Του Γιάννη Μαρκούτη
Όταν τα παιδιά του Ηρακλή έφτασαν στον Μαραθώνα, δεν ήρθαν για να κερδίσουν κάποια μάχη. Ήρθαν για να σωθούν. Αυτό αφηγείται ο Ευριπίδης στους Ηρακλείδες, την τραγωδία που θέλει τον τόπο μας να γίνεται καταφύγιο μιας κυνηγημένης οικογένειας.
Ο πατέρας τους ήταν ο πιο ξακουστός ήρωας της ελληνικής μυθολογίας. Κι όμως, μετά τον θάνατό του, τα παιδιά του βρίσκονται σχεδόν απροστάτευτα.
Ο Ευρυσθέας, ο βασιλιάς που είχε επιβάλει στον Ηρακλή τους περίφημους άθλους, εξακολουθεί να καταδιώκει τη γενιά του. Ο ηλικιωμένος Ιόλαος τα συνοδεύει από τόπο σε τόπο, αναζητώντας μια πόλη που θα τολμήσει να τα δεχτεί.
Στην τραγωδία, η αναζήτηση καταλήγει στον Μαραθώνα. Τα παιδιά κάθονται ως ικέτες σε βωμό και ζητούν προστασία. Για τους αρχαίους, μια τέτοια πράξη δεν ήταν απλή παράκληση. Η ικεσία είχε θρησκευτικό βάρος: όποιος στρεφόταν εναντίον του ανυπεράσπιστου ικέτη ερχόταν αντιμέτωπος και με μια ιερή υποχρέωση.
Γιατί διάλεξαν τον Μαραθώνα;
Ο Ιόλαος εξηγεί ότι άλλες πόλεις είχαν φοβηθεί τις συνέπειες μιας σύγκρουσης με τον Ευρυσθέα. Στον Μαραθώνα, όμως, οι κατατρεγμένοι ελπίζουν ότι θα βρουν υποστήριξη από τους γιους του Θησέα.
Η Μακαρία πηγή και ο διώκτης των παιδιών
Η ικεσία δεν δίνει ειρηνική λύση. Η σύγκρουση με τον Ευρυσθέα έρχεται. Στην τοπική παράδοση, την οποία διασώζει ο Παυσανίας, ένας χρησμός απαιτεί να θυσιαστεί ένα από τα παιδιά του Ηρακλή για να νικήσουν οι Αθηναίοι. Η Μακαρία προσφέρεται οικειοθελώς. Το όνομά της, σύμφωνα με την ίδια παράδοση, μένει δεμένο με μια πηγή του Μαραθώνα.
Ο Ευρυσθέας έχει κι αυτός τη δική του σκοτεινή συνέχεια στη μυθολογία της περιοχής. Μια άλλη αρχαία αφήγηση, που διασώζει ο Στράβων, τοποθετεί το κομμένο κεφάλι του Ευρυσθέα στον Τρικόρυθο, κοντά στη Μακαρία πηγή.
Στην αρχαία παράδοση, ο Μαραθώνας γίνεται τόπος μιας ιστορίας για την προσφυγιά, τον φόβο και την απόφαση να σταθεί κανείς δίπλα στον πιο αδύναμο.
* Ο Γιάννης Μαρκούτης είναι δημοσιογράφος, με σπουδές στην Ιστορία και τη Φιλοσοφία.
→ Δείτε όλα τα άρθρα της σειράς «Μύθοι & Θρύλοι» της Marathon Press.
