Γράφει ο Ιωάννης Αθανασίου (Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Τύμβου)
Το κοινωνικοοικονομικό και πολιτισμικό συγκείμενο επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τη δημόσια εκπαίδευση. Περικοπές μισθών, περιστολές δαπανών, ανεργία, κοινωνική απομόνωση/αποστασιοποίηση, μετανάστευση είναι μερικά από τα στοιχεία που επηρεάζουν
1) τη δομή και τη λειτουργία του σχολείου
2) την ποιότητα της εκπαίδευσης που παρέχει
3) την αποτελεσματικότητά του
4) την επαγγελματική αφοσίωση και ικανοποίηση των εκπαιδευτικών (φτωχές συνθήκες εργασίας, έλλειψη υποστήριξης, αύξηση των διαπροσωπικών διαφορών μεταξύ υφισταμένων-διεύθυνσης, εκπαιδευτικών-γονέων και εκπαιδευτικών μεταξύ τους)
5) την ακαδημαϊκή επίδοση και συμπεριφορά των μαθητών/τριών (σχολική αποτυχία και διαρροή, σχολική βία και επιθετικότητα)
6) τον βαθμό επικοινωνίας και συνεργασίας γονέων με τους/τις εκπαιδευτικούς είτε για πρακτικούς λόγους (αδυναμία λήψης άδειας από την εργασία τους) είτε για ψυχολογικούς λόγους (η «κακή» επίδοση των παιδιών τούς κάνει να ντρέπονται την επικοινωνία) είτε για λόγους εθνικής ταυτότητας (δυσπιστία μεταναστών απέναντι στο σχολείο).
Το συγκείμενο αυτό δημιουργεί την ανάγκη εκπόνησης ενός σχεδίου διαχείρισης αυτών των καταιγιστικών αλλαγών που επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία του σχολείου, ώστε αυτό να δύναται να λειτουργήσει ως τόπος διδακτικής και παιδαγωγικής στήριξης ου μην αλλά και ως χώρος πρακτικής, ηθικής και ψυχολογικής συμπαράστασης προς τους/τις εκπαιδευτικούς, τα παιδιά και τις οικογένειές τους.
Βασικά στοιχεία αυτού του σχεδίου είναι:
1. Η διατήρηση θετικής στάσης απέναντι στους μαθητές/στις μαθήτριες καλλιεργώντας κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλοεκτίμησης, προκειμένου να μειωθούν στα παιδιά συμπτώματα εκρήξεων θυμού, νευρικότητας, άγχους και φόβου, που μειώνουν την ικανότητά τους στη μάθηση και αυξάνουν τη ροπή τους προς την επιθετικότητα.
2. Ο έγκαιρος προγραμματισμός και οργάνωση της διδασκαλίας, ώστε τα παιδιά να κατανοούν, να εκδηλώνουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους και να προλαμβάνονται τυχόν βίαιες συμπεριφορές (Πρόγραμμα «Ενεργός Πολίτης» και Projects σχετικά με πραγματικές καταστάσεις της ζωής, όπως τη φτώχια, την ανεργία και τον υποσιτισμό, Δραματοποίηση διάφορων σεναρίων και Παιχνίδι Ρόλων για έκφραση των συναισθημάτων τους).
3. Η καλλιέργεια ενός θετικού κλίματος συνεργασίας και εμπιστοσύνης Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών και Συλλόγου Γονέων-Κηδεμόνων, εκπρόσωποι των οποίων αναλαμβάνουν να συνάψουν μία εγγύτερη σχέση με «απομακρυσμένους» γονείς, προκειμένου να ελεγχθούν συμπτώματα θυμού, καταγγελιών, εγωιστικής συμπεριφοράς ή και δυσπιστίας, ντροπαλότητας, δειλίας κάποιων γονέων, ώστε να νιώσουν ευπρόσδεκτοι και άξιοι συνεργασίας με το σχολείο (συνδιοργάνωση κοινωνικών εκδηλώσεων, λειτουργία Σχολής Γονέων, παροχή βοήθειας και ψυχολογικής στήριξης).
4. Η δημιουργία δικτύων συνεργασίας του σχολείου με την τοπική αυτοδιοίκηση, προκειμένου μέσα από τις υπάρχουσες δομές τους (Ολοήμερο Σχολείο, Τμήμα Ένταξης, Τμήμα Υποδοχής, Ενισχυτική Διδασκαλία, Υπηρεσία Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας, Δημοτική Βιβλιοθήκη, Πολιτιστικό και Αθλητικό Κέντρο), να μειωθούν κοινωνικοοικονομικές ανισότητες (διανομή τροφίμων, ειδών ένδυσης-υπόδησης, σχολικών ειδών, παιχνιδιών), να αντιμετωπιστούν προβλήματα υγείας των παιδιών (οδοντιατρικός και ιατρικός έλεγχος), να αντιμετωπιστεί η σχολική αποτυχία και η μαθητική διαρροή (προγράμματα ενισχυτικής διδασκαλίας), να δοθούν κίνητρα ενασχόλησης με τον αθλητισμό, την τέχνη και τον πολιτισμό (όμιλοι), δράσεις οι οποίες θα συνεισφέρουν και στην αντιμετώπιση της σχολικής βίας και επιθετικότητας.
Άκρως επιβοηθητικές ενέργειες πραγμάτωσης του εν λόγω σχεδίου θα μπορούσαν να είναι οι παρακάτω:
Από την πλευρά της πολιτείας:
• Η μερική αυτονόμηση των εκπαιδευτικών μονάδων και η λειτουργία τους μέσα σε πιο αποκεντρωμένα, συνεργατικά και συμμετοχικά πλαίσια.
• Η ύπαρξη μικρότερων και πιο ευέλικτων σχολείων με στενότερες διαπροσωπικές σχέσεις μαθητών, εκπαιδευτικών, ηγετών και γονέων.
• Η εκπόνηση και παρακολούθηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων που αφορούν στη διαχείριση εκπαιδευτικών αλλαγών αλλά και στην εκπαιδευτική ηγεσία γενικότερα.
Από την πλευρά του εκάστοτε σχολικού ηγέτη:
• Η βελτίωση της συνεργασίας με τους γονείς και τον ΟΤΑ, ώστε να βρει πόρους, για να βελτιώσει τις δομές του σχολείου.
• Η μετάδοση ενός κοινού οράματος όντας ο ίδιος σε κάθε φάση παρών και διευκολυντής.
• Η προώθηση της συμμετοχής των εμπλεκομένων για να εξασφαλίσει περισσότερη αφοσίωση και να αυξήσει τις πιθανότητες για επιτυχία του σχεδίου.
• Η επιμόρφωση του προσωπικού, ώστε να μειωθούν οι ανησυχίες και οι όποιες αντιστάσεις.
Σε κάθε περίπτωση το δημόσιο σχολείο αξίζει την παροχή μιας αναβαθμισμένης εκπαίδευσης που να εξασφαλίζει εκείνα τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες κοινωνικοοικονομικές και πολιτισμικές απαιτήσεις, διασφαλίζοντας ένα ενδιαφέρον και ικανοποιητικό εκπαιδευτικό και επαγγελματικό περιβάλλον.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Ο Ιωάννης Αθανασίου είναι δάσκαλος, απόφοιτος του ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Πατρών (1995), μετεκπαιδευθείς στη Γενική Αγωγή στο ΜΔΔΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών (2006). Έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στην «Εκπαιδευτική Ηγεσία και Πολιτική» (MA) στο ΑΠΚΥ (2014) και στις «Σύγχρονες τάσεις στη Γλωσσολογία για εκπαιδευτικούς» (ΜΑ) στο ΕΑΠ (2024).
Υπηρετεί εδώ και 28 χρόνια στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, έξι χρόνια στην ιδιωτική (Εκπαιδευτήρια Γ. Ζώη 1997-1998 και Λεόντειο Σχολή Αθηνών 1998-2003) και 22 χρόνια στη δημόσια.
Έχει διατελέσει Υποδιευθυντής στο Δημοτικό Σχολείο Αγίας Μαρίνας Νέας Μάκρης (2011-2012, 2015-2017), και Διευθυντής στο Δημοτικό Σχολείο Ανατολής (2017-2023) και στο Δημοτικό Σχολείο Τύμβου Μαραθώνος (2023-σήμερα).
