Φωτογραφία: Gilles Lambert / Unsplash
Πόσες φορές πιάνεις το κινητό σου χωρίς να έχει χτυπήσει, απλώς για να δεις αν ήρθε κάτι; Για πολλούς ανθρώπους η συσκευή έχει γίνει τόσο σταθερό κομμάτι της καθημερινότητας, ώστε ακόμη και λίγη ώρα χωρίς αυτή μπορεί να προκαλέσει έντονη δυσφορία.
Ο όρος nomophobia – από τις λέξεις «no mobile phone phobia» – χρησιμοποιείται για να περιγράψει το άγχος ή την ανησυχία που μπορεί να νιώθει κάποιος όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του, όταν τελειώνει η μπαταρία, όταν δεν υπάρχει σήμα ή όταν δεν μπορεί να επικοινωνήσει. Δεν αποτελεί σήμερα ξεχωριστή επίσημη ψυχιατρική διάγνωση, αλλά έχει μελετηθεί εκτενώς ως σύγχρονο φαινόμενο που σχετίζεται με την προβληματική χρήση smartphone.
Τα σημάδια ότι το κινητό αρχίζει να σε ελέγχει
Το να χρησιμοποιεί κάποιος πολύ το κινητό του δεν σημαίνει από μόνο του ότι υπάρχει πρόβλημα. Το ερώτημα είναι αν η χρήση αρχίζει να προκαλεί άγχος, διάσπαση προσοχής ή δυσκολία να αποσυνδεθείς ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το λεγόμενο «phantom vibration»: η αίσθηση ότι το τηλέφωνο δονήθηκε ή χτύπησε ενώ στην πραγματικότητα δεν συνέβη τίποτα. Το φαινόμενο έχει καταγραφεί σε έρευνες και είναι αρκετά συχνό, χωρίς αυτό να σημαίνει από μόνο του κάποια ψυχική διαταραχή.
Άλλα σημάδια μπορεί να είναι η ανάγκη να ελέγχεις συνεχώς την οθόνη, η δυσκολία να ολοκληρώσεις μια συζήτηση, μια ταινία ή μια εργασία χωρίς να κοιτάξεις το κινητό και η συνήθεια να είναι η συσκευή το τελευταίο πράγμα που βλέπεις πριν κοιμηθείς και το πρώτο μόλις ξυπνήσεις.
Δεν χρειάζεται να πετάξεις το smartphone
Η λύση δεν είναι απαραίτητα μια απότομη «ψηφιακή αποτοξίνωση». Οι έρευνες γύρω από τη nomophobia εξετάζουν διάφορες παρεμβάσεις, αλλά τα δεδομένα παραμένουν ακόμη περιορισμένα. Πιο ρεαλιστική προσέγγιση είναι να δημιουργήσεις σταδιακά μικρές αποστάσεις από τη συσκευή.
1. Φτιάξε ζώνες χωρίς κινητό.
Το τραπέζι του φαγητού ή το υπνοδωμάτιο μπορούν να γίνουν χώροι όπου το τηλέφωνο δεν βρίσκεται συνεχώς δίπλα σου.
2. Κόψε τις ειδοποιήσεις που δεν χρειάζεσαι.
Push notifications από παιχνίδια, καταστήματα και εφαρμογές που δεν απαιτούν άμεση απάντηση μετατρέπουν εύκολα την οθόνη σε μόνιμη διακοπή της προσοχής.
3. Εξασκήσου σε μικρά διαστήματα αποσύνδεσης.
Άφησε το κινητό σε άλλο δωμάτιο για 15 ή 20 λεπτά όταν διαβάζεις, τρως ή βλέπεις κάτι. Σταδιακά μπορείς να μεγαλώσεις αυτά τα διαστήματα χωρίς να νιώθεις ότι πρέπει να ελέγχεις συνεχώς αν έχασες κάποια ειδοποίηση.
Πότε αξίζει να το προσέξεις περισσότερο
Αν η απουσία του κινητού προκαλεί συστηματικά έντονο άγχος ή αν η χρήση του επηρεάζει τον ύπνο, την εργασία, τις σχέσεις ή την καθημερινή λειτουργικότητα, τότε το θέμα παύει να είναι απλώς μια κακή συνήθεια.
Το ζητούμενο δεν είναι να βγάλουμε το κινητό από τη ζωή μας. Είναι να παραμένει εργαλείο που χρησιμοποιούμε εμείς και όχι κάτι που απαιτεί διαρκώς την προσοχή μας.
