Έφαγες κανονικά το μεσημέρι. Έφαγες βραδινό. Δεν υπάρχει κανένας προφανής λόγος να πεινάς.
Και όμως, λίγο αργότερα ανοίγεις το ντουλάπι. Μετά το ψυγείο. Μετά ξανά το ντουλάπι, λες και στο μεταξύ μπορεί να εμφανίστηκε εκεί μια σοκολάτα που δεν υπήρχε πριν.
Η βραδινή πείνα δεν είναι απαραιτήτως απλή έλλειψη αυτοσυγκράτησης. Το ίδιο το βιολογικό μας ρολόι φαίνεται ότι μας κάνει πιο πεινασμένους το βράδυ.
Η πείνα έχει δικό της ρολόι
Ερευνητές του Brigham and Women’s Hospital, του Harvard Medical School και του Oregon Health & Science University εξέτασαν την όρεξη ανθρώπων κάτω από αυστηρά ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες.
Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.
Η πείνα παρουσίαζε σαφή κιρκάδιο ρυθμό: βρισκόταν στο χαμηλότερο σημείο της περίπου στις 8 το πρωί και κορυφωνόταν περίπου στις 8 το βράδυ. Η διαφορά μεταξύ κορύφωσης και χαμηλότερου σημείου έφτανε το 17%.
Και δεν ήταν απλώς η επιθυμία για περισσότερο φαγητό.
Παρόμοιος ημερήσιος ρυθμός εμφανίστηκε στην επιθυμία για γλυκές, αλμυρές και αμυλούχες τροφές, καθώς και για κρέας και άλλες κατηγορίες φαγητού. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η επίδραση παρέμενε ακόμη και όταν έλεγχαν την ώρα του ύπνου και των γευμάτων.
Αυτό εξηγεί ένα φαινομενικό παράδοξο: έχουμε περάσει ολόκληρη τη νύχτα χωρίς φαγητό, αλλά συνήθως δεν ξυπνάμε με τη μεγαλύτερη πείνα της ημέρας.
Αντίθετα, μπορεί να έχουμε φάει αρκετές φορές μέσα στην ημέρα και να πεινάμε περισσότερο το βράδυ.
Και το αργοπορημένο φαγητό μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα
Μια δεύτερη μελέτη ερευνητών του Harvard Medical School και του Brigham and Women’s Hospital εξέτασε 16 ενήλικες με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, οι οποίοι ακολούθησαν δύο διαφορετικά ωράρια με τα ίδια γεύματα.
Στο ένα πρόγραμμα έτρωγαν νωρίτερα και στο άλλο τέσσερις ώρες αργότερα.
Το αργότερο φαγητό αύξησε την πείνα, επηρέασε ορμόνες που σχετίζονται με την όρεξη, μείωσε την ενεργειακή δαπάνη και προκάλεσε αλλαγές σε μοριακές οδούς του λιπώδους ιστού. Οι ερευνητές τόνισαν ότι το πότε τρώμε μπορεί να επηρεάζει μηχανισμούς που σχετίζονται με τη ρύθμιση του βάρους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα βραδινό σνακ μάς παχαίνει αυτομάτως, ούτε ότι υπάρχει κάποια μαγική ώρα μετά την οποία απαγορεύεται το φαγητό. Η συγκεκριμένη μελέτη ήταν μικρή και πραγματοποιήθηκε σε άτομα με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.
Δείχνει όμως ότι το ωράριο δεν είναι εντελώς αδιάφορο.
Υπάρχει και η πείνα της συνήθειας
Το βιολογικό ρολόι δεν εξηγεί κάθε επίσκεψη στο ψυγείο.
Αν έχουμε φάει ελάχιστα μέσα στην ημέρα, είναι απολύτως λογικό να πεινάσουμε το βράδυ. Και υπάρχει φυσικά η συμπεριφορική πλευρά: τηλεόραση ίσον σνακ, ταινία ίσον ποπ κορν, καναπές ίσον κάτι γλυκό.
Με τον καιρό, το φαγητό μπορεί να γίνει μέρος της ίδιας της βραδινής τελετουργίας.
Το ενδιαφέρον λοιπόν δεν είναι ότι «δεν έχουμε θέληση» όταν μας πιάνει λιγούρα στις 10 ή στις 11.
Είναι ότι πίσω από αυτήν μπορεί να βρίσκονται τρεις διαφορετικοί μηχανισμοί ταυτόχρονα: πραγματική πείνα επειδή δεν φάγαμε αρκετά, μαθημένη συνήθεια και ένας οργανισμός του οποίου το εσωτερικό ρολόι έχει προγραμματίσει την όρεξη να ανεβαίνει προς το βράδυ.
Γι’ αυτό και το ντουλάπι μοιάζει ξαφνικά πολύ πιο ενδιαφέρον στις 11 μ.μ. απ’ ό,τι στις 11 το πρωί.
