Κάτω από το ιστορικό Κτήμα Καμπά στην Κάντζα υπάρχουν κάβες που κατασκευάστηκαν πριν από σχεδόν 120 χρόνια και διατηρούσαν το κρασί σε θερμοκρασία περίπου 17 βαθμών Κελσίου χωρίς σύγχρονα συστήματα κλιματισμού.
Το συγκρότημα που συνδέθηκε όσο λίγα με την οινική ιστορία των Μεσογείων ετοιμάζεται τώρα να περάσει σε μια εντελώς νέα εποχή. Το 2026 το ακίνητο πέρασε στη DIMAND, η οποία παρουσίασε το σχέδιο Cambas Gardens, με αποκατάσταση των διατηρητέων κτιρίων, νέο αμπελώνα και σχεδιαζόμενο Μουσείο Οίνου.
Η ιστορία άρχισε το 1875 – το οινοποιείο ήρθε το 1882
Η αφετηρία βρίσκεται στο 1875, όταν ο Ανδρέας Καμπάς και ο αδελφός του Αλέξανδρος απέκτησαν έκταση στην Κάντζα για την καλλιέργεια αμπελώνων.
Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι ο Ανδρέας Καμπάς αγόρασε τότε περίπου 5.000 στρέμματα στην περιοχή από την Πουλχερία Αργυροπούλου, το γένος Κατακουζηνού. Τρία χρόνια αργότερα απέκτησε ακόμη 3.500 στρέμματα στη θέση Γιαλού στα Σπάτα.
Το πρώτο κτίριο της παραγωγικής μονάδας στην Κάντζα κατασκευάστηκε το 1882 και στέγασε αποστακτήριο και κάβες. Στις επόμενες δεκαετίες η δραστηριότητα μεγάλωσε, μαζί με την παραγωγή κρασιού και μπράντι.
Οι υπόγειες κάβες των 17 βαθμών
Ένα από τα εντυπωσιακότερα τμήματα του συγκροτήματος δημιουργήθηκε το 1907: οι υπόγειες αποθήκες παλαίωσης.
Η κατασκευή τους επέτρεπε φυσικό έλεγχο της θερμοκρασίας, η οποία παρέμενε περίπου στους 17°C όλο τον χρόνο. Σε μια εποχή πολύ πριν από τα σημερινά βιομηχανικά συστήματα ψύξης, το υπόγειο περιβάλλον πρόσφερε τις σταθερές συνθήκες που απαιτούσε η παλαίωση.
Το οινοποιείο είχε ήδη επεκταθεί το 1903 για να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη παραγωγή κρασιού και κονιάκ, ενώ η επιχείρηση απέκτησε σταδιακά εξωστρεφή χαρακτήρα. Από τη δεκαετία του 1890 τα προϊόντα Καμπά άρχισαν να βρίσκουν δρόμο προς αγορές του εξωτερικού, ιδιαίτερα εκεί όπου υπήρχαν ισχυρές ελληνικές κοινότητες.
Από το Χρηματιστήριο στην Μπουτάρης
Το 1918 η εταιρεία Καμπά εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Το 1931 πέρασε στον έλεγχο της Εθνικής Τράπεζας και το 1985 πωλήθηκε στην Μπουτάρης Α.Ε.
Η Μπουτάρης συνέχισε τη λειτουργία του οινοποιείου μέχρι το 1991. Το 1997 οι μετοχές της Καμπά πέρασαν στη REDS και το 2004 το κτιριακό συγκρότημα του πρώην εργοστασίου χαρακτηρίστηκε διατηρητέο, με ζώνη προστασίας περίπου 23,4 στρεμμάτων.
Το 2026 αρχίζει η επόμενη ζωή του Κτήματος
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε φέτος. Το 2026 το ακίνητο και οι μετοχές της εταιρείας αποκτήθηκαν από τη DIMAND και το νέο σχέδιο προβλέπει την αποκατάσταση περίπου 3.684 τετραγωνικών μέτρων διατηρητέων κτισμάτων.
Στο masterplan περιλαμβάνεται επίσης η αποκατάσταση της ιστορικής Βίλας Καμπά, η δημιουργία βιολογικού αμπελώνα περίπου 30 στρεμμάτων και η δημιουργία Μουσείου Οίνου, με αναφορά όχι μόνο στην οικογένεια Καμπά αλλά ευρύτερα στην ελληνική οινοποιία.
Ακόμη και ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός της Κάντζας εντάσσεται στον σχεδιασμό, με πρόβλεψη να αποκατασταθεί και να αποκτήσει νέα χρήση.
Ένα κομμάτι της ιστορίας των Μεσογείων
Το Κτήμα Καμπά δεν ήταν απλώς ένα μεγάλο εργοστάσιο κρασιού. Η ανάπτυξή του συνέπεσε με τη μετάβαση της παραδοσιακής αμπελουργίας των Μεσογείων σε οργανωμένη παραγωγή μεγάλης κλίμακας και με την εμφάνιση μιας ελληνικής οινοβιομηχανίας που αναζητούσε αγορές πέρα από τα σύνορα.
Σχεδόν ενάμιση αιώνα μετά την αγορά των πρώτων αμπελώνων, το ενδιαφέρον είναι ότι η νέα ζωή του χώρου επιχειρεί να επιστρέψει ακριβώς στο στοιχείο από το οποίο ξεκίνησαν όλα: στο αμπέλι και στο κρασί.
