Τρεις τεράστιοι μονόλιθοι υψώνονται εδώ και περίπου 4.000 χρόνια έξω από το Μπόροουμπριτζ, στη βόρεια Αγγλία. Ο μεγαλύτερος πλησιάζει τα επτά μέτρα και καθένας τους ζυγίζει περισσότερο από 25 τόνους.
Για αιώνες κανείς δεν γνώριζε με βεβαιότητα πώς έφτασαν εκεί.
Μια νέα επιστημονική έρευνα δίνει πλέον την απάντηση σε ένα σημαντικό μέρος του μυστηρίου των περίφημων «Βελών του Διαβόλου»: οι πέτρες δεν βρίσκονταν εξαρχής στην περιοχή ούτε μεταφέρθηκαν εκεί από τους παγετώνες.
Άνθρωποι τις μετέφεραν από απόσταση τουλάχιστον 18 χιλιομέτρων.
Τα ψηλότερα «βέλη» της προϊστορικής Βρετανίας
Τα τρία εναπομείναντα «Βέλη του Διαβόλου» σχηματίζουν την ψηλότερη σωζόμενη σειρά όρθιων προϊστορικών λίθων στη Βρετανία.
Ο νότιος μονόλιθος φτάνει τα 6,86 μέτρα και είναι ο δεύτερος ψηλότερος μεγάλιθος της χώρας. Ο κεντρικός φτάνει τα 6,7 μέτρα και καταλαμβάνει την τρίτη θέση.
Οι πέτρες είναι, μάλιστα, ψηλότερες από εκείνες του περίφημου Στόουνχεντζ.
Πιστεύεται ότι στήθηκαν κατά την ύστερη Νεολιθική ή την πρώιμη Εποχή του Χαλκού, πιθανότατα γύρω στο 2000 π.Χ., αν και η ακριβής ημερομηνία κατασκευής του μνημείου παραμένει άγνωστη.
Η «ταυτότητα» που ήταν κρυμμένη μέσα στις πέτρες
Για να ανακαλύψουν την προέλευσή τους, επιστήμονες από το Curtin University της Αυστραλίας και το University of York χρησιμοποίησαν μια μέθοδο που λειτουργεί σχεδόν σαν γεωλογικό δακτυλικό αποτύπωμα.
Συνέλεξαν μικροσκοπικούς κόκκους ορυκτών από τους μονόλιθους με μια τεχνική χαμηλής παρέμβασης και ανέλυσαν τα ισοτοπικά χαρακτηριστικά ζιρκονίου και απατίτη.
Στη συνέχεια τα συνέκριναν με πετρώματα από πιθανές περιοχές προέλευσης.
Το αποτέλεσμα έδειξε προς το Brimham Rocks στο Βόρειο Γιορκσάιρ, περίπου 18 χιλιόμετρα δυτικά από το σημείο όπου στέκουν σήμερα οι μονόλιθοι.
Είχαν πέτρα δίπλα τους – Προτίμησαν εκείνη που βρισκόταν 18 χλμ. μακριά
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ανακάλυψης.
Οι άνθρωποι που κατασκεύασαν το μνημείο δεν χρειάζονταν να ταξιδέψουν τόσο μακριά για να βρουν κατάλληλο πέτρωμα.
Υπήρχαν εμφανίσεις παρόμοιου πετρώματος περίπου πέντε χιλιόμετρα δυτικά του Μπόροουμπριτζ, ενώ για χρόνια μια περιοχή σε απόσταση περίπου 13 χιλιομέτρων θεωρούνταν πιθανότερη πηγή.
Κι όμως, οι κατασκευαστές επέλεξαν το Brimham Rocks.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι η επιλογή του συγκεκριμένου τοπίου είχε ιδιαίτερη πολιτισμική ή συμβολική σημασία για τις προϊστορικές κοινότητες. Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο, ποια ακριβώς ήταν αυτή.
Πώς μετακινείς 25 τόνους χωρίς τροχούς;
Αυτό είναι το ερώτημα που η νέα έρευνα δεν έχει ακόμη απαντήσει.
Οι άνθρωποι της εποχής δεν διέθεταν σύγχρονα μηχανήματα και η μεταφορά ενός μονόλιθου βάρους άνω των 25 τόνων επί 18 χιλιόμετρα απαιτούσε τεράστια οργάνωση ανθρώπων και πόρων.
Η μελέτη μπορεί πλέον να αποκλείσει μια πολύ διαφορετική εξήγηση που είχε προταθεί στο παρελθόν: ότι οι πέτρες μεταφέρθηκαν φυσικά προς την περιοχή από τους παγετώνες και οι άνθρωποι απλώς τις έστησαν.
Η γεωλογική προέλευση των μονόλιθων και η γνωστή κατεύθυνση της κίνησης των πάγων δεν συμβαδίζουν με αυτό το σενάριο.
Το πώς ακριβώς οι προϊστορικές κοινότητες κατάφεραν να τους σύρουν μέχρι το Μπόροουμπριτζ παραμένει προς διερεύνηση.
Το τέταρτο «Βέλος» δεν είχε εξαφανιστεί
Η έρευνα έδωσε απάντηση και σε ένα δεύτερο μυστήριο.
Ιστορικές πηγές ανέφεραν ότι κάποτε υπήρχαν περισσότερες πέτρες. Τον 16ο αιώνα είχε καταγραφεί ένας τέταρτος μονόλιθος, ο οποίος αργότερα θεωρήθηκε χαμένος.
Τμήματα πεσμένων λίθων χρησιμοποιήθηκαν με το πέρασμα των αιώνων ως οικοδομικό υλικό.
Μια θεωρία του 19ου αιώνα υποστήριζε ότι τμήμα ενός από τα χαμένα «Βέλη» είχε μετατραπεί σε έναν μεγάλο πέτρινο σταυρό στο κοντινό Aldborough.
Η ίδια μέθοδος ανάλυσης επιβεβαίωσε πλέον ότι η θεωρία ήταν σωστή.
Ο μονόλιθος βρισκόταν ουσιαστικά μπροστά στα μάτια όλων, σκαλισμένος και επαναχρησιμοποιημένος ως μεσαιωνικός σταυρός.
Ένα μυστήριο λύθηκε – Το μεγαλύτερο παραμένει
Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον πού γεννήθηκαν γεωλογικά οι τεράστιες πέτρες και γνωρίζουν ότι άνθρωποι ήταν εκείνοι που τις μετέφεραν.
Δεν γνωρίζουν ακόμη πώς το έκαναν.
Ούτε γιατί μια νεολιθική κοινότητα αποφάσισε ότι άξιζε να μετακινήσει πολλούς τόνους βράχου επί 18 χιλιόμετρα, ενώ υπήρχε κατάλληλη πέτρα πολύ πιο κοντά.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η πιο ενδιαφέρουσα ανακάλυψη: πριν από περίπου τέσσερις χιλιετίες, κάποιος αποφάσισε ότι αυτές οι συγκεκριμένες πέτρες έπρεπε να φτάσουν εκεί — όσο δύσκολο κι αν ήταν.
