Οι σεισμοί που προκλήθηκαν από φράγματα και τεχνητές λίμνες στην Ελλάδα είναι σχετικά μικροί, αλλά δεν είναι λίγοι. Από τη λίμνη του Μαραθώνα το 1938 στο Πολύφυτο Κοζάνης το 1995. Πόσο κινδυνεύουμε από σεισμούς που προκαλούνται από ανθρώπινη παρέμβαση;
Το Φράγμα του Μαραθώνα γέννησε την ομώνυμη λίμνη, που υδροδοτεί την Αττική, ολοκληρώθηκε το 1929. Η παράδοση του έργου έγινε το 1931. Η σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή άρχισε από τις ημέρες της κατασκευής του Φράγματος. Οι πρώτοι σεισμοί, μικρού μεγέθους, έγιναν αισθητοί το 1931, αλλά το 1938 τα 5,7 Ρίχτερ τρόμαξαν τους κατοίκους του Μαραθώνα που δυο νύχτες έμειναν έξω από τα σπίτια τους. Από τότε δεν έχει παρατηρηθεί σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή, αλλά… Αλλά τον Ιανουάριο του 2018 άρχισε να γίνεται αναφορά στους ανθρωπογενείς σεισμούς και στο ένοχο παρελθόν του Φράγματος του Μαραθώνα. Ένας σεισμός της τάξης των 4,2 Ρίχτερ, τότε, έφερε στην επιφάνεια της λίμνης της Αττικής την επικινδυνότητα.
«Όταν πέφτει πολύ νερό η λίμνη φορτίζει»
Μιλώντας τότε στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» ο διευθυντής Ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, Γεράσιμος Παπαδόπουλος, είχε δηλώσει ότι: «…υπάρχει δημοσιευμένη μελέτη του καθηγητή Άγγελου Γαλανοπούλου ο οποίος εξέτασε τη μεταβολή της στάθμης της λίμνης του Μαραθώνα και τη σχέση της με τη σεισμική δράση στην ευρύτερη περιοχή. Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν πως η σεισμικότητα στην περιοχή έχει συχνά διασύνδεση με τις μεταβολές στη στάθμη της λίμνης κυρίως όταν πέφτει πολύ νερό και η λίμνη «φορτίζει».
Ο κ. Παπαδόπουλος πρόσθεσε: «Ακόμη δεν έχει ελεγχθεί αν η έρευνα έχει εφαρμογή στον προχθεσινό (2018) σεισμό, όμως η σεισμολογία θα πρέπει να παρακολουθεί και άλλες διαδικασίες για να κατανοεί πληρέστερα την εξέλιξη των πραγμάτων». Να τονίσουμε εδώ ότι ο σεισμός του 1938 ήταν ο πρώτος ισχυρός που αποδόθηκε παγκοσμίως σε ανθρώπινη δραστηριότητα, δηλαδή στην κατασκευή ενός φράγματος.
Το φράγμα του Μαραθώνα έχει ύψος 54μ., μήκος 285μ., πλάτος κορυφής 4,5μ. και πλάτος βάσης 28μ.
Γιατί προκαλούν σεισμούς τα φράγματα και οι τεχνητές λίμνες;
Κάποιοι σεισμοί, τελικά, προκαλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και είναι γνωστοί από την επιστημονική κοινότητα ως επαγόμενοι σεισμοί. Το πιο συνηθισμένο παράδειγμα επαγόμενου σεισμού είναι εκείνος που προκαλείται από ταμιευτήρα υδάτων. Τέτοιοι σεισμοί συμβαίνουν σε συνδυασμό με την κατακράτηση νερού ή τις γρήγορες αλλαγές της στάθμης του νερού πίσω από μεγάλα φράγματα.
Το φαινόμενο της εκδήλωσης του σεισμού μπορεί να είναι η βαρυτική ανισορροπία λόγω της προσθήκης νερού στη δεξαμενή. Η πλήρωση νερού στη δεξαμενή ενισχύει την ποσότητα πίεσης σε αυτήν την περιοχή. Η πιο πιθανή εξήγηση για τη σεισμικότητα που προκαλείται από ταμιευτήρα είναι η αύξηση της πίεσης των πόρων λόγω της υδροστατικής κεφαλής της δεξαμενής. Επίσης, η ετήσια – εποχιακή διακύμανση του νερού δημιουργεί πίεση κάτω από τη δεξαμενή προκαλώντας σεισμούς. Είναι επιβεβλημένο να αναφερθεί ότι γενικά αυτοί οι σεισμοί δεν είναι μεγάλοι σε μέγεθος, αλλά μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές.
