Γράφει η Ελένη Ζαφειριάδου*
Σεπτέμβριος. Κύριο θέμα συζήτησης μεταξύ γονέων/κηδεμόνων, εκπαιδευτικών και μαθητών, η έναρξη της σχολικής χρονιάς. Ανησυχίες και προβληματισμοί με κοινό για όλους παρονομαστή: Πώς μπορεί το σχολείο να είναι ένας ευχάριστος τόπος για να ζει και να αναπτύσσεται πολύπλευρα ένα παιδί.
Ανησυχίες που περιλαμβάνουν την ακαδημαϊκή επίδοση των παιδιών, με γονείς και εκπαιδευτικούς να αναρωτιούνται αν είναι ικανά να ανταποκριθούν στις σχολικές τους υποχρεώσεις κι αν θα αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες. Και τα παιδιά, από την άλλη, να αγωνιούν αν θα τα πάνε καλά στα μαθήματα.
Ανησυχίες που περιλαμβάνουν, επίσης, την κοινωνική τους ανάπτυξη (θα κάνουν/κάνω φίλους;), την ψυχολογική τους ευημερία, με το αν θα μπορέσουν να αναπτύξουν ψυχική ανθεκτικότητα, να διαχειρίζονται αποτελεσματικά αγχογόνες καταστάσεις και έντονα συναισθήματα; «Τι να κάνω που αγχώνομαι με το διαγώνισμα, που φοβάμαι χωρίς τη μαμά μου, που θυμώνω, που λυπάμαι…»
Κοινές ανησυχίες και προβληματισμοί, αλλά συχνά αδήλωτοι. Κι έτσι ο καθένας προβληματίζεται, πράττει, χαίρεται και ματαιώνεται μόνος.
Διαχείριση
Πώς, λοιπόν, ως φροντιστές των παιδιών μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικά τις παραπάνω ανησυχίες και να κάνουμε όντως το σχολείο το μέρος όπου το παιδί θα αναπτυχθεί πολύπλευρα;
Επικοινωνώντας μεταξύ μας, γονείς και εκπαιδευτικοί, με ειλικρίνεια, σεβασμό και όρια.
Αναγνωρίζοντας ο καθένας τον ρόλο του και τον ρόλο του άλλου, συνεργαζόμαστε έχοντας ξεκάθαρο κοινό στόχο την ευημερία και την πρόοδο του κάθε παιδιού ατομικά, καθώς και την πρόοδο και την ευημερία του συνόλου.
Οι γονείς παρευρίσκονται στις προγραμματισμένες ενημερώσεις που οργανώνονται από τους εκπαιδευτικούς και το σχολείο, ζητούν έκτακτες συναντήσεις με τους εκπαιδευτικούς όταν είναι αναγκαίο, συμμετέχουν στις συναντήσεις του Συλλόγου Γονέων. Δημιουργούν σχέσεις εμπιστοσύνης με τους εκπαιδευτικούς, συνδέονται με το σχολείο.
Εμπιστοσύνη στο σχολείο. Σε μια εποχή κρίσης και αμφισβήτησης θεσμών και αξιών, το σχολείο δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να μείνει αλώβητο. Αλλάζει, αναθεωρεί προγράμματα σπουδών, διαδικασίες και κανονισμούς, επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του, προκειμένου να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες των μαθητών και της κοινωνίας.
Καλό είναι να γνωρίζουμε ότι το σύγχρονο σχολείο οφείλει να είναι δημοκρατικό και συμπεριληπτικό.
Ένα σχολείο για όλους, το οποίο προάγει σχέσεις εμπιστοσύνης, αποδέχεται τη διαφορετικότητα, καλλιεργεί τον σεβασμό, θέτει ως προτεραιότητα την ειρηνική και ασφαλή συνύπαρξη των μελών του, αναπτύσσει δεξιότητες στους μαθητές απαραίτητες για την ένταξη και πρόοδό τους στην κοινωνία, όπως τη συνεργασία, την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την επικοινωνία.
Εμπιστοσύνη στη μαθησιακή διαδικασία. Σε αντίθεση με τους ταχύτατους ρυθμούς ζωής, η μαθησιακή διαδικασία απαιτεί χρόνο και υπομονή. Ας δώσουμε τον χρόνο που χρειάζεται κι ας απολαύσουμε μαζί με τα παιδιά μας τη σχολική τους διαδρομή. Με μάτια και αυτιά ανοιχτά, συζητάμε μαζί τους, παρατηρούμε τις μικρές αλλαγές και τις νέες κατακτήσεις, επιβραβεύουμε τα θετικά, δουλεύουμε την κάθε δυσκολία, θέτουμε στόχους, στεκόμαστε δίπλα αλλά λίγο πιο πάνω από το παιδί με αγάπη και όρια. Σκαλί-σκαλί και βήμα-βήμα επιτυγχάνεται η πρόοδος.
Εμπιστοσύνη στο παιδί. Αν το κρατάμε πάντα από το χέρι, δε θα μάθει ποτέ να περπατά μόνο του. Ας εμπιστευτούμε τις δυνάμεις του, τις δεξιότητές του κι ας μη διαταράσσουμε τη φυσική πορεία εξέλιξής του, που δεν είναι άλλη από το να του δώσουμε χρόνο και χώρο να αναπτύξει τη δική του προσωπικότητα και τα δικά του ενδιαφέροντα.
Παρατηρούμε, βοηθάμε, προσφέρουμε στήριξη, όταν είναι απαραίτητο. Αποφεύγουμε να καθοδηγούμε υπερβολικά και να παρεμβαίνουμε, να υπερπροστατεύουμε, να υπερεμπλεκόμαστε, να υπεραναλύουμε.
Η υπερπροστασία, η υπερεμπλοκή, η υπερανάλυση μάς οδηγούν στην ηθελημένη δημιουργία ανήμπορων παιδιών, με ελλιπείς δεξιότητες αυτονομίας και αυτοδιαχείρισης, που δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις.
Ανήμπορα παιδιά απόλυτα εξαρτημένα από τον ενήλικα. Παιδιά που αδυνατούν να πάρουν πρωτοβουλίες και να αναλάβουν ευθύνες, με υπερβολικό άγχος αφού χρειάζεται να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των γονέων και χωρίς κίνητρο για γνώση, αφού η μάθηση είναι ευθύνη άλλου και όχι δική τους.
Παιδιά που η ζωή τους δεν τους ανήκει.
Ας κρατήσουμε, κλείνοντας:
• Ποτέ μην κάνετε στον χώρο του σπιτιού/του σχολείου αυτό που μπορεί να κάνει το ίδιο το παιδί μόνο του.
• Θέστε εφαρμόσιμα όρια που μπορούν να τηρηθούν με συνέπεια.
• Σεβαστείτε τον χρόνο και τον ρυθμό του κάθε παιδιού.
• Αποδεχθείτε το.
• Ακούστε το με προσοχή και αγάπη.
• Μπείτε στον κόσμο του.
• Εξελιχθείτε μαζί του.
• Δώστε στον εαυτό σας την ευκαιρία να απολαύσει έναν ξεχωριστό άνθρωπο που μεγαλώνει.
• Δώστε χρόνο στο «μαζί».
• Δημιουργήστε ισχυρούς και ασφαλείς δεσμούς.
*Who is Who
Η Ελένη Ζαφειριάδου είναι εκπαιδευτικός με 25ετή εμπειρία και εν ενεργεία δασκάλα στο Τμήμα Ένταξης του Δημοτικού Σχολείου Αγίας Μαρίνας Νέας Μάκρης. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού στην Εφαρμοσμένη Ψυχολογία στην Εκπαίδευση, του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Υποψήφια Διδάκτωρ Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ και μέλος του Εργαστηρίου Ψυχολογίας. Έχει συμμετάσχει ως ομιλήτρια σε πλήθος σεμιναρίων που άπτονται θεμάτων που απασχολούν την εκπαιδευτική κοινότητα και διαθέτει αντίστοιχο δημοσιευμένο έργο.
