Γράφει ο Κώστας Ζοργιός
Ο όρος «ανακύκλωση» ήταν παντελώς άγνωστος σε μεγάλη μερίδα του ελληνικού πληθυσμού πριν το 2000. Άγνωστα ήταν, επίσης, τα οφέλη και η σημασία της για το περιβάλλον και την οικονομία, κυρίως εξαιτίας της έλλειψης κρατικής μέριμνας.
Ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών που πρωτοπορούσαν στον συγκεκριμένο τομέα και χάρη στις πρωτοβουλίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τη σταδιακή τοποθέτηση μπλε κάδων σε όλη τη χώρα, η Ελλάδα ξεκίνησε με δειλά βήματα να αναπτύσσει την ιδέα και τη διαδικασία της ανακύκλωσης και ο Έλληνας να αντιλαμβάνεται, έστω και με βραδείς ρυθμούς, τη σημασία του διαχωρισμού των απορριμμάτων του προς την επαναξιοποίησή τους. Το ποσοστό ανάκτησης και ανακύκλωσης, στο σύνολο των απορριμμάτων, ήταν πολύ χαμηλό στην Ελλάδα, συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας που διανύουμε, η χώρα μας εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί ως κύρια μέθοδο διαχείρισης των απορριμμάτων την εναπόθεσή τους στο έδαφος, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 80%.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται ευαισθητοποίηση των πολιτών και η τάση να εντάξουν την ιδέα της ανακύκλωσης στην καθημερινότητά τους. Παρόλο που το 2016 καταγράφηκε ρεκόρ στην ανακύκλωση συσκευασιών (αξιοποιήθηκαν 550.000 τόνοι ανακυκλώσιμων υλικών), οι αριθμοί υπολείπονται ακόμα κατά πολύ των αντίστοιχων σε άλλες χώρες της Ε.Ε.
Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την ανακύκλωση τουλάχιστον του 50% των οικιακών απορριμμάτων έως το 2020, θα πρέπει να αλλάξουν αρκετά πράγματα, ώστε η Ελλάδα να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις. Τα σημαντικότερα προβλήματα στα οποία θα πρέπει να εστιάσει η πολιτεία είναι η έλλειψη παιδείας πάνω στο θέμα, καθώς και η ενημέρωση σχετικά με το πώς γίνεται η σωστή ανακύκλωση.
Τι είναι η ανακύκλωση και ποια η διαδικασία
Ως ανακύκλωση ορίζεται η διαδικασία διαχωρισμού, συλλογής, ανακατασκευής, αλλά και μετατροπής, μεταχειρισμένων υλικών ή αποβλήτων σε προϊόντα, τα οποία μελλοντικά ξαναφτάνουν στα χέρια των καταναλωτών.
Η διαδικασία περιλαμβάνει διάφορα στάδια. Αρχικά, το περιεχόμενο των μπλε κάδων μεταφέρεται στα ειδικά Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ). Εκεί τα υλικά διαχωρίζονται σε επιμέρους δευτερογενή υλικά συσκευασίας και έπειτα οδηγούνται προς δεματοποίηση (εκτός από το γυαλί), για να μπορέσουν να αξιοποιηθούν από τα αντίστοιχα εργοστάσια.
Ποια υλικά και πώς μπαίνουν στους μπλε κάδους
Τα υλικά που μπαίνουν στους μπλε κάδους είναι:
-
- Χάρτινες συσκευασίες και χαρτοκιβώτια από: ηλεκτρικές συσκευές, χυμούς, γάλα, δημητριακά, πίτσα, μπισκότα, ζάχαρη, απορρυπαντικά, οδοντόκρεμες, χαρτοσακούλες κ.α.
- Αλουμινένια κουτάκια από αναψυκτικά, μπύρες κ.α.
- Γυάλινες συσκευασίες από νερό, χυμούς, αναψυκτικά, αλκοολούχα ποτά, βαζάκια τροφίμων κ.α.
- Πλαστικές συσκευασίες από μπουκάλια νερού, αναψυκτικά, γιαούρτι, βούτυρο, λάδι, απορρυπαντικά, είδη καθαρισμού, σαμπουάν, αφρόλουτρα, αποσμητικά, πλαστικές σακούλες, φιλμ περιτυλίγματος κ.α.
- Λευκοσιδηρές συσκευασίες από γάλα εβαπορέ, καφέ, τόνο, ζωοτροφές, τοματοπολτό, μπισκότα, κ.λπ.
Ένα από τα βασικότερα προβλήματα στη χώρα μας είναι η άγνοια για το πώς πρέπει να τοποθετούμε τα υλικά προς ανακύκλωση στους κάδους. Και αυτό θέλει ιδιαίτερη προσοχή γιατί όταν κάποιος δεν σέβεται τους κανόνες και πετάει ακατάλληλες συσκευασίες, δημιουργεί τεράστια προβλήματα στη διαλογή. Προσέχουμε λοιπόν:
- Οι συσκευασίες να είναι εντελώς άδειες από υπολείμματα.
- Να τσακίζουμε ή να συμπιέζουμε τις συσκευασίες ώστε να αυξάνουμε τη χωρητικότητα των κάδων.
- Να βγάζουμε τα καπάκια από τα μπουκάλια και να τα πετάμε ξεχωριστά στον μπλε κάδο ή, ακόμη καλύτερα, τα μαζεύουμε ξεχωριστά για τους ειδικούς φιλανθρωπικούς σκοπούς.
- Όταν τα υλικά μεταφέρονται με σακούλα, δεν τα πετάμε ποτέ όλα μαζί, αλλά αδειάζουμε τη σακούλα βάζοντας στον κάδο ξεχωριστά κάθε υλικό.
- Σπασμένα γυαλιά δεν τα πετάμε ποτέ σε κάδους ανακύκλωσης.
Τα σημαντικά οφέλη της ανακύκλωσης
Και μόνο να αναλογιστεί κάποιος πόσο βοηθάμε το περιβάλλον σε μια περίοδο που υποφέρει εξαιτίας μας και κατά συνέπεια αναβαθμίζουμε την ποιότητα ζωής μας, αρκεί για να πειστεί να ανακυκλώσει. Αρκεί, επίσης, η επισήμανση ότι για την παραγωγή ενός τόνου χαρτιού, χάνουμε 17 δέντρα από ένα δάσος και μόνο στην Ελλάδα, μέχρι πριν κάποια χρόνια, κατέληγαν 300.000 τόνοι ανά έτος στις χωματερές, αντί να ανακυκλώνονται. Βασικά κέρδη, επίσης, είναι ότι εξοικονομούνται πρώτες ύλες και ενέργεια, όπως επίσης και ότι μειώνεται ο όγκος των απορριμμάτων που καταλήγουν στους ΧΥΤΑ.
Πρωταθλήτριες χώρες
Η Γερμανία κατέχει τα πρωτεία στην ανακύκλωση με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία που συνελέγησαν τον Δεκέμβριο του 2017. Ακολουθούν κατά σειρά, Αυστρία, Νότιος Κορέα, Ουαλία, Ελβετία, Ιταλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Σλοβενία και τη δεκάδα κλείνει η Σιγκαπούρη.
Κι αν τα υψηλά ποσοστά για χώρες με μεγάλο πληθυσμό είναι αναμενόμενα, η δυναμική της Σιγκαπούρης των 5,6 εκατ., της Ουαλίας των 3 εκατ. και της Σλοβενίας των 2 εκατ. πολιτών (με στοιχεία του 2016), είναι τουλάχιστον εντυπωσιακή.
Η ανακύκλωση στον Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου
Η ανακύκλωση στη Ραφήνα ξεκίνησε πριν από περίπου 15 χρόνια, αλλά μέχρι και το καλοκαίρι του 2014, βρισκόταν σε εμβρυακό στάδιο, δεδομένου ότι μόλις 17 τόνοι υλικών έφταναν κάθε μήνα σε εταιρείες ανακυκλώσιμων υλικών.
Όπως τονίζει στη Marathon Press η Αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Δήμητρα Τσεβά, ο καλύτερος προγραμματισμός και η αρτιότερη ενημέρωση των δημοτών, είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα, καθώς σήμερα ο αριθμός έχει εκτοξευθεί στους 68-70 τόνους (ανά μήνα).
«Θα μπορούσαμε να έχουμε ακόμα καλύτερα αποτελέσματα αν υπήρχαν περισσότερα από ένα διαθέσιμα οχήματα, καθώς επίσης και υψηλότερη ευαισθητοποίηση των πολιτών. Αυτή τη στιγμή στον Δήμο υπάρχουν 550 μπλε κάδοι για το βασικό κομμάτι της ανακύκλωσης (πλαστικό, χαρτί, γυαλί), ενώ στο κεντρικό Δημαρχείο, στην οδό Χρυσοστόμου Σμύρνης, έχει τοποθετηθεί ένα κοντέινερ για τις ηλεκτρικές συσκευές. Μάλιστα, αν κάποιος θέλει να ανακυκλώσει ηλεκτρική συσκευή και δεν έχει τρόπο να τη μεταφέρει, μπορεί να επικοινωνήσει με τον Δήμο, ώστε ειδικό όχημα να μεταβεί στην περιοχή που θα υποδειχθεί και να παραλάβει τη συσκευή.
Επιπλέον, υπάρχουν κάδοι περισυλλογής μπαταριών στα ΚΕΠ και τα Δημαρχεία Ραφήνας-Πικερμίου, αν και οι πολίτες δεν ανταποκρίνονται εξίσου, συγκριτικά με την ανακύκλωση συσκευασιών».
Απαντώντας στο ερώτημα «ποια προβλήματα παρατηρούνται», η κυρία Τσεβά τονίζει ότι «τα βασικότερα είναι η αφαίρεση πολλών υλικών από ρακοσυλλέκτες (κυρίως μπουκαλιών και κουτιών αλουμινίου), η εναπόθεση υλικών που δεν ανακυκλώνονται και τα οποία καταστρέφουν και ανακυκλώσιμα που βρίσκονται στους κάδους, όπως επίσης και η έλλειψη παιδείας στο συγκεκριμένο θέμα. Σε αυτό το κομμάτι δουλεύουμε σκληρά, ώστε η ανακύκλωση να γίνει καθημερινή έννοια για τους πολίτες. Ενδεικτικά αναφέρω ότι έχουν τοποθετηθεί μπλε κάδοι σε όλα τα νηπιαγωγεία του Δήμου, ενώ και οι δάσκαλοι από την πλευρά τους, φροντίζουν να ενημερώνουν τα παιδιά για τη σημασία της ανακύκλωσης».
Ανακύκλωση μόνο στη Νέα Μάκρη
Η ανακύκλωση στη Νέα Μάκρη ξεκίνησε την ίδια χρονική περίοδο με τη Ραφήνα, από την κοινή πρωτοβουλία των τότε Δημάρχων Κεχαγιόγλου και Λουίζου, μέσα από τη Διαδημοτική Επιχείρηση που είχαν δημιουργήσει. Αρχές του 2000 προμηθεύτηκαν τα πρώτα οχήματατα και ήταν οι πρώτοι Δήμοι στην Ανατολική Αττική που έβαλαν τους μπλε κάδους και στη συνέχεια διαχώρισαν φωτιστικά σώματα, μπαταρίες, ηλεκτρικές συσκευές, λάδια κλπ. Μετά τη διάλυση της Διαδημοτικής Επιχείρησης, οι τότε Δήμοι Νέας Μάκρης και Ραφήνας κράτησαν στη διάθεσή τους από ένα απορριμματοφόρο ανακύκλωσης, το οποία εξυπηρετεί μέχρι και σήμερα την κάθε περιοχή.
Στον αντίποδα βρίσκονται Μαραθώνας, Γραμματικό και Βαρνάβας όπου σήμερα, παρά την παρουσία των μπλε κάδων, το περιεχόμενό τους δεν ανακυκλώνεται, καθώς το μαζεύουν τα συμβατικά απορριμματοφόρα του Δήμου. Όπως τονίζει στη Marathon Press ο Αντιδήμαρχος Καθημερινότητας, Βάιος Θανασιάς, «η ανακύκλωση κινείται ικανοποιητικά, αφού οι τόνοι ανακυκλώσιμων υλικών, που φτάνουν κάθε μήνα στην Εταιρεία Ανακύκλωσης από τους 500 μπλε κάδους που έχουν τοποθετηθεί στην πόλη, κυμαίνονται από 60 έως 62.» Το νούμερο είναι ιδιαίτερα υψηλό, αν σκεφτεί κανείς ότι ανακύκλωση γίνεται μόνο στη Νέα Μάκρη.
«Αυτό είναι το μεγάλο μας πρόβλημα. Μπλε κάδοι υπάρχουν και σε Μαραθώνα, Γραμματικό και Βαρνάβα, ωστόσο χρησιμοποιούνται σαν κανονικοί κάδοι σκουπιδιών και, δυστυχώς, χάνονται πολλοί τόνοι ανακυκλώσιμων υλικών. Κι αυτό γιατί ο Δήμος διαθέτει μόνο ένα απορριμματοφόρο.
Έχουμε αιτηθεί στην υπεύθυνη εταιρεία ένα δεύτερο απορριμματοφόρο και επιπλέον κάδους και ευελπιστώ ότι σύντομα θα βρούμε λύση και θα εξυπηρετούνται και οι υπόλοιπες περιοχές».
Στη Νέα Μάκρη γίνεται, επίσης, ανακύκλωση τηγανέλαιων. Σήμερα, δυστυχώς, δεν υπάρχουν, πλέον, πουθενά οι κάδοι για τις μπαταρίες και τις ηλεκτρικές συσκευές. Για τον λόγο της απομάκρυνσής τους, ο κ. Θανασιάς δήλωσε ότι «οι δημότες έδειχναν ελάχιστη ανταπόκριση για τη χρήση τους και η σύμβαση με την εταιρεία δεν ανανεώθηκε μετά τη λήξη της. Σε γενικές γραμμές, ο κόσμος είναι ευαισθητοποιημένος, αλλά εχθρός του καλού είναι πάντα το καλύτερο. Έχουν γίνει και έχουν προγραμματιστεί και για το εγγύς μέλλον εκστρατείες ενημέρωσης τόσο σε καταστήματα όσο και στα σχολεία. Διότι η ανακύκλωση είναι και ζήτημα παιδείας…».
