Γράφει η Μαρία Ρούση
Ο Παύλος και η Άννα μένουν στη Νέα Μάκρη, εργάζονται και οι δύο στο κέντρο της Αθήνας και έχουν ένα παιδί, τον Ιάσονα, ο οποίος τον Σεπτέμβριο θα πάει στην Α΄ Δημοτικού. Το μηνιαίο τους εισόδημα λογίζεται ως «μεσαίου μεγέθους» και εξασφαλίζεται με πολλή δουλειά και σκληρή προσπάθεια.
O Ιάσονας φοίτησε σε δημόσιο Νηπιαγωγείο και κοντά τους δεν υπάρχουν παππούδες ή άλλοι συγγενείς που θα μπορούσαν να βοηθούν καθημερινά.
Δημόσιο ή ιδιωτικό;
Για αυτούς το δίλημμα δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό. Είναι και πρακτικό. Ποιος θα παραλαμβάνει τον Ιάσονα από το σχολείο, αφού κανείς τους δεν μπορεί να επιστρέψει νωρίς; Πού θα τρώει και θα μελετά; Πώς θα συνδυαστούν αγγλικά και δραστηριότητες με δύο γονείς που δεν έχουν πολλές επιλογές;
Τους προσφέρει μια σίγουρη λύση το Δημόσιο ή δεν ξέρουν αν τελικά το ολοήμερο θα λειτουργήσει από την πρώτη μέρα, όπως επίσης και αν θα λειτουργήσει χωρίς διακοπή όλη τη χρονιά; Μήπως στο ξεκίνημα ή κάποια στιγμή μέσα στο σχολικό έτος βρεθούν προ δυσάρεστης εκπλήξεως, όπως συχνά συμβαίνει; Και τότε τι θα κάνουν;
Ένα ιδιωτικό σχολείο με μεταφορά, μελέτη και διευρυμένο πρόγραμμα μπορεί να ελαφρύνει ένα σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς τους. Ένα καλό δημόσιο Δημοτικό της γειτονιάς, όμως, προσφέρει κάτι διαφορετικό: Φίλους κοντά στο σπίτι, σύνδεση με την τοπική κοινωνία και τη δυνατότητα η οικογένεια να διαθέσει τα χρήματα των διδάκτρων σε άλλες εκπαιδευτικές εμπειρίες.
Η επιλογή, όμως, δεν γίνεται πάντα με βάση το τι θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένο. Γιατί πολλές φορές, πολλά δημόσια σχολεία δεν λειτουργούν με βάση τα δεδομένα…
Όταν προέχει η ασφάλεια
Η Ελένη μετακόμισε το καλοκαίρι στη Ραφήνα μετά το διαζύγιό της. Η 12χρονη κόρη της, επηρεασμένη από τον χωρισμό, πρόκειται να ξεκινήσει την Α΄ Γυμνασίου. Μέσα σε λίγους μήνες το παιδί αντιμετωπίζει χωρισμό γονέων, αλλαγή σπιτιού και μετάβαση στο Γυμνάσιο.
Εδώ ίσως το πρώτο κριτήριο δεν πρέπει να είναι οι εγκαταστάσεις ή οι βαθμολογικές επιδόσεις, αλλά το πού θα αισθανθεί γρηγορότερα ασφαλής και ότι ανήκει κάπου. Ένα
οργανωμένο ιδιωτικό μπορεί να προσφέρει στενότερη παρακολούθηση. Το δημόσιο Γυμνάσιο της περιοχής, από την άλλη, μπορεί να τη βοηθήσει να δημιουργήσει φίλους εκεί όπου πλέον ζει.
Η μητέρα της χρειάζεται να αναζητήσει κάτι που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε πίνακες επιδόσεων: Το κλίμα του σχολείου, την επικοινωνία, τη διαχείριση του σχολικού εκφοβισμού και το πραγματικό ενδιαφέρον για τον έφηβο.
Δύο αδέλφια, δύο διαφορετικές απαντήσεις
Ο Στάθης και η Σοφία μένουν στον Μαραθώνα. Ο Άρης, μαθητής Β΄ Γυμνασίου, ασχολείται με τον πρωταθλητισμό στον στίβο. Η Άρτεμις ξεκινά την Α΄ Λυκείου. Είναι μαθήτρια καλών επιδόσεων και υψηλού δείκτη νοημοσύνης, με καλλιτεχνικές ανησυχίες και εσωστρεφή χαρακτήρα. Παράλληλα, είναι δυσλεκτική. Μπορεί το ίδιο σχολείο να είναι η καλύτερη λύση και για τους δύο;
Για τον Άρη, καθοριστικά κριτήρια είναι οι μετακινήσεις, το ωράριο και η ευελιξία που θα του επιτρέψει να συνδυάσει σχολείο και απαιτητικές προπονήσεις. Η Άρτεμις χρειάζεται κάτι διαφορετικό: Ένα απαιτητικό περιβάλλον που θα αξιοποιήσει τις δυνατότητές της, αλλά και εκπαιδευτικούς που δε θα επιτρέψουν στη δυσλεξία να επισκιάσει τις ικανότητές της.
Χρειάζεται χώρο για τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις της και ένα σχολικό κλίμα στο οποίο ένας πιο κλειστός έφηβος θα μπορέσει να εκφραστεί.
Και επειδή αρχίζει το Λύκειο, υπάρχει και μια πολύ ελληνική ερώτηση:
Πανελλαδικές και φροντιστήριο. Αν η οικογένεια επιλέξει ιδιωτικό, θα περιοριστεί πραγματικά η ανάγκη εξωτερικής προετοιμασίας ή θα πληρώνει τελικά και δίδακτρα και φροντιστήριο;
Οι αριθμοί
Τι μας λένε οι αριθμοί; Οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων εμφανίζουν συχνά υψηλότερες επιδόσεις. Η εικόνα, όμως, είναι πιο σύνθετη. Οι αναλύσεις του OECD δείχνουν ότι μεγάλο μέρος αυτής της διαφοράς συνδέεται με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μαθητών και των σχολείων.
Όταν αυτό συνυπολογίζεται, το πλεονέκτημα των ιδιωτικών σχολείων σε πολλές χώρες μειώνεται ή και αντιστρέφεται.
Στην Ελλάδα, η μελέτη “PISA 2022” κατέγραψε διαφορά 76 μονάδων στα Μαθηματικά μεταξύ των μαθητών του υψηλότερου και του χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού τεταρτημόριου. Το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο εξηγούσε περίπου το 12% της διαφοροποίησης των επιδόσεων.
Και στις Πανελλαδικές; Δεν διαθέτουμε μια απλή, αξιόπιστη πανελλαδική σύγκριση που να μας επιτρέπει να πούμε ότι «το ιδιωτικό σχολείο οδηγεί σε μεγαλύτερη επιτυχία». Στην ελληνική πραγματικότητα παρεμβάλλεται επιπλέον ένας καθοριστικός παράγοντας: η εκτεταμένη φροντιστηριακή εκπαίδευση.
Η απάντηση
Τελικά, ποιο κερδίζει; Ίσως κανένα. Ο Ιάσονας χρειάζεται μια λύση που να λειτουργεί και για την οικογένειά του. Η κόρη της Ελένης ασφάλεια και ένταξη. Ο Άρης ευελιξία. Η Άρτεμις ένα περιβάλλον που θα αναγνωρίσει ταυτόχρονα τις υψηλές δυνατότητες, τη δημιουργικότητα και τη μαθησιακή της ιδιαιτερότητα.
Άρα, πριν από την ερώτηση «δημόσιο ή ιδιωτικό;», προηγείται μια άλλη:
«Ποιο είναι το παιδί που έχω απέναντί μου και τι χρειάζεται τώρα;»
Γιατί το καλύτερο σχολείο δεν είναι απαραίτητα το ακριβότερο, το δημοφιλέστερο ή εκείνο με τις περισσότερες παροχές.
Είναι εκείνο στο οποίο το συγκεκριμένο παιδί μπορεί να μάθει, να ανήκει και να εξελιχθεί.
*Η Μαρία Ρούση είναι φυσικός με πολλαπλές εκπαιδευτικές ανησυχίες και μέλος του ομίλου Φροντιστηρίων Προοπτική
