Του Μάκη Κουλουμπή

Ο σωματικός ή και ψυχολογικός εκφοβισμός, αυτός που σήμερα όλοι αποκαλούν μπούλινγκ, δεν είναι κάτι καινούργιο στην κοινωνία και στη ζωή μας, όπως πολλοί πιστεύουν. Μπορεί σαν έννοια να ήταν άγνωστη μέχρι και πριν από 20 χρόνια, όχι, όμως, γιατί δεν υπήρχε, αλλά επειδή όσα σοβαρά περιστατικά καταγγέλλονταν δεν είχαν ευρύτερη διάδοση στο κοινό, όπως συμβαίνει σήμερα.

Αν γυρίσουμε κάποια χρόνια πίσω, εμείς, οι κάπως παλαιότεροι τον λέγαμε μαγκιά και νταηλίκι και πάντα στόχος ήταν ο «διαφορετικός» από την ομάδα, που συνήθως βαφτιζόταν και με το αντίστοιχο παρατσούκλι. Ο χοντρός, ο κοντός, ο ψηλός, ο γυαλάκιας, ο φύτουκλας. Ακόμα και ο… βλάχος που είχε έλθει πρόσφατα από το χωριό του.

Την εντύπωση, όμως, που έχει δημιουργηθεί, ότι το μπούλινγκ αποτελεί αποκλειστικά σχολικό φαινόμενο, θα τη χαρακτήριζα μεγάλο λάθος γιατί εκτός από το σχολείο, όπου η παρουσία του είναι αναμφισβήτητα πιο ισχυρή, το συναντούμε πολύ συχνά και στον στρατό, στις δουλειές, στις γειτονιές, στις παρέες κι όχι μόνο.

Χωρίς αμφιβολία, πάντως, τα τελευταία χρόνια το παιχνίδι έχει αλλάξει και τα πράγματα έχουν χοντρύνει. Έπαψε να είναι αυτό που παλιά θεωρείτο από πολλούς κάτι σαν πλάκα και αστείο για να περνά η ώρα. Παρατηρούνται, πλέον, σοβαρά περιστατικά με ανεξέλεγκτες διαστάσεις που, πέραν των άλλων, καταλήγουν σε αυτοκτονίες και εξαφανίσεις κυρίως νέων ανθρώπων, φαινόμενα που απασχολούν τα ΜΜΕ, την αστυνομία και τη Δικαιοσύνη, με την ελληνική κοινωνία να έχει παραδεχτεί το πρόβλημα και να το κοιτάζει κατάματα.

Σήμερα, μάλιστα, με την ανάπτυξη και τη συνεχή χρήση διαδικτύου, το μπούλινγκ έχει πάρει άλλες διαστάσεις, έχει γίνει πιο διαδεδομένο, ίσως και πιο σκληρό, με υβριστικές αναρτήσεις, μηνύματα, φωτογραφίες και βίντεο. Με τα κινητά, τα τάμπλετ και τα λάπτοπ να έχουν μετατραπεί σε ισχυρά όπλα ψηφιακού εκφοβισμού, του γνωστού πλέον και ως cyberbullying.

Πόσα και πόσα άρθρα έχουν γραφτεί από ειδικούς ψυχολόγους, ψυχιάτρους και εκπαιδευτικούς σχετικά με το φαινόμενο μπούλινγκ και τις επιπτώσεις του στην ψυχική υγεία των θυμάτων, εστιάζοντας, όμως, κυρίως στον σχολικό εκφοβισμό και την ενδοσχολική βία. Κι αυτό, όχι μόνο επειδή το σχολείο ήταν και παραμένει μια μικρογραφία της κοινωνίας μας, αλλά στη λογική ότι το ποσοστό εμφάνισης του εκφοβισμού στα σχολεία και ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, όπου σίγουρα λειτουργούν διαφορετικές ευαισθησίες, έχει αυξηθεί τελευταία σε ανησυχητικό βαθμό.

Κανένας, βέβαια, δεν μπορεί να διαφωνήσει σε όσα διαβάζει και ακούει, για το «πόσο σημαντικός έχει καταστεί πλέον ο ρόλος των γονέων στη σωστή ανατροφή των παιδιών και στη μεταφορά κάποιων ουσιαστικών αξιών, όπως είναι η αποφυγή κάθε μορφής βίας, η ανοχή στη διαφορετικότητα και ο σεβασμός στην ιδιαιτερότητα». Κανένας δεν μπορεί να διαφωνήσει στο ότι «ο άνθρωπος δεν γεννιέται με προκαταλήψεις και στερεότυπα ή με τη βία και το μίσος γραμμένα μέσα του». Ούτε ότι «τα περισσότερα στοιχεία του χαρακτήρα του ανθρώπου διαμορφώνονται στην πορεία της ζωής του, ξεκινώντας από την οικογένεια και το σχολείο».

Προσεγγίζοντας το θέμα κάπως απλοϊκά και ξεκούραστα, εύκολα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η ανησυχητική έξαρση της ενδοσχολικής βίας με όλα της τα παρελκόμενα, είναι απλά το φυσικό αποτέλεσμα του υψηλού ελλείμματος ευαισθητοποίησης και ανθρωπιάς που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή. Καμία αντίρρηση.

Όμως, κάποια στιγμή θα πρέπει, θέλουμε δεν θέλουμε, να παραδεχθούμε και τη συμβολή όλων μας στις όποιες υπερβολές έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια. Υπερβολές που έχουν αλλάξει ριζικά το σχολικό περιβάλλον. Με τους εκπαιδευτικούς να έχουν χάσει το κύρος τους, χωρίς να έχουν πλέον τρόπο να περιορίσουν την παραβατικότητα. Με την πειθαρχία να μη θεωρείται μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Με τους γονείς να ζητούν τον λόγο και να καταγγέλλουν με το παραμικρό, επειδή τιμωρήθηκαν τα παιδιά τους που… δεν έκαναν και τίποτε κακό.

Με όλους εμάς που πλέον θεωρούμε ως αυτονόητο ότι η αυθαιρεσία είναι συνώνυμο της ελευθερίας.

Προηγούμενο άρθροΦωτιά στη Ραφήνα σβήστηκε πριν πάρει διαστάσεις – «Φτηνά τη γλυτώσαμε»
Επόμενο άρθροΒίντεο – ντοκουμέντο: Καρέ καρέ η δολοφονία του επιχειρηματία στον Γέρακα