Οκτώ παρά δέκα, έξω από ένα δημοτικό στη Νέα Μάκρη. Τα αυτοκίνητα στη δεύτερη σειρά. Ένας πατέρας κατεβάζει το παιδί με τη σχολική τσάντα μισάνοιχτη. Μια μητέρα ρωτάει τη διπλανή της αν πέρασε το λεωφορείο.
Η διπλανή δεν ξέρει.
Στέκομαι απέναντι και σκέφτομαι κάτι που άργησα να καταλάβω. Τίποτα από όσα βλέπω αυτό το πρωί δεν αποφασίστηκε αυτό το πρωί. Ούτε καν τον Σεπτέμβριο. Το τμήμα που άνοιξε ή δεν άνοιξε, η θέση που έμεινε ή δεν έμεινε, η στάση που άλλαξε, το ολοήμερο που λειτουργεί ή που απλώς λέγεται έτσι. Όλα κρίθηκαν τον Ιούνιο και τον Αύγουστο.
Δηλαδή ακριβώς τότε που κανένας γονιός δεν παρακολουθεί. Γιατί δουλεύει. Γιατί έχει τα παιδιά στα πόδια του. Γιατί, αν είναι από αυτούς που ζουν εδώ από την εστίαση και τον επισκέπτη, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι οι δύο μήνες που δεν σηκώνουν κεφάλι.
Ο γονιός μαθαίνει τον Σεπτέμβριο. Τότε που δεν αλλάζει τίποτα.
Έτσι εξηγείται και το σκηνικό στην πόρτα. Η μόνη πηγή πληροφορίας για μια μάνα είναι μια άλλη μάνα. Η πληροφορία κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα και σε ομάδες στο κινητό, και κανείς δεν μπορεί να τη διασταυρώσει, επειδή το πράγμα που θα την επιβεβαίωνε έπρεπε να είχε δημοσιευτεί πριν από τρεις μήνες.
Δοκιμάστε το μόνοι σας. Ψάξτε πόσες αιτήσεις κατατέθηκαν φέτος για την προσχολική ηλικία, πόσες θέσεις υπήρχαν, πόσα παιδιά έμειναν εκτός και σε ποια κοινότητα. Το έψαξα. Δεν το βρήκα δημοσιευμένο πουθενά. Ο κάθε γονιός μαθαίνει την απάντηση που αφορά το δικό του παιδί και τελειώνει εκεί. Τη συνολική εικόνα δεν την έχει κανείς, ούτε καν για να διαφωνήσει μαζί της.
Στον Μαραθώνα το ίδιο ημερολόγιο μεταφράζεται σε αποστάσεις. Λιγότερα πεζοδρόμια, παιδιά που φτάνουν με αυτοκίνητο επειδή δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Στον Βαρνάβα και στο Γραμματικό γίνεται βαρύτερο. Εκεί δεν κρίνεται πόσα παιδιά χωράνε σε ένα τμήμα. Κρίνεται αν θα υπάρχει τμήμα. Και αυτό επίσης κρίνεται το καλοκαίρι, σε μια σύσκεψη που ο κάτοικος του χωριού δεν έμαθε ποτέ ότι έγινε.
Θα μου πείτε, ας ρωτήσει έγκαιρα. Ρωτώντας ποιον.
Ο Δήμος καθαρίζει, θερμαίνει, πληρώνει λογαριασμούς, στέλνει το συνεργείο. Τους δασκάλους τους τοποθετεί το υπουργείο. Για τα κτίρια αποφασίζει άλλος φορέας. Η Σχολική Επιτροπή είναι κάτι τρίτο. Ο Σύλλογος Γονέων κάτι τέταρτο. Στα χαρτιά αυτό λέγεται κατανομή αρμοδιοτήτων. Στην πόρτα του σχολείου λέγεται αλλιώς: ο γονιός δεν ξέρει σε ποιον να μιλήσει, και όποιος τον ακούσει έχει πάντα έναν απολύτως σοβαρό λόγο να τον στείλει παρακάτω.
Το τονίζω γιατί έχει σημασία. Δεν ψάχνω ποιος φταίει. Στα περισσότερα από αυτά κανένας δεν φταίει προσωπικά, και ακριβώς εκεί είναι το πρόβλημα. Όταν όλοι έχουν δίκιο, κανένα ζήτημα δεν κλείνει.
Το ίδιο ημερολόγιο αφήνει και δύο τρύπες που τις σηκώνει μόνη της η οικογένεια.
Η πρώτη είναι ο Ιούλιος και ο Αύγουστος. Τα σχολεία κλείνουν και η φύλαξη γυρίζει στους παππούδες όπου υπάρχουν παππούδες, στην άδεια της μητέρας όπου δεν υπάρχουν. Δύο μήνες, κάθε χρόνο, χωρίς έκπληξη. Για δύο γονείς που ξεκινούν στις επτά για την Αθήνα και γυρίζουν στις επτά το βράδυ, είναι το πιο ακριβό δίμηνο της χρονιάς.
Η δεύτερη είναι το απόγευμα, που το συζητούν ακόμα λιγότεροι. Το κουδούνι χτυπάει νωρίς το μεσημέρι. Ο γονιός γυρίζει αργά. Ανάμεσα στα δύο μεσολαβούν ώρες που τις καλύπτει ό,τι βρεθεί, και ό,τι βρίσκεται συνήθως πληρώνεται.
Στα μικρά χωριά η αριθμητική αυτή έχει και συνέχεια. Όταν συρρικνώνεται ένα τμήμα στο Γραμματικό ή στον Βαρνάβα, δεν μετακινείται ένα παιδί. Αρχίζει να μετακινείται μια οικογένεια. Και σε λίγα χρόνια το χωριό το διαβάζει στα δημοτολόγια.
Πιστεύω ότι ένας τόπος κρίνεται από το πρωινό ενός γονιού. Το πρωινό αυτό είναι το ίδιο στη Νέα Μάκρη, στον Μαραθώνα, στον Βαρνάβα και στο Γραμματικό. Αλλάζουν οι αποστάσεις, όχι η αγωνία. Και είναι από τα ελάχιστα ζητήματα εδώ που δεν χωρίζουν κανέναν.
Γι’ αυτό ζητάω κάτι πρακτικό, και το ζητάω τώρα, όχι του χρόνου τον Σεπτέμβριο. Γράψτε μου πού ακριβώς κόλλησε φέτος το δικό σας πρωινό. Ποιο σχολείο, ποιος δρόμος, ποια ώρα, τι σας είπαν όταν ρωτήσατε. Θα τα κρατήσω και θα τα βάλω σε σειρά, κοινότητα προς κοινότητα.
Θέλω να υπάρχει αυτό το χαρτί έτοιμο τον Μάιο. Πριν αρχίσει η επόμενη σειρά αποφάσεων, και όχι τρεις μήνες αφού τελειώσει.
Καλή σχολική χρονιά.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ – Άνθρωπος του τόπου μας
Επικοινωνία: giorgos@giorgos-antoniou.gr
