Γράφει ο Περικλής Κεχαγιάς
Να ξεκινήσουμε από τα θετικά: ουδείς αμφιβάλει ότι το επικαιροποιημένο νομικό πλαίσιο γύρω από την πυροπροστασία (Άρθρο 31 του Νόμου 5075/2023, Πυροσβεστικές Διατάξεις 19 και 20/2024, Κανονισμός Πυροπροστασίας Ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων κ.α.) έχει, γενικώς, σωστή στόχευση.
Κι αφού είπαμε να είμαστε σε θετική διάθεση, δε θα μιλήσουμε, όπως άλλοι, ούτε για απλή μετακύλιση ευθυνών, ούτε για εισπρακτική διάθεση μέσω προστίμων από τσουχτερών έως παρανοϊκών. Όχι. Θα αναγνωρίσουμε καλή πρόθεση στο νομοθέτη. Θα αναγνωρίσουμε όμως, επίσης, την αλήθεια του ρητού που λέει ότι και “ο δρόμος για την Κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις”.
Στην ελληνική κεντρική διοίκηση δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να λαμβάνονται αποφάσεις βιαστικά, χωρίς να έχει προηγηθεί επαρκής διαβούλευση πριν φτάσουν σε τελική μορφή, ούτε, σε προπαρασκευαστικό στάδιο, η απαραίτητη έρευνα και μελέτη για τη βιωσιμότητά τους σε πρακτικό επίπεδο εφαρμογής. Και, δυστυχώς, αυτό ισχύει 100% στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Η πυροπροστασία ακινήτων έγινε σχετικά νωρίς ολοφάνερο ότι αποτελεί πρόχειρα σχεδιασμένη άσκηση επί χάρτου, ουσιαστικά ανεφάρμοστη, με τελείως απαγορευτικό κόστος για εκατομμύρια ιδιοκτήτες (και ασύλληπτο κόστος για τους Δήμους), καθώς και ευθύνες που σχεδόν κανείς μηχανικός δεν έχει διάθεση να αναλάβει δια της υπογραφής του. Πήρε, γι’ αυτούς τους λόγους, προφορική παράταση -προκειμένου (όπως όλοι ελπίζουν, χωρίς όμως να είναι βέβαιοι) να αναδιαρθρωθεί μέχρι του χρόνου, ώστε να περιλαμβάνει λελογισμένες, ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες διατάξεις.
Σε ότι αφορά τα ακαθάριστα οικόπεδα, πάλι, οι αποφάσεις λήφθηκαν χωρίς κανέναν ουσιαστικό πρότερο διάλογο με τον κύριο φορέα ο οποίος επιβαρύνεται σε υπερθετικό βαθμό από τις προβλέψεις του νόμου -δηλαδή τους Δήμους. Έτσι, οι πρακτικές δυσκολίες που ήταν βέβαιο ότι θα προέκυπταν γι’ αυτούς από την εφαρμογή των διατάξεων, δε λήφθηκαν καν υπ’ όψιν. Και η επιτακτική ανάγκη που επίσης ήταν ξεκάθαρο ότι θα προέκυπτε, για επιπλέον προσωπικό, πόρους και μέσα, αγνοήθηκε επίσης, παντελώς.
Να σημειώσουμε εδώ ότι η τακτική επιχορήγηση του Δήμου Μαραθώνος για την Πολιτική Προστασία (που, φυσικά, περιλαμβάνει πολλούς ακόμη τομείς εκτός από την αποκομιδή των κλαδευτικών, π.χ., εφέτος, drones πυροπροστασίας, κάθε χρόνο έκτακτο προσωπικό, καθαρισμούς ρεμάτων και αγωγών ομβρίων, αντιπλημμυρικά έργα, υλικό για τους εθελοντές κ.λπ.) ήταν εφέτος 199.000 ευρώ, με το ποσό αυτό, μάλιστα, να είναι και το μεγαλύτερο που του έχει ποτέ καταβληθεί γι’ αυτό το σκοπό!
Τελείως αναντίστοιχες με την πραγματικότητα είναι οι σχετικές επιχορηγήσεις και για πολλούς άλλους Δήμους με μεγάλη έκταση, διάσπαρτους οικισμούς, πολλούς εντός δασικών εκτάσεων και άλλα, παρόμοια με του δικού μας, χαρακτηριστικά.
Προειδοποίησαν εγκαίρως, αλλά…
Σε άμεση επαφή με την κοινωνία αλλά και την πραγματικότητα επί του πεδίου και όχι επί της… πολυθρόνας ενός γραφείου, ο πρώτος βαθμός Αυτοδιοίκησης, μέσω και αρκετών παρεμβάσεων και προτάσεων της ΚΕΔΕ, προειδοποίησε πολύ νωρίς ότι ο νόμος, παρότι σωστός στη φιλοσοφία του, ήταν προβληματικός ως προς την εφαρμογή του -πολύ δε περισσότερο εφόσον πήρε ΦΕΚ τον περασμένο Δεκέμβριο, αν και πέρασε από την υπηρεσιακή κυβέρνηση λίγο πριν από τις Εθνικές Εκλογές του 2023.
Επίσης πολύ νωρίς προέβλεψε και κατέθεσε την άποψη ότι (ιδίως υπό την απειλή έως και εξοντωτικών προστίμων) οι πολίτες θα σπεύσουν μαζικά να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους πολύ κοντά στις τελικές ημερομηνίες πριν “πέσει η καμπάνα”. Και ότι, συνεπώς, Δήμοι όπως ο δικός μας (με πολύ μεγάλη συνολική έκταση και -κυριολεκτικά- χιλιάδες μεγάλες ιδιοκτησίες με βλάστηση), θα βρεθούν σε πολύ στενό χρονικό περιθώριο αντιμέτωποι με όγκους κλαδικών και κηπευτικών υπολειμμάτων μη διαχειρίσιμους, σε κανένα επίπεδο: συλλογής, αποθήκευσης, επεξεργασίας, μεταφόρτωσης κ.λπ.
Οι ενστάσεις αυτές, όμως, αγνοήθηκαν επί της ουσίας. Και το πρόβλημα, όχι απλώς παρουσιάστηκε, αλλά άρχισε να γίνεται πρακτικώς άλυτο.
Τι ζήτησαν και τι, εν τέλει, πήραν οι Δήμοι
Στις 21 Ιουνίου, 11 Δήμοι της Ανατολικής Αττικής συνυπέγραψαν σχετικό αίτημα για ενίσχυση προς την Περιφέρεια, αλλά και τον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής (ΕΣΔΝΑ), που είναι ο αρμόδιος Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ).
Συγκεκριμένα, οι Δήμοι Μαραθώνος, Ραφήνας-Πικερμίου, Παλλήνης, Παιανίας, Σπάτων-Αρτέμιδας, Μαρκοπούλου-Μεσογαίας, Κρωπίας, Σαρωνικού, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Ωρωπού και Διονύσου, ζήτησαν:
=> Την Κήρυξη σε Κατάσταση Ειδικής Κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας, των Δήμων της Ανατολικής Αττικής.
=> Την άμεση εμπλοκή του ΕΣΔΝΑ στην αποκομιδή.
=> Την ενεργοποίηση όλων των προβλεπόμενων μηχανισμών έκτακτης ενίσχυσης της Περιφέρειας, σε υλικά, μέσα και πόρους, λόγω αυξημένου κινδύνου Πολιτικής Προστασίας.
=> Την έκτακτη ενίσχυση των Δήμων.
=> Την αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων των Δήμων.
Απ’ όλα τα πιο πάνω, το μόνο που αποφασίστηκε λίγες μέρες μετά, ήταν μια νέα παράταση για τους ιδιοκτήτες για τα ακαθάριστα οικόπεδα (ως τις 15 Ιουλίου) και μια έκτακτη επιχορήγηση 1.330.000 ευρώ συνολικά, για 46 Δήμους!
Ενίσχυση… σταγόνα στον ωκεανό
Ενδεικτικά, ο Δήμος Μαραθώνος έλαβε 50.000 ευρώ τη στιγμή που είναι ο 4ος μεγαλύτερος στην Αττική, έχει -σε μεγάλο μέρος δασική- έκταση περίπου 223 τ.χλμ και διαθέτει, σύμφωνα με την ειδική πλατφόρμα για τα ακαθάριστα 10.111 οικόπεδα με ΚΑΕΚ. Το μεγαλύτερο ποσό που δόθηκε ήταν 100.000 και το πήραν ο Δήμος Ωρωπού (με έκταση 338 τ.χλμ.) και ο Μάνδρας-Ειδυλλίας (ο μεγαλύτερος της εντός Στερεάς Ελλάδος Περιφέρειας Αττικής, με έκταση 426 τ.χλμ.)
Σε μια αντιπυρική περίοδο με πρωτοφανή όγκο υπολειμμάτων για Δήμους όπως οι πιο πάνω (σκεφτείτε ότι οι δηλώσεις καθαρισμού στην κυβερνητική πλατφόρμα για το Δήμο Μαραθώνα έφτασαν παρά κάτι τις 9.000 –8.939 για την ακρίβεια- και ότι, τέλη Ιουλίου πλέον, ο Δήμος Μαραθώνος εξακολουθεί και συλλέγει πάνω από 400 κυβικά μέτρα υπολειμμάτων την ημέρα, όγκο σχεδόν τριπλάσιο από τον συνηθισμένο για την εποχή!), η έξτρα αυτή ενίσχυση είναι σταγόνα στον ωκεανό.
Ειδικά αν λάβει κάποιος υπόψη του ότι, όπως προείπαμε, η Πολιτική Προστασία απαιτεί και πολλές ακόμη δαπάνες πέραν αυτών για την πυροπροστασία, ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού υπολείπεται εδώ και σχεδόν 15 χρόνια πλέον σε χρηματοδότηση, δυνατότητες επαρκούς στελέχωσης και υλικά μέσα και ότι ακόμη και μια απευθείας ανάθεση έργου, π.χ. για συνδρομή ιδιώτη στην αποκομιδή, απαιτεί διαδικασίες τουλάχιστον ενός μηνός για κάποιον Δήμο.
Ένας -ακόμη- γνήσια ελληνικός τραγέλαφος
Το συμπέρασμα; Οι συνεπείς πολίτες έχουν, φυσικά, δίκιο να διαμαρτύρονται και να νοιώθουν ότι κινδυνεύουν από τους σωρούς με τα -ξεραμένα, πλέον- βλαστικά υπολείμματα γύρω τους.
Αλλά και οι Δήμοι έχουν δίκιο να λένε ότι, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια, δεν είναι πρακτικώς εφικτό να διαχειριστούν τόνους και τόνους τέτοιων υπολειμμάτων καθημερινά, χωρίς χρηματοδότηση που να αντιμετωπίζει ρεαλιστικά το όλο ζήτημα και χωρίς τη δυνατότητα για έξτρα προσωπικό, οχήματα και χώρους ασφαλούς προσωρινής αποθήκευσης, αλλά και χωρίς πολύ τακτικότερα δρομολόγια μεταφόρτωσης στους χώρους ανακύκλωσης.
Αν σας μοιάζει ένα ακόμη τραγελαφικό αδιέξοδο απ’ αυτά που χαρακτηρίζουν την Ελλάδα εδώ και δεκαετίες… έχετε δίκιο. Διότι περί αυτού ακριβώς πρόκειται!
