Γράφει ο Ιωάννης Αργυρού, Γενικός Οικογενειακός Ιατρός
Κάθε άνθρωπος έχει βιώσει στη ζωή του κούραση ή περιόδους κόπωσης, με διαφορετική αιτία και διάρκεια κάθε φορά. Επίσης, ο καθένας έχει διαφορετικό ουδό, διαφορετικές αντοχές και ορίζει αλλιώς την κούρασή του. Η υπερκόπωση, όμως, είναι ένα σύνδρομο πιο καθορισμένο και ιδιαίτερο, με διάρκεια και χαρακτηριστικά που το διαφοροποιούν από την απλή κούραση. Ας δούμε, λοιπόν, σε τι ακριβώς αναφερόμαστε.
Συμπτώματα
Το άτομο που πάσχει αισθάνεται μονίμως κόπωση και έχει την αίσθηση ότι δεν ξεκουράζεται. Ξυπνά και κοιμάται κουρασμένο, έχει ανήσυχο και δύσκολο ύπνο ή αντίθετα υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας.
Βρίσκεται μονίμως σε εγρήγορση, χωρίς, όμως, απαραίτητα να είναι αποτελεσματικό σε ό,τι κάνει. Δεν μπορεί εύκολα να συγκεντρωθεί και συχνά δυσκολεύεται να θυμηθεί γεγονότα ή προγραμματισμένες υποχρεώσεις. Έχει τις περισσότερες ώρες κακή διάθεση και εκνευρίζεται εύκολα, κάτι που επηρεάζει τις διαπροσωπικές του σχέσεις.
Στερείται, επίσης, ενέργειας και κουράγιου για εργασία, ενώ δεν βρίσκει ούτε καν για τα χόμπι ή άλλες δραστηριότητες που το ευχαριστούν. Πολλές φορές καταφεύγει στο φαγητό, οπότε και καταναλώνει περισσότερο από ό,τι συνήθως, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ασθενής έχει μειωμένη όρεξη. Νιώθει ότι χρειάζεται μεγάλη ποσότητα καφέ ή νικοτίνης για να αντεπεξέλθει στις ανάγκες της ημέρας, πράγμα που επιτείνει τη νευρικότητα. Μπορεί, τέλος, να υποφέρει και από σωματικά συμπτώματα, όπως κεφαλαλγία, μυοσκελετικά άλγη στον αυχένα και την πλάτη, πόνο στο στομάχι κλπ.
Αιτίες
Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία του προβλήματος είναι προφανής. Φόρτος εργασίας, λίγες ώρες ύπνου, ψυχολογική πίεση και το στρες της καθημερινότητας μπορεί να οδηγήσουν στην υπερκόπωση. Συχνά, όμως, συνυπάρχουν κι άλλες καταστάσεις που προκαλούν ή επιδεινώνουν την κατάσταση. Κακή διατροφή -πιθανώς από δίαιτες που δεν είναι σωστές-, χαμηλή αρτηριακή πίεση, χαμηλός αιματοκρίτης είναι συνήθη σε νέες κυρίως γυναίκες, αλλά όχι μόνο. Επίσης, οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα κατεξοχήν προκαλούν συμπτώματα κόπωσης, γι’ αυτό και πρέπει πάντα να αποκλείονται. Τέλος, καλό είναι να διερευνάται όπου κριθεί σκόπιμο το ενδεχόμενο αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. ρευματολογικά), χρόνιων λοιμώξεων, σακχαρώδους διαβήτη, ψυχιατρικών προβλημάτων και νεοπλασιών.
Διάγνωση
Η διάγνωση της υπερκόπωσης δεν είναι πάντα εύκολη. Καλό είναι ο πάσχων να αναζητά ιατρική βοήθεια, όταν διαπιστώσει ότι η κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο και δεν βελτιώνεται με τα συνήθη μέτρα. Και αυτό γιατί αν χρονίσει, πιθανώς να παρατηρηθούν επιπλοκές όπως καταθλιπτική συνδρομή, διαταραχές στην αρτηριακή πίεση και τον σφυγμό, παχυσαρκία, αύξηση χοληστερίνης και σακχάρου, εξασθένηση του ανοσοποιητικού και κατάχρηση αλκοόλ.
Σκόπιμο είναι, στο σημείο αυτό, να τονιστεί ότι δεν είναι απαραίτητο να έχει κανείς όλα τα προαναφερθέντα συμπτώματα για να πάσχει από υπερκόπωση ούτε θα υποστεί οπωσδήποτε τις επιπλοκές της. Όπως επίσης ότι δεν πρέπει ο καθένας που αισθάνεται κόπωση να θεωρήσει ότι πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη ή ρευματολογικό νόσημα. Η έρευνα στο διαδίκτυο ενίοτε περισσότερο αγχώνει παρά δίνει λύσεις, οπότε το μήνυμα που πρέπει να μείνει είναι η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας όποτε χρειάζεται, με σκοπό τη διάγνωση αλλά και την αντιμετώπιση του συνδρόμου.
Αντιμετώπιση
Η ανάπαυση και η σωστή διατροφή είναι εκ των ων ουκ άνευ στην υπερκόπωση. Κατά περίπτωση μπορεί να χρειαστούν συμπληρώματα διατροφής, όταν το άτομο δεν τρέφεται σωστά ή φάρμακα όπως παυσίπονα, μυοχαλαρωτικά, βοηθήματα για τον ύπνο ή τη διάθεση. Η θεραπεία τυχόν υποκείμενης πάθησης θα βοηθήσει φυσικά τα μέγιστα. Κάθε περίπτωση, ωστόσο, είναι ξεχωριστή και δεν υπάρχει κάποια κοινή οδηγία, πέρα από τα γενικά μέτρα που αναφέρθηκαν. Η υπερκόπωση μπορεί να προσβάλει τον καθένα, συχνά αργά και συγκαλυμμένα και δεν περνά μέσα σε μια μέρα. Καλό είναι, λοιπόν, να είμαστε έγκυρα ενημερωμένοι για να την αναγνωρίσουμε ή, ακόμα καλύτερα, να την προλάβουμε!
