της ΜΙΡΕΛΛΑΣ ΧΑΤΖΙΔΟΣΠΥΡΙΔΑΚΗ
Κλινική Ψυχολόγος, MA
Ο τραυλισμός αναφέρεται στη διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας, που είναι δυσανάλογη προς την ηλικία του ατόμου. Η διαταραχή αυτή σχετίζεται με τη δυσκολία ελέγχου του μηχανισμού της ομιλίας από το άτομο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο τραυλισμός εμφανίζεται στις ηλικίες μεταξύ 18 μηνών και 12 ετών, με σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες στις ηλικίες μεταξύ 2 και 5 ετών.
Πώς εμφανίζεται ο τραυλισμός;
Όταν το παιδί αρχίζει να οργανώνει τον λόγο του γύρω στα 2-3 χρόνια, δηλαδή να οικοδομεί φράσεις και να εμπλουτίζει τη σύνταξή του, συμβαίνει συχνά να περνά από μια φάση που μπορεί να διαρκεί από μερικές ημέρες έως μερικές εβδομάδες, κατά τη διάρκεια της οποίας οι γονείς παρατηρούν ότι επαναλαμβάνει την ίδια συλλαβή ή κομπιάζει με τις λέξεις. Μπροστά σε αυτές τις δυσκολίες μιλάμε για «φυσιολογικό τραυλισμό», που στις περισσότερες περιπτώσεις μειώνεται και εξαφανίζεται μόνος του.
Σε μερικά παιδιά όμως, αυτός ο τραυλισμός συνεχίζεται και αντί να μειώνεται, χειροτερεύει. Ο λόγος δηλαδή δε ρέει πια ομαλά και μπορεί να συνοδεύεται από δυσκολίες στην αναπνοή ή και από τικ των ματιών ή του κεφαλιού.
Εμφανίζεται με συχνότητα 5% στο σύνολο του παιδικού πληθυσμού και παρουσιάζει συνήθως τα εξής χαρακτηριστικά:
- Επαναλήψεις ήχων και συλλαβών
- Επιμηκύνσεις ήχων
- Επιφωνήματα
- Διακοπτόμενες λέξεις (π.χ. παύσεις μέσα σε μια λέξη)
- Περιφράσεις (υποκαταστάσεις λέξεων για την αποφυγή προβληματικών λέξεων)
- Παραγωγή λέξεων με υπέρμετρη φυσική ένταση
- Επανάληψη ολόκληρων μονοσύλλαβων λέξεων
Η εξέλιξη του τραυλισμού περνά από τέσσερις φάσεις
Η πρώτη εμφανίζεται στην προσχολική ηλικία. Εδώ, ο τραυλισμός είναι περιστασιακός και εμφανίζεται συνήθως σε καταστάσεις όπου το παιδί είναι ταραγμένο ή βιάζεται να πει πολλά, οπότε δε δημιουργείται ιδιαίτερη ανησυχία.
Η δεύτερη φάση εμφανίζεται στη σχολική ηλικία και ο τραυλισμός αποτελεί πλέον χρόνιο πρόβλημα, είναι πια επίμονος και μπορεί να εκδηλωθεί σε περισσότερες καταστάσεις.
Στην τρίτη φάση το παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι συγκεκριμένοι φθόγγοι, συλλαβές ή λέξεις μπορεί να του δημιουργήσουν ιδιαίτερες δυσκολίες. Εξαιτίας αυτού αρχίζει να αποφεύγει τη χρήση ορισμένων λέξεων και γίνεται ευερέθιστο με το πρόβλημά του.
Στην τέταρτη και τελευταία φάση το άτομο αρχίζει να αποφεύγει καταστάσεις όπου μπορεί να κληθεί να μιλήσει. Προς το τέλος της εφηβείας, το άτομο που τραυλίζει νιώθει ότι το πρόβλημα τού δημιουργεί όλο και συχνότερα αμηχανία.
Οι περισσότεροι ειδικοί συγκλίνουν στην άποψη πως ο τραυλισμός είναι πρόβλημα πολυπαραγοντικής αιτιολογίας, είναι δηλαδή αποτέλεσμα μιας σειράς δομικών, αναπτυξιακών, περιβαλλοντικών και ψυχολογικών παραγόντων, επομένως χρειάζεται την παράλληλη συνεργασία δύο ειδικών, του Λογοθεραπευτή και του Ψυχολόγου.
Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς, είναι να επικεντρώνουν την προσοχή τους στο τι θέλει να πει το παιδί και όχι στον τρόπο που το λέει, να μην το χλευάζουν και να μην προσποιούνται ότι δεν υπάρχει δυσκολία. Να μιλάνε μαζί για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί. Είναι ουσιώδες αυτό το πρόβλημα, που είναι δύσκολα αποδεκτό και από το παιδί και από τους γονείς του, να μην αποσιωπείται.
Τέλος, πρέπει να επισημανθεί, ότι ο τραυλισμός που αντιμετωπίζεται στην αρχή της εμφάνισής του, θεραπεύεται πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά. Συμβουλευτείτε ειδικό το συντομότερο δυνατό, δηλαδή 2-3 μήνες μετά την έναρξη του τραυλισμού στα μικρά παιδιά ή ακόμα πιο νωρίς για τα μεγαλύτερα.
