Περίπου 6.500 έτη φωτός από τη Γη βρίσκεται ένα αντικείμενο με μάζα μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου συμπιεσμένη σε μια σφαίρα μεγέθους μιας πόλης. Είναι ο πάλσαρ του Καρκίνου, το εξαιρετικά πυκνό απομεινάρι ενός άστρου που εξερράγη ως σουπερνόβα και παρατηρήθηκε από ανθρώπους το 1054.

Το άστρο νετρονίων περιστρέφεται περίπου 30 φορές το δευτερόλεπτο, εκπέμποντας δέσμες ακτινοβολίας που φτάνουν στη Γη με εξαιρετική περιοδικότητα.

Μόνο που κατά καιρούς συμβαίνει κάτι παράξενο.

Η περιστροφή του επιταχύνεται απότομα για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Οι αστρονόμοι αποκαλούν αυτά τα γεγονότα glitches και, παρά τις δεκαετίες παρατηρήσεων, ο ακριβής μηχανισμός τους εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έρευνας.

Μία από τις επικρατέστερες εξηγήσεις κρύβεται στο απίστευτο εσωτερικό των άστρων νετρονίων. Κάτω από τον εξαιρετικά πυκνό φλοιό τους θεωρείται ότι υπάρχει υπέρρευστο υλικό – ύλη που μπορεί να ρέει ουσιαστικά χωρίς το συνηθισμένο ιξώδες.

Το υπέρρευστο και ο στερεός φλοιός δεν επιβραδύνονται πάντοτε με τον ίδιο ρυθμό. Όταν η διαφορά γίνει αρκετά μεγάλη, μπορεί να πραγματοποιηθεί απότομη μεταφορά στροφορμής προς τον φλοιό. Από τη Γη, το αποτέλεσμα εμφανίζεται σαν ένας στιγμιαίος «λόξιγκας» στο κοσμικό ρολόι.

Νεότερη ανάλυση της συμπεριφοράς του Crab Pulsar επιχειρεί μάλιστα να εντοπίσει χρονικά μοτίβα στην εμφάνιση μεγάλων glitches, κάτι που θα μπορούσε να επιτρέψει στοχευμένες παρατηρήσεις όταν αναμένεται το επόμενο γεγονός.

Και αυτό έχει τεράστια αξία. Κανένα διαστημόπλοιο δεν μπορεί να ανοίξει ένα άστρο νετρονίων για να δει τι υπάρχει στο εσωτερικό του. Οι μικροσκοπικές μεταβολές στην περιστροφή του λειτουργούν επομένως σαν ένα είδος κοσμικής ακτινογραφίας.

Ένας «λόξιγκας» που συμβαίνει χιλιάδες έτη φωτός μακριά μπορεί να είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους που διαθέτουμε για να κατανοήσουμε μία από τις πιο ακραίες μορφές ύλης στο Σύμπαν.

Προηγούμενο άρθροΟ Στέφανος Κορκολής στη Νέα Μάκρη