη. Θυμάται και τιμά τις ρίζες, την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό».
Ανήμερα της εθνικής επετείου έχει προγραμματιστεί Θεία Λειτουργία στις 09:00 στον ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στην Ιμπραημία και δοξολογία στις 10:15. Θα ακολουθήσει μετάβαση στο μνημείο των Ελλήνων αεροπόρων στα κοιμητήρια της κοινότητας. Το βράδυ έχει προγραμματιστεί συναυλία της Χορωδίας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.
Από την Αλεξάνδρεια στο Κάιρο
Στο Κάιρο, οι εορτασμοί αρχίζουν από τα ελληνικά σχολεία της Ηλιούπολης. Την Τετάρτη το πρόγραμμα περιλαμβάνει δοξολογία στον ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Μπουλάκ και παρέλαση μαθητών και προσκόπων. Οι κοινότητες διατηρούν την επέτειο ως μέρος της εκπαιδευτικής τους ζωής, ακόμη κι όταν ο αριθμός των Ελλήνων της Αιγύπτου είναι πια πολύ μικρότερος από ό,τι στο παρελθόν.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου, Χρήστος Καβαλής, τονίζει: «Είναι μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν· ανάμεσα στις γενιές των Ελλήνων που έζησαν στην Αίγυπτο εκείνα τα χρόνια και στα σημερινά παιδιά της παροικίας».
Μια από τις σημαντικότερες τελετές μνήμης γίνεται στο Ελληνικό Μνημείο Πεσόντων του Ελ Αλαμέιν. Το όνομα του τόπου παραπέμπει στις μάχες της Βόρειας Αφρικής, όμως για τις ελληνικές κοινότητες θυμίζει και τη δική τους συμμετοχή στον πόλεμο.
Οι Αιγυπτιώτες που βρέθηκαν στο μέτωπο
Μετά την ιταλική εισβολή του 1940 οργανώθηκαν στις ελληνικές παροικίες έρανοι και προσπάθειες ενίσχυσης της Ελλάδας. Ήδη από τον τορπιλισμό της «Έλλης», τον Αύγουστο, είχαν συγκροτηθεί επιτροπές για τη συγκέντρωση εισφορών. Όταν ο πόλεμος επεκτάθηκε, η κινητοποίηση πήρε και στρατιωτική μορφή.
Τα ιστορικά στοιχεία που διατηρούν οι κοινότητες καταγράφουν 7.063 Αιγυπτιώτες στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: 4.032 στον Στρατό Ξηράς, 1.614 στο Πολεμικό Ναυτικό και 1.417 στην Πολεμική Αεροπορία. Οι απώλειες υπολογίζονται σε 145 ανθρώπους. Αιγυπτιώτες υπηρέτησαν σε ελληνικές μονάδες της Μέσης Ανατολής, στην εκστρατεία της Βόρειας Αφρικής και στις θαλάσσιες επιχειρήσεις.
Η προσφορά δεν περιορίστηκε σε όσους φορούσαν στολή. Η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου διέθεσε το νοσοκομείο της για τις ανάγκες της Πολεμικής Αεροπορίας. Μαζί με το Κοτσίκειο Νοσοκομείο Αλεξανδρείας, οι εγκαταστάσεις αυτές περιέθαλψαν, την περίοδο 1941–1944, συνολικά 13.162 Έλληνες στρατιωτικούς, σύμφωνα με τα στοιχεία των κοινοτήτων. Στην προσπάθεια συμμετείχαν περισσότερες από 150 Ελληνίδες εθελόντριες νοσοκόμες.
Τα νέα που έφταναν μέχρι την κατεχόμενη Ελλάδα
Η επικοινωνία με την πατρίδα είχε επίσης τη δική της ιστορία. Η εφημερίδα «Φως» του Καΐρου κυκλοφορούσε στις ελληνικές μονάδες της Μέσης Ανατολής. Φύλλα της μεταφέρονταν ακόμη και με συμμαχικά αεροσκάφη και ρίχνονταν πάνω από την κατεχόμενη Ελλάδα, για να φτάσουν ειδήσεις σε ανθρώπους που ζούσαν υπό λογοκρισία.
Οι σημερινές παρελάσεις στα σχολεία της Αλεξάνδρειας και του Καΐρου έχουν αυτή την ιστορία πίσω τους…
