Στις νοτιοδυτικές πλαγιές του Πεντελικού Όρους, πάνω από τους οικισμούς της Ανατολικής Αττικής, κρύβεται ένα από τα πιο επιβλητικά τεχνολογικά επιτεύγματα του αρχαίου κόσμου. Τα αρχαία λατομεία της Πεντέλης στην περιοχή της Σπηλιάς (γνωστής και ως Σπηλιά του Νταβέλη): Εκεί εξορυσσόταν το περίφημο πεντελικό μάρμαρο, το κατάλευκο, λεπτόκοκκο πέτρωμα με τη μοναδική διαύγεια που αντανακλά το αττικό φως: Από αυτές τις απόκρημνες πλαγιές βγήκαν οι εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι μαρμάρου που ταξίδεψαν στην Αθήνα τον 5ο αιώνα π.Χ. για να γεννηθεί ο Παρθενώνας, τα Προπύλαια και το Ερέχθειο υπό την καθοδήγηση του Ικτίνου, του Καλλικράτη και του Φειδία.
Η θαυμαστή «οδός λιθαγωγίας»
Η εξόρυξη ενός όγκου δεκάδων τόνων ήταν τρομερά δύσκολη, αλλά η κατάβασή του από την απότομη πλαγιά αποτελούσε αληθινό μηχανικό άθλο. Οι αρχαίοι Αθηναίοι μηχανικοί κατασκεύασαν την περίφημη «οδό λιθαγωγίας», έναν λιθόστρωτο κεκλιμένο δρόμο μήκους περίπου ενός χιλιομέτρου με σταθερή κλίση που έφτανε το 20%: Στα πλευρά του δρόμου λάξευσαν βαθιές τρύπες στα βράχια, όπου κάρφωναν πανίσχυρους ξύλινους στύλους.
Οι τεχνίτες τοποθετούσαν τα τεράστια μάρμαρα πάνω σε ξύλινα έλκηθρα: Μέσω χοντρών σχοινιών και τροχαλιών συνδεδεμένων με τους στύλους, συγκρατούσαν το βάρος ώστε το έλκηθρο να μην κατρακυλήσει ανεξέλεγκτο στον γκρεμό, κατεβάζοντάς το αργά και με απόλυτη ακρίβεια χιλιοστό προς χιλιοστό μέχρι τους πρόποδες.
Μια ζωντανή περιήγηση στην ιστορία
Μόλις τα μάρμαρα έφταναν στο επίπεδο έδαφος, φορτώνονταν σε ειδικά βαριά κάρα που τα έσερναν δεκάδες ζευγάρια βοδιών, ακολουθώντας την πορεία προς το κλεινόν άστυ. Σήμερα, η επίσκεψη στα αρχαία λατομεία της Πεντέλης προκαλεί δέος: Τα ίχνη από τις σφήνες των αρχαίων λατόμων στους κάθετους λευκούς βράχους, τα αυλάκια της οδού λιθαγωγίας και το απόκοσμο τοπίο της Σπηλιάς διατηρούνται ανέπαφα.
Αποτελεί μια μοναδική διαδρομή ιστορικής μνήμης στην καρδιά της Αττικής, που αποδεικνύει ότι πίσω από τα κορυφαία μνημεία της ανθρωπότητας βρισκόταν ο ανυπέρβλητος μόχθος και η ευφυΐα των αρχαίων τεχνιτών.
