Γράφει ο Κώστας Ζοργιός
Δεν είναι όλων η παιδική ηλικία γεμάτη ανεμελιά, παιχνίδι, οικογενειακή στοργή και ασφάλεια. Υπάρχουν σπίτια – και δυστυχώς είναι πολλά – που όταν κλείνει η πόρτα μετατρέπονται σε σκηνικό εικόνων που κανένα παιδί δεν πρέπει να βλέπει να εκτυλίσσονται στο σπίτι του. Κι όμως συμβαίνει, ανησυχητικά συχνά. Σε ένα τέτοιο σπίτι, σε μια μικρή επαρχιακή πόλη λίγο έξω από την Αθήνα, μεγάλωσε κι ο Κωνσταντίνος. Με τον αδελφό του, τον πατέρα του και τη μητέρα του.
Μια φαινομενικά συνηθισμένη οικογένεια της οποίας την ισορροπία διατάρασσε το πάθος του πατέρα. Το αλκοόλ του διέλυε το μυαλό και τον οδηγούσε σε ακραίες συμπεριφορές. Ασκούσε σωματική και λεκτική βία στα παιδιά και στη σύζυγό του, το πιο εύκολο θύμα σε τέτοιες οικογένειες, τον άνθρωπο που αναλαμβάνει να κουβαλήσει τον σταυρό, αν δεν βρει το θάρρος να φύγει. Η μητέρα του δεν πήρε ποτέ το ρίσκο και έγινε με τη σειρά της αλκοολική, με τη διαφορά ότι αυτή επέλεξε αυτόν τον δρόμο για να αντέξει τη βία και τις ενοχές ότι δεν μπορούσε να προστατέψει τα παιδιά της.
«Πρόσφυγας» στα 16 με μια υπόσχεση
Ο Κωνσταντίνος άντεξε σε αυτή την κατάσταση μέχρι τα 16 του. Η ιστορία του, όπως τη μοιράζεται μέσα από τη Marathon Press, ξεκίνησε δύο χρόνια νωρίτερα, όταν έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους οι συνέπειες αυτής της κακοποιητικής και προβληματικής καθημερινότητας. Στα 14, είχε την πρώτη του επαφή με αυτό που αργότερα θα γινόταν δαίμονας. Ανοιξε ένα μπουκάλι λικέρ μπανάνα, από αυτά που υπήρχαν σε αφθονία στο σαλόνι, ήπιε, έκανε κεφάλι, πέρασε καλά, όπως θυμάται 32 χρόνια μετά και κοιμήθηκε. Λίγο πριν συμπληρώσει τα 17, ανήλικος ακόμα, άνοιξε την πόρτα κι εξαφανίστηκε με την υπόσχεση προς τον εαυτό του ότι δεν θα γίνει ποτέ αλκοολικός, δεν θα γίνει ο ίδιος πατέρας για τα δικά του παιδιά.
Ήρθε στην Αθήνα, μπήκε σε έναν κύκλο επίσης προβληματικό και εγκαταστάθηκε μόνιμα στα Εξάρχεια, σε ένα σπίτι που όπως λέει «μπαινόβγαινε πολύς κόσμος, υπήρχε πολύ αλκοόλ και ουσίες». Πριν καν ενηλικιωθεί, είχε ξεκινήσει να πίνει μπύρα σε καθημερινή βάση, αλλά αν μη τι άλλο είχε την ωριμότητα να πιάσει δουλειά και να τελειώσει το σχολείο πηγαίνοντας τα απογεύματα.
Σύζυγος, πατέρας και «ένας απλός κοινωνικός χρήστης»
Το αλκοόλ αυξήθηκε, όχι σε βαθμό να μην είναι λειτουργικός, όταν ξεκίνησε να σπουδάζει και παρά τη διακοπή του επί 1,5 χρόνο, στο διάστημα που ήταν φαντάρος, επέστρεψε – και μάλιστα δυναμικά – στη ζωή του όταν άρχισε να δουλεύει νύχτα. Χρειαζόταν τέσσερα με πέντε ποτά κάθε βράδυ «για να βγει η δουλειά, να περάσω ευχάριστα το 8ωρο και να μπορέσω να φλερτάρω».
Ένα από τα φλερτ με μια συνάδελφο κατέληξε σε σχέση και ο Κωνσταντίνος έκανε νωρίς το βήμα. Παντρεύτηκε στα 24 του και έβαλε μπρος για τη δική του οικογένεια. Με αρκετό αλκοόλ μεν, αλλά και την ψευδαίσθηση ότι το ελέγχει…
Τα πρώτα χρόνια κοινής ζωής δεν προμήνυαν την εξέλιξη. Έκαναν παιδιά, βρήκε καλύτερη δουλειά στο αντικείμενο των σπουδών του, έβγαζε αρκετά χρήματα, είχε τις παρέες και τους φίλους του, αλλά πάντα υπήρχε κι ένα ποτό στο χέρι. Η αναβάθμιση ήταν από μπύρες σε ουίσκι και βότκα, με τη δουλειά να συνοδεύεται από πολύ συχνά και με υπερβολικό αλκοόλ, εργασιακά γεύματα. Ο Κωνσταντίνος ήταν ένας «φυσιολογικός» κοινωνικός χρήστης, πολλές φορές στα όρια της υπερβολής. Ίσως σας θυμίζει κάτι όλο αυτό, ίσως πάλι όχι…
Το πάθος, η απομόνωση, τα σκοτάδια, ο εθισμός…
«Όλα άλλαξαν στα 30. Δημιούργησα ένα ψέμα στο κεφάλι μου ότι πρέπει να πίνω για να ξεχάσω όσα μου είχαν συμβεί όσο ήμουν παιδί. Δεν είχα καμία αφορμή από την οικογένειά μου και χωρίς να καταλάβω πόσο γρήγορα άλλαξαν τα όριά μου, βρέθηκα να πίνω ένα μπουκάλι ουίσκι την ημέρα. Άρχισα να απομονώνομαι και να πίνω σπίτι, αλλά έπρεπε να κρύβομαι από τη σύζυγο και τα παιδιά μου. Έπινα, λοιπόν, όταν έφευγαν και τις φορές που δεν μπορούσα, έβρισκα δικαιολογίες για να βγω, πήγαινα σε καφέ, καφενεία και σε φίλους δήθεν για να δούμε ποδόσφαιρο. Ο πραγματικός λόγος ήταν για να πιούμε, είχα βρει κι άλλους σαν εμένα».
Ο Κωνσταντίνος εξακολουθούσε να είναι λειτουργικός στη δουλειά του, γιατί ήταν απαιτητική και δεν έκανε ποτέ το λάθος να πιει πρωί. Στο σπίτι όμως, η συμπεριφορά του άρχιζε να αλλάζει απότομα.
«Ξεκίνησαν τα πολλά νεύρα και οι εντάσεις. Ήμουν απότομος προς όλους, άρχισα να μην έχω χρήματα για τις βασικές μας υποχρεώσεις. Ήμουν συνεχώς μεθυσμένος και η σύζυγός μου είχε καταλάβει τι συνέβαινε. Με παρότρυνε να κάνω κάτι αλλά δεν άκουγα. Το μόνο που με ενδιέφερε ήταν το πότε θα φύγουν όλοι από το σπίτι για να κάτσω μπροστά στην τηλεόραση ή να βάλω μουσική, να καπνίζω το ένα τσιγάρο μετά το άλλο και να πιω το μπουκάλι μου. Βυθισμένος στις σκέψεις και στη μιζέρια μου, χωρίς να με ενοχλεί κανένας».
Ο Κωνσταντίνος απομονώθηκε από όλους. Και δεν ήταν επιλογή των φίλων του να τον παρατήσουν παρέα με τους δαίμονές του, αλλά του ίδιου, επειδή δεν μπορούσε να συνεννοηθεί «με κανέναν από τους ξενέρωτους που δεν έπιναν. Ο μικρός κύκλος μου ήταν μόνο σκληροί πότες, άνθρωποι που μας ένωνε το πάθος μας για το αλκοόλ».
Ο προσωπικός πάτος
Όταν βυθίζεσαι σε τέτοιο σκοτάδι, τα χρόνια περνούν γρήγορα, εκτός αν σε ταρακουνήσει κάτι, όπως ένα διαζύγιο. Η σύζυγός του, όπως και η μητέρα του, δεν πήρε ποτέ μια τέτοια απόφαση. Ο Κωνσταντίνος συνέχισε να πίνει σε καθημερινή βάση για μια δεκαετία και δεν πάτησε φρένο ούτε όταν τα παιδιά του πήραν τον δρόμο που είχε πάρει κι ο ίδιος. Άνοιξαν μια μέρα την πόρτα, σε ηλικία 17 και 18 ετών, την έκλεισαν δυνατά πίσω τους και δεν ξαναγύρισαν για 2,5 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα έμεναν σε οικογενειακούς φίλους ή ακόμα και σε σπίτια συμμαθητών κι αυτή ήταν η μεγαλύτερη ήττα του Κωνσταντίνου. Είχε πιάσει πάτο, είχε γίνει ο πατέρας του, ο πατέρας που ορκίστηκε ποτέ να μη γίνει.
Ένα μεσημέρι καλοκαιριού, βγήκε να πάει να ψωνίσει αλκοόλ. «Ημουν ήδη πολύ μεθυσμένος για να καβαλήσω μηχανή και μοιραία βρέθηκαν πάνω στις μπάρες της Εθνικής Οδού. Παρακάλεσα τον Θεό να με πάρει, γιατί δεν άντεχα άλλο, αλλά ήμουν τυχερός και γλύτωσα. Ήταν η πρώτη φορά που παραδέχθηκα στον εαυτό μου ότι δεν γίνεται να ξεσκίζω άλλο τη σάρκα μου μεθυσμένος σε έναν καναπέ. Αλλά όσο κι αν λες ότι θες να αλλάξεις, η απόφαση δεν είναι εύκολη. Χρειάστηκα κάποιους επιπλέον μήνες αυτοκαταστροφής πριν απευθυνθώ έναν φίλο μου ψυχολόγο. Μου πρότεινε τους Αλκοολικούς Ανώνυμους»…
Παρότι στην Ελλάδα το αλκοόλ βρίσκεται παντού γύρω μας, το ποσοστό των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα εθισμού είναι 8% (σύμφωνα με το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής), αρκετά μικρότερο από πολλές χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ μικρότερη είναι και η ατομική κατανάλωση. Το ευχάριστο είναι ότι ενώ ο μέσος όρος θνησιμότητας στην ΕΕ το 2020 ήταν 3,6 θάνατοι ανά 100.000 (σύμφωνα με τη Eurostat), στην Ελλάδα ήταν μόλις 0,4 θάνατοι ανά 100.000. Το δυσάρεστο, ότι λιγότερο από το 10% των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα με το αλκοόλ στη χώρα μας ζητά βοήθεια. Ο κύριος λόγος είναι ότι είτε δεν αναγνωρίζουν το πρόβλημα, είτε ντρέπονται να το παραδεχθούν, είτε – σε κάποιες περιπτώσεις – δεν θέλουν. Ο Κωνσταντίνος ευτυχώς, έστω κι αν άργησε, ζήτησε βοήθεια…
Μία Τρίτη βράδυ στις 20.30 στους Αμπελόκηπους…
«Ήταν 25 Αυγούστου του 2020, μια Τρίτη βράδυ στις 20.30, όταν στάθηκα απέναντι από ένα κτίριο στους Αμπελόκηπους. Μπήκα στο ασανσέρ, ανέβηκα στον 6ο που ήταν το δωμάτιο των Αλκοολικών Ανωνύμων και όταν άνοιξε η πόρτα βρέθηκα μπροστά σε ένα σαλόνι με καρέκλες γύρω γύρω κι ένα γραφείο. Με υποδέχθηκαν με μεγάλη ζεστασιά κι ενθουσιασμό. Είχα τρόμο μέσα μου. Ήμουν σε ένα άγνωστο περιβάλλον, με άγνωστους ανθρώπους που φαίνονταν υγιείς, ενώ εγώ ένιωθα παντού πρησμένος. Την προηγούμενη μέρα ήμουν χάλια από το ποτό. Μού ζήτησαν να συστηθώ και ένας από όλους άρχισε να μου διηγείται την ιστορία του. Έμοιζε πάρα πολύ με τη δική μου. Ταυτίστηκα…
Μου μίλησε για το τρίπτυχο ΕΜΠΕΙΡΙΑ, ΔΥΝΑΜΗ, ΕΛΠΙΔΑ. Πώς ήταν πριν το αλκοόλ, πώς όσο έπινε και πώς είναι τώρα. Όταν τελειώσαμε μου είπαν ‘είμαστε εδώ μόνο για 24 ώρες. Άρα, μην πιεις για μια μέρα κι έλα και αύριο».
Ο Κωνσταντίνος βγήκε από εκείνη την πόρτα εκείνο το βράδυ Αυγούστου ένας διαφορετικός άνθρωπος. Είχε τα τηλέφωνά τους για να τους πάρει αν χρειαζόταν βοήθεια κι ένιωθε λίγο πιο ασφαλής από ότι χθες. Πήγε την Τετάρτη, πήγε ξανά την Πέμπτη και τού ζήτησαν να πηγαίνει χωρίς διακοπή για 90 μέρες, ένα διάστημα που ορίζεται ως πρώτος στόχος, ένα σημείο αναφοράς για να εμπιστευθείς τους γύρω σου, να νιώσεις δυνατός, να καταλάβεις πώς είναι να καθαρίζει το κεφάλι σου και ότι υπάρχει ζωή και χωρίς αλκοόλ.
«Έχοντας πάντα στο κεφάλι μου την προτροπή ‘έλα κι αύριο’ πήγα και τις 90 μέρες. Κάθε βράδυ που φεύγαμε, πηγαίναμε για σουβλάκια και πορτοκαλάδα. Είχα ανθρώπους συνεχώς δίπλα μου κι έναν μεγάλο στόχο. Να μην τους απογοητεύσω και να μην απογοητεύσω και μένα».
Η μία μέρα έγινε 1.627
Από τις 25 Αυγούστου 2020 μέχρι και την 7η Φλεβάρη 2025 που κυκλοφόρησε η Marathon Press, έχουν περάσει 1.627 ημέρες που ο Κωνσταντίνος δεν έχει πιει αλκοόλ. Η αλλαγή στη ζωή του είναι αδιανόητη…
Στο μεσοδιάστημα της προσωπικής του μάχης, παρότι «καθαρός» χώρισε με τη σύζυγό του, αλλά διατηρούν καλή επαφή. Ξεκίνησε να χτίζει από την αρχή μια διαφορετική σχέση με τα παιδιά του και κάθε μέρα κερδίζει κι ένα κομμάτι εμπιστοσύνης. Οι πληγές, όπως παραδέχεται, ίσως δεν επουλωθούν ποτέ, αν μη τι άλλο όμως τα παιδιά του έχουν πλέον πατέρα, έναν άνθρωπο να αισθάνονται ασφαλή, μία παρουσία που να τα εμπνέει αντί να τα απομακρύνει.
Ο Κωνσταντίνος έχει πάρει προαγωγή στη δουλειά του, ένα δεύτερο πτυχίο και ζει εδώ και αρκετό καιρό στη Νέα Μάκρη. «Έχω την ανάγκη να είμαι κοντά στη φύση και τη θάλασσα. Ηρεμώ, δυναμώνω και προχωράω ως ένα λειτουργικό μέλος της κοινωνίας.
Πριν πεθάνει ο πατέρας μου αποκαταστήσαμε τις σχέσεις μας, γιατί κι εκείνος είχε σταματήσει να πίνει. Κι έχω δίπλα μου τη μητέρα μου και τον αδελφό μου, δύο ανθρώπους που με στήριξαν σε όλη μου την προσπάθεια. Μια προσπάθεια που συνεχίζεται, που δεν σταματά ποτέ»…
Η ίδρυση των ΑΑ, η λειτουργία στην Ελλάδα και το δωμάτιο στη Νέα Μάκρη
Οι Αλκοολικοί Ανώνυμοι ιδρύθηκαν το 1935 στο Οχάιο των ΗΠΑ, όταν οι Μπιλ Ουίλσον και Μπομπ Σμιθ ένιωσαν την ανάγκη να μοιραστούν την εμπειρία τους μαχόμενοι τον αλκοολισμό. Εκατοντάδες δωμάτια άρχισαν να λειτουργούν σταδιακά σε όλες τις ΗΠΑ και τις επόμενες δεκαετίες, αυτή η παγκόσμια υποτροφία αμοιβαίας βοήθειας, όπως αυτοχαρακτηρίζεται, βρήκε υποστηρικτές (και ωφελούμενους) σε όλο τον κόσμο.
Σήμερα, υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 2,5 εκατ. άνθρωποι αναρρώνουν σε πάνω από 120.000 δωμάτια σε 180 χώρες.
Στην Ελλάδα, τα πρώτα δωμάτια λειτουργούσαν τη δεκαετία του ’50 εντός των αμερικανινών βάσεων κυρίως για αμερικανούς και αγγλόφωνους. Στις αρχές της δεκαετίας του ’70 ξεκίνησε η λειτουργία δωματίων για έλληνες αλκοολικούς και σήμερα μπορεί κάποιος να βρει 13 δωμάτια στην Αττική (τα τρία για γυναίκες) και άλλα 17 εκτός Αττικής.
Από τις αρχές Δεκεμβρίου του 2024, οι Αλκοολικοί Ανώνυμοι έχουν ένα δωμάτιο που στεγάζεται στον Ιερό Ναό Αγίου Κωνσταντίνου και Αγίας Ελένης στη Νέα Μάκρη. Ο Κωνσταντίνος και άλλοι πέντε άνθρωποι αψηφούν το ταμπού της μικρής κοινωνίας, όπου ο ένας γνωρίζει τον άλλον και συνεχίζουν να δίνουν τη μάχη για να μένουν καθαροί, αλλά να βοηθήσουν κι όποιον άλλον ζητήσει βοήθεια. Τα ραντεβού τους είναι κάθε Τρίτη και Πέμπτη από τις 20.30 έως τις 21.45 κι αν κάποιος θελήσει να μάθει περισσότερες πληροφορίες, μπορεί να τις αναζητήσει στο aa-greece.gr.
Αντί επιλόγου το συγκεκριμένο κείμενο κλείνει με τρεις διαπιστώσεις:
1. Καμία μάχη δεν χάνεται αν πρώτα δεν δοθεί
2. Πίστεψε ότι μπορείς κι έχεις ήδη κάνει τη μισή διαδρομή
3. Μείνε καθαρός σήμερα, μείνε κι αύριο και η μία μέρα γίνεται τρεις, οι τρεις γίνονται 30 και οι 30 θα γίνουν 1.000…
