Πενήντα πέντε μετά το κλείσιμό της μπαίνει στη νέα της εποχή!
Γράφει ο Μάκης Κουλουμπής
Ένα ζητούμενο δεκαετιών για τη Νέα Μάκρη και ολόκληρο τον Δήμο Μαραθώνος, η ανάπλαση του «στοιχειωμένου» εργοστασίου Πορσελάνης, βρίσκεται πλέον στην τελική φάση της υλοποίησής της, μετά την ένταξή της στο χρηματοδοτικό εργαλείο «Διατηρώ», που αφορά κτήρια του δημόσιου τομέα.
Το εργοστάσιο ανήκε στον Χαρίτωνα Τριανταφυλλόπουλο, όπως μαρτυρούν και τα αρχικά «Χ.Τ.» στη μισογκρεμισμένη καμινάδα που δεσπόζει στον χώρο. Με τη ΔΕΗ να έχει μόλις ιδρυθεί (7/8/1950) και ως ιδιοκτήτης και ορυχείων στη Μήλο, ο Τριανταφυλλόπουλος σκέφτηκε να αξιοποιήσει κάθετα τις πρώτες ύλες που εξορύσσονταν στο νησί και να γίνει ο ίδιος παραγωγός, αρχικά ασφαλειών και μονωτήρων υψηλής και χαμηλής τάσης και αργότερα πυρίμαχων υλικών.
Η έκταση της Πορσελάνα αγοράστηκε από τον Τριανταφυλλόπουλο το 1950 και το εργοστάσιο άρχισε να λειτουργεί το 1953. Σε μια περίοδο που η νεοσύστατη -και μονοπωλιακή- Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού ανέπτυσσε με ταχείς ρυθμούς το δίκτυό της, το εργοστάσιο άνθισε για πάνω από μια δεκαετία.
Είχε καθοριστικό ρόλο στην ηλεκτροδότηση και συνέβαλε σημαντικά στη συνολική ανάπτυξη της περιοχής, αφού απασχόλησε πολλούς εργάτες από Νέα Μάκρη, Μαραθώνα και Γραμματικό. Στη συνέχεια, όμως, διάφορα οικονομικά προβλήματα οδήγησαν σε σταδιακή παρακμή και στο οριστικό κλείσιμό του, το 1969, λόγω αδυναμίας αποπληρωμής δανείων από την ΕΤΒΑ.
Διατηρητέο στα «χέρια» του Δήμου
Περίπου δέκα χρόνια μετά από την έγκριση του ρυμοτομικού σχεδίου για την 5η Πολεοδομική Ενότητα (1989), οπότε και περιέρχεται στην κατοχή του Δήμου από την Τράπεζα Πειραιώς τον Δεκέμβριο του 1998 (όταν αυτή απορρόφησε την ΕΤΒΑ), το κτήριο χαρακτηρίζεται με Υπουργική Απόφαση διατηρητέο και καθορίζονται ειδικοί όροι και περιορισμοί στη δόμησή του.
Έκτοτε, διαδοχικές δημοτικές αρχές συνεισέφεραν στην ενοποίηση του χώρου ως δημοτικού οικοπέδου και προσπάθησαν να βρουν τρόπους αξιοποίησής του. Το φθινόπωρο του 2019, στην πρώτη θητεία του Στέργιου Τσίρκα ως δημάρχου, δρομολογήθηκε η εκπόνηση των στατικών, αρχιτεκτονικών, ηλεκτρομηχανολογικών κ.λπ. μελετών, αλλά και της, επίσης απαραίτητης, μελέτης βιωσιμότητας για την Πορσελάνα.
Ένα εγχείρημα σύνθετο και με μεγάλο κόστος, για το οποίο ζητήθηκε η βοήθεια του ευεργέτη της περιοχής μας, Αθανάσιου Μαρτίνου, που, για ακόμα μια φορά, ανταποκρίθηκε θετικά.
Το πρώτο μεγάλο βήμα
Τρία χρόνια και τρεις μήνες μετά, στις 30 Δεκεμβρίου 2022 έγινε το πρώτο μεγάλο βήμα για να αξιοποιηθεί η έκταση και οι κτηριακές εγκαταστάσεις: εκδόθηκε οικοδομική άδεια με προϋπολογιζόμενο κόστος 16.800.000 ευρώ, για την διαμόρφωση σε ένα σύγχρονο κέντρο πολιτισμού, καλλιτεχνικών δρώμενων, συναντήσεων, ανακύκλωσης και πολυάριθμων εκπαιδευτικών δράσεων!
Παράλληλα με το θέμα της οικοδομικής άδειας εξελισσόταν και μια εντατική προσπάθεια για την ανεύρεση χρηματοδοτικού εργαλείου για το έργο. Και αυτή ευοδώθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2024, όταν ο Δήμος Μαραθώνος εντάχθηκε στους αποδέκτες της πρόσκλησης του Υπουργείου Οικονομικών, στο πλαίσιο του προγράμματος «Διατηρώ». Ο δρόμος για την «επόμενη μέρα» του πρότζεκτ είχε πλέον ανοίξει.
Δεν είναι, βέβαια -όπως και τίποτε που αναμένει χρηματοδότηση από το δημόσιο- ένας δρόμος που διανύεται σε μηδαμινό χρονικό διάστημα. Έως αυτή τη στιγμή, για παράδειγμα, δεν έχει διευκρινιστεί ακριβώς εάν η εκταμίευση των χρημάτων θα γίνει πρωτίστως με βάση την ωριμότητα των προτάσεων που θα υποβληθούν, κάτι που είναι και το πιο λογικό.
Το ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα
Εάν συμβεί αυτό, ο Δήμος Μαραθώνα θα είναι σίγουρα μεταξύ των πρώτων ωφελουμένων, αφού:
1. Αμέσως μετά τη δημοσίευση της πρόσκλησης απέστειλε, πλήρεις και εμπεριστατωμένες, όλες τις απαραίτητες μελέτες για την Πορσελάνα.
2. Έχει ήδη εκδώσει οικοδομική άδεια για την ανάπλαση.
Εάν, πάλι, η εκταμίευση των ποσών γίνει αφότου αξιολογηθούν συγκεντρωτικά όλες οι προτάσεις των αποδεκτών της πρόσκλησης, αυτό ίσως σημάνει καθυστέρηση κάποιων μηνών, χωρίς ωστόσο να κινδυνεύει να χαθεί η χρηματοδότηση.
Σε κάθε περίπτωση, μόλις, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, εγκριθεί η χρηματοδότηση, θα ακολουθήσει διεθνής διαγωνισμός για τον ανάδοχο του έργου. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου έξι με επτά μήνες διαδικασιών (ίσως και περισσότερο εάν κηρυχθεί άγονος, κάτι όχι πολύ πιθανό), εφόσον οικοδομική άδεια υπάρχει ήδη και οι εργασίες μπορούν να αρχίσουν άμεσα μετά την ολοκλήρωση του διαγωνισμού.
Με άλλα λόγια, σε χρονικό ορίζοντα λίγων ετών, είναι, πλέον, απολύτως εφικτό στο σημείο που εδώ και 55 χρόνια υπάρχει ένα λεηλατημένο και βανδαλισμένο κτηριο, να απολαμβάνουμε έναν πολυχώρο-κόσμημα για το Δήμο Μαραθώνα και ολόκληρη την Ανατολική Αττική.
