Σήμερα είναι ένα από τα πιο αφιλόξενα μέρη της Γης.
Πριν από περίπου 90 εκατομμύρια χρόνια, όμως, η περιοχή κοντά στον Νότιο Πόλο είχε ένα πρόβλημα που δύσκολα θα συνδέαμε σήμερα με την Ανταρκτική:
δασικές πυρκαγιές.
Νέα μελέτη αποκάλυψε ίχνη επαναλαμβανόμενων πυρκαγιών σε ένα αρχαίο, εύκρατο και βαλτώδες δάσος που βρισκόταν μόλις περίπου 900 χιλιόμετρα από τον Νότιο Πόλο.
Τα στοιχεία προέρχονται από πυρήνα ιζημάτων που ανασύρθηκε από την υφαλοκρηπίδα της Δυτικής Ανταρκτικής.
Κάρβουνο μέσα στον πάγο της ιστορίας
Οι ερευνητές βρήκαν μικροσκοπικά και μεγαλύτερα κομμάτια ξυλάνθρακα, μαζί με χημικά ίχνη καύσης.
Και όσο προχωρούσαν σε νεότερα στρώματα των ιζημάτων, τόσο περισσότερο κάρβουνο έβρισκαν.
Η ανάλυση έδειξε ότι καίγονταν κυρίως μαλακά ξύλα κωνοφόρων και ότι οι φωτιές ήταν σχετικά χαμηλής θερμοκρασίας — περισσότερο επιφανειακές πυρκαγιές παρά τεράστιες πυρκαγιές που κατέστρεφαν ολόκληρη την κόμη του δάσους.
Βρέθηκε ακόμη κεχριμπάρι, δηλαδή απολιθωμένη ρητίνη δέντρων, που φαίνεται ότι είχε καλύψει και προστατεύσει περιοχές κορμών οι οποίες είχαν τραυματιστεί από τη φωτιά.
Αλλά ίσως το πιο παράξενο εύρημα ήταν άλλο.
Βάλτοι δίπλα στον Νότιο Πόλο
Οι ερευνητές εντόπισαν τεράστιους αριθμούς σπορίων από Sphagnum, τα βρύα που σήμερα συνδέουμε με τους τυρφώνες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι εκεί αναπτύχθηκαν ορισμένοι από τους αρχαιότερους γνωστούς τυρφώνες αυτού του τύπου στα νότια μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.
Και οι φωτιές ίσως δεν τους κατέστρεφαν.
Μπορεί να βοηθούσαν στη δημιουργία και εξάπλωσή τους, κρατώντας τμήματα της βλάστησης περισσότερο ανοιχτά.
Η εικόνα που προκύπτει δύσκολα θυμίζει Ανταρκτική.
Η μέση ετήσια θερμοκρασία στην περιοχή εκτιμάται ότι βρισκόταν περίπου στους 12 βαθμούς Κελσίου. Υπήρχαν δάση κωνοφόρων, φτέρες, υγρότοποι, περίοδοι ξηρασίας και εποχές με βροχές που θύμιζαν μουσώνες.
Και όλα αυτά συνέβαιναν στην Κρητιδική περίοδο, όταν δεινόσαυροι εξακολουθούσαν να κυριαρχούν στον πλανήτη.
Η Ανταρκτική που δεν υπάρχει πια
Η μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Alfred Wegener Institute, του RWTH Aachen University και του Northumbria University, δημοσιεύθηκε στο Communications Earth & Environment.
Οι ερευνητές δεν κοιτούν μόνο 90 εκατομμύρια χρόνια πίσω.
Οι αρχαίοι τυρφώνες δείχνουν πώς ένα υγρό οικοσύστημα μπορούσε να συνυπάρχει με επαναλαμβανόμενες φωτιές σε έναν πολύ θερμότερο κόσμο με υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα.
Και αφήνουν πίσω τους μια εικόνα σχεδόν εξωπραγματική:
στο σημείο όπου σήμερα υπάρχει πάγος, κάποτε υπήρχε ένα υγρό δάσος κοντά στον Νότιο Πόλο — και κατά διαστήματα έπιανε φωτιά.
