Η εξωτερική ωτίτιδα, γνωστή και ως «νόσος των κολυμβητών», είναι μια φλεγμονή του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου, δηλαδή του καναλιού που οδηγεί από το εξωτερικό αυτί μέχρι το τύμπανο.
Η πάθηση είναι ιδιαίτερα συχνή τους θερινούς μήνες, όταν η υγρασία και η είσοδος νερού στο αυτί διαταράσσουν τον φυσικό προστατευτικό μηχανισμό του δέρματος.
Η κυψελίδα, μια λιπαρή ουσία που παράγεται φυσιολογικά, προστατεύει το δέρμα από την ξηρότητα και την είσοδο μικροβίων και μυκήτων. Η υπερβολική καθαριότητα με μπατονέτες αφαιρεί αυτή την προστασία, προκαλώντας ξηρότητα και κνησμό, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος τραυματισμού και φλεγμονής. Η φλεγμονή αυτή χαρακτηρίζεται από οίδημα, ερυθρότητα, έντονο κνησμό, πόνο και συχνά εκροή υγρού.
Αίτια
Η φλεγμονή πολύ συχνά οφείλεται σε εκδορές από μικροτραυματισμούς μέσω των οποίων εισέρχονται μικρόβια.
Η ανάπτυξη μυκήτων ευνοείται από τη ζέστη και την υγρασία.
Μικροβιακούς παράγοντες: όπως η ψευδομονάδα, Gram αρνητικά βακτήρια, σταφυλόκοκκοι και στρεπτόκοκκοι.
Μύκητες: ιδιαίτερα το καλοκαίρι, προκαλούν έντονο κνησμό και ενίοτε βαρηκοΐα λόγω απόφραξης του πόρου.
Ορισμένοι παράγοντες προδιαθέτουν στην εμφάνιση εξωτερικής ωτίτιδας όπως:
Ανατομικές ιδιαιτερότητες: όπως η στένωση του ακουστικού πόρου, που παγιδεύει την υγρασία.
Δερματολογικές παθήσεις: όπως έκζεμα, σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και αλλεργίες.
Τραυματισμοί: από μπατονέτες, νύχια ή άλλα αιχμηρά αντικείμενα.
Υγρασία: παρατεταμένη έκθεση σε νερό, ιδίως σε πισίνες ή θάλασσα.
Παθήσεις που μειώνουν την άμυνα του οργανισμού όπως π.χ σακχαρώδης διαβήτης.
Συμπτώματα
Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
Πόνο στο αυτί, που επιδεινώνεται με την πίεση ή την έλξη του πτερυγίου.
Κνησμό στον ακουστικό πόρο.
Ερυθρότητα και οίδημα.
Εκροή υγρού (ορώδες ή πυώδες).
Αίσθημα πληρότητας ή μείωση της ακοής.
Σε μυκητιασικές ωτίτιδες, ο κνησμός είναι ιδιαίτερα έντονος.
Αντιμετώπιση
Η θεραπεία της εξωτερικής ωτίτιδας περιλαμβάνει:
Καθαρισμό του ακουστικού πόρου από ωτορινολαρυγγολόγο, ώστε να απομακρυνθούν εκκρίσεις και υπολείμματα.
Χορήγηση σταγόνων με αντιβιοτικά, και σε περιπτώσεις έντονου οιδήματος, συνδυασμός με κορτιζόνη.
Αναλγητικά για την ανακούφιση του πόνου.
Αποφυγή επαφής με το νερό κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Στη μυκητιασική ωτίτιδα, χρησιμοποιούνται ειδικές σταγόνες χωρίς αντιβιοτικά ή κορτιζόνη.
Η διάρκεια της θεραπείας κυμαίνεται συνήθως από 5 έως 10 ημέρες, ανάλογα με τη βαρύτητα της φλεγμονής και την ανταπόκριση του ασθενούς.
Επιπλοκές
Αν και η εξωτερική ωτίτιδα είναι κατά κανόνα ήπια και αυτοπεριοριζόμενη, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές:
Κακοήθης εξωτερική ωτίτιδα: σπάνια αλλά επικίνδυνη μορφή, κυρίως σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή ανοσοκαταστολή.
Επέκταση της φλεγμονής σε παρακείμενους ιστούς ή στο μέσο αυτί.
Χρόνια εξωτερική ωτίτιδα: σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων επεισοδίων ή ανεπαρκούς θεραπείας.
Πρόληψη
Βασικές συμβουλές για την πρόληψη της εξωτερικής ωτίτιδας:
Διατήρηση του αυτιού στεγνού:
Προσπαθούμε να κρατάμε τα αυτιά μας στεγνά, ειδικά μετά το κολύμπι ή το μπάνιο. Μπορούμε να σκουπίζουμε το εξωτερικό μέρος του αυτιού με μια καθαρή πετσέτα.
Χρήση ωτοασπίδων:
Εάν κολυμπάμε σε πισίνες ή τη θάλασσα, μπορούμε να χρησιμοποιούμε ειδικές ωτοασπίδες για να προστατεύσουμε τα αυτιά από το νερό και τα μικρόβια.
Αποφυγή της χρήσης αιχμηρών αντικειμένων:
Αποφεύγουμε τη χρήση μπατονέτων ή άλλων αιχμηρών αντικειμένων για να καθαρίζουμε τα αυτιά μας. Αυτά μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό και τραυματισμό στον ακουστικό πόρο, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για μολύνσεις.
Καθαρισμός του αυτιού
Καθαρίζουμε τα αυτιά με προσοχή μόνο στο εξωτερικό τμήμα τους, χωρίς να εισάγουμε τίποτα στον ακουστικό πόρο. Εάν χρειάζεστε καθαρισμό του αυτιού εσωτερικά, συμβουλευτείτε έναν ωτορινολαρυγγολόγο.
Αποφυγή της παρατεταμένης έκθεσης σε υγρασία:
Αν το αυτί μας είναι εκτεθειμένο σε υγρασία για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυτό μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή. Επομένως, αν χρειαστεί, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ειδικές σταγόνες που στεγνώνουν τα υγρά που μπορεί να παραμένουν στο αυτί.
Αποφυγή της έκθεσης σε βακτηρίδια ή μύκητες:
Προσπαθούμε να αποφύγουμε τη χρήση κοινών πετσετών ή ακουστικών για να ελαχιστοποιήσουμε την πιθανότητα μόλυνσης από βακτήρια ή μύκητες.
Φροντίδα κατά τη διάρκεια κολύμβησης:
Αν κολυμπάμε σε λιμνάζοντα νερά (λίμνες, ποτάμια), προσέχουμε να μην αφήσουμε το νερό να εισέλθει στα αυτιά μας και να μην παραμείνουμε πολύ ώρα στο νερό.
Ακολουθώντας αυτά τα απλά βήματα, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης εξωτερικής ωτίτιδας
Επισκεφθείτε προληπτικά έναν ωτορινολαρυγγολόγο πριν από τις διακοπές, ιδιαίτερα αν έχετε ιστορικό ωτίτιδας.
Ακολουθώντας τις παραπάνω οδηγίες, μπορείτε να μειώσετε σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης εξωτερικής ωτίτιδας και να απολαύσετε το καλοκαίρι με ασφάλεια. Αν εμφανιστούν συμπτώματα,όπως πόνος, κνησμός, ερυθρότητα ή εκροή υγρού από το αυτί, η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι καθοριστικής σημασίας.
Δήμητρα Γιαννακάκου Ραζέλου
Χειρουργός ΩΡΛ
Επιστημονικός Συν/της Ιασώ Παίδων
Παπαδοπούλου 3
Νέα Μάκρη
(Πίσω από Γερμανό)
