Μάχη του Μαραθώνα

Του Γιάννη Μαρκούτη

Το κέντρο της ελληνικής παράταξης υποχώρησε στον Μαραθώνα. Στα δύο άκρα, όμως, οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς είχαν νικήσει. Αντί να συνεχίσουν την καταδίωξη, στράφηκαν προς τους Πέρσες που είχαν διασπάσει τη γραμμή τους. Η κίνηση έκρινε τη μάχη του 490 π.Χ.

Ο Ηρόδοτος περιγράφει πώς οι Έλληνες άπλωσαν το μέτωπό τους για να καλύψουν μήκος αντίστοιχο με εκείνο του περσικού στρατού. Οι άνδρες δεν επαρκούσαν για να έχει όλη η παράταξη το ίδιο βάθος: το κέντρο έμεινε με λιγότερες σειρές, ενώ οι πτέρυγες ήταν ισχυρότερες.

«τὸ μὲν αὐτοῦ μέσον ἐγίνετο ἐπὶ τάξιας ὀλίγας», γράφει ο ιστορικός για το κέντρο. Κάθε πτέρυγα, αντίθετα, «ἔρρωτο πλήθεϊ» — ήταν ενισχυμένη σε άνδρες.

Η σύγκρουση στο κέντρο

Απέναντι στο αδύναμο ελληνικό κέντρο βρίσκονταν Πέρσες και Σάκες. Έσπασαν τη γραμμή και καταδίωξαν τους αντιπάλους τους προς το εσωτερικό. Στις πτέρυγες η έκβαση ήταν αντίστροφη, επιτρέποντας στις ελληνικές δυνάμεις να συγκλίνουν και να επιτεθούν στο περσικό κέντρο.

Η διάταξη αποδίδεται συχνά σε σχέδιο του Μιλτιάδη. Έτσι την παρουσιάζει και η επετειακή έκθεση του Υπουργείου Πολιτισμού: αδύναμο κέντρο, ισχυρά άκρα και τελική περικύκλωση.

Το ερώτημα για το σχέδιο του Μιλτιάδη

Το Oxford Classical Dictionary επισημαίνει ότι η σκόπιμη «διπλή υπερκέραση» αποτελεί νεότερη ερμηνεία. Ο Ηρόδοτος περιγράφει την παράταξη και την εξέλιξη της μάχης, χωρίς να κατονομάζει τον Μιλτιάδη ως σχεδιαστή αυτής της διάταξης.

Ο ιστορικός N. G. L. Hammond τονίζει τη διάρκεια της σύγκρουσης στο κέντρο και τις βαριές απώλειες των Ελλήνων εκεί. Το αν η υποχώρηση είχε προβλεφθεί ή αν οι πτέρυγες αξιοποίησαν την εξέλιξη της μάχης παραμένει αντικείμενο ιστορικής συζήτησης.

Πηγές

Ηρόδοτος, Ιστορίαι 6.111-113 — Perseus Digital Library.

Η Μάχη του Μαραθώνα — Υπουργείο Πολιτισμού, επετειακή ψηφιακή έκθεση.

Miltiades, Athenian aristocrat and general — Oxford Classical Dictionary.

N. G. L. Hammond, «The Campaign and the Battle of Marathon», The Journal of Hellenic Studies.

* Ο Γιάννης Μαρκούτης είναι δημοσιογράφος, με σπουδές στην Ιστορία και τη Φιλοσοφία.

→ Δείτε όλα τα άρθρα της σειράς «Μύθοι & Θρύλοι» της Marathon Press.

Προηγούμενο άρθροΤι αλλάζει σε μισθούς, συντάξεις, φόρους και ακίνητα με το νέο προϋπολογισμό