Του Γιάννη Μαρκούτη
Ποιος έτρεξε από τον Μαραθώνα στην Αθήνα για να αναγγείλει τη νίκη επί των Περσών το 490 π.Χ.;
Το όνομα που οι περισσότεροι γνωρίζουμε, είναι αυτό του Φειδιππίδη. Έτσι μάθαμε από το σχολείο και με αυτή την πεποίθηση πορευόμαστε οι περισσότεροι εξ’ ημών. Στην αρχαία παράδοση, όμως, υπάρχει ένας ακόμη αγγελιοφόρος: ο Ευκλής, ένας πολεμιστής που έφτασε στην Αθήνα με τον εξοπλισμό του, ανακοίνωσε το αποτέλεσμα της μάχης και πέθανε αμέσως μετά.
Η ιστορία του συνδέθηκε με τον θρύλο που ενέπνευσε το σύγχρονο αγώνισμα του Μαραθωνίου. Το αν ο Ευκλής υπήρξε πράγματι ο αγγελιοφόρος, ωστόσο, δεν μπορεί να εξακριβωθεί με βεβαιότητα από τις αρχαίες μαρτυρίες. Κι αυτό γιατί, ως συνήθως, οι πηγές είναι διφορούμενες.
Τι έγραψε ο Πλούταρχος για τον Ευκλή
Στο έργο του για τη δόξα των Αθηναίων, ο Πλούταρχος παραδίδει δύο διαφορετικές εκδοχές για τον άνθρωπο που έφερε τα νέα της νίκης. Αναφέρει ότι ο Ηρακλείδης ο Ποντικός απέδιδε την αποστολή στον Θέρσιππο, ενώ οι περισσότεροι, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ονόμαζαν τον Ευκλή.
Στη δεύτερη εκδοχή, ο Ευκλής είχε πάρει μέρος στη μάχη και ξεκίνησε για την Αθήνα χωρίς να αποχωριστεί τα όπλα του. Όταν έφτασε μπροστά στους άρχοντες της πόλης, πρόλαβε να αναγγείλει τη νίκη προτού αφήσει την τελευταία του πνοή. Ο Πλούταρχος αποδίδει στον αγγελιοφόρο τα λόγια «χαίρετε· νικῶμεν».
Αξίζει βέβαια να τονιστεί ότι δραματική αυτή σκηνή διασώθηκε ως παράδοση, όχι ως επιβεβαιωμένη καταγραφή αυτόπτη μάρτυρα.
Ο Πλούταρχος έζησε αιώνες μετά τη Μάχη του Μαραθώνα, ενώ ο Ηρόδοτος, που αφηγήθηκε εκτενώς την εκστρατεία και τη σύγκρουση, δεν περιγράφει αγγελιοφόρο ο οποίος έτρεξε στην Αθήνα και πέθανε ανακοινώνοντας τη νίκη.
Ο Φειδιππίδης και η διαδρομή προς τη Σπάρτη
Ο Φειδιππίδης έχει διαφορετικό ρόλο στο έργο του Ηροδότου. Ήταν ημεροδρόμος, επαγγελματίας δρομέας μεγάλων αποστάσεων, τον οποίο οι Αθηναίοι έστειλαν στη Σπάρτη για να ζητήσει στρατιωτική βοήθεια πριν από τη μάχη.
Κατά την αφήγηση του ιστορικού, έφτασε στον προορισμό του την επόμενη ημέρα από την αναχώρησή του.
Στη μεταγενέστερη διήγηση του Λουκιανού ο αγγελιοφόρος που αναγγέλλει τη νίκη εμφανίζεται ως Φιλιππίδης. Η αφήγηση αυτή δεν ταυτίζεται με όσα γράφει ο Ηρόδοτος για την αποστολή του ημεροδρόμου στη Σπάρτη.
Όμως με το πέρασμα των αιώνων, διαφορετικές παραδόσεις και ονόματα συνδέθηκαν με την ίδια ιστορία, από την οποία προέκυψε ο γνωστός θρύλος του Μαραθωνίου.
Ο Ευκλής παραμένει, όμως, ένα από τα ονόματα που διασώθηκαν στην ιστορία του αγγελιοφόρου του Μαραθώνα – εκεί όπου η αρχαία μνήμη συναντά τον θρύλο του πιο αναγνωρίσιμου αγώνα αντοχής.
* Ο Γιάννης Μαρκούτης είναι δημοσιογράφος, με σπουδές στην Ιστορία και τη Φιλοσοφία.
→ Δείτε όλα τα άρθρα της σειράς «Μύθοι & Θρύλοι» της Marathon Press.
