Ο Γιάννης Ζουγενέλης αποκλειστικά στην Marathon Press, τα λέει όλα, έξω από τα δόντια και… βγάζει είδηση!
Πολυπράγμων, πολυτάλαντος, ανατρεπτικός, καυστικός και σίγουρα… Γιάννης Ζουγανέλης. Ένας από τους μεγαλύτερους και πιο αγαπητούς καλλιτέχνες της σύγχρονης Ελλάδας. Από τη δική του ματιά, με τον δικό του μοναδικό, αιχμηρό και rock λόγο μιλάει αποκλειστικά στη Marathon Press. Όταν ανοίγει το στόμα του, δίνει τροφή για σκέψη. Ο Έλληνας καλλιτέχνης βρέθηκε με το Εθνικό Θέατρο στο Δημοτικό Θέατρο στη Νέα Μάκρη για την παράσταση «Βάτραχοι», του Αριστοφάνη και η ομάδα της Marathon Press ήταν εκεί. Ο Γιάννης Ζουγενέλης, ευγενικός και ταπεινός πάντα, δέχθηκε να μιλήσει αποκλειστικά στην εφημερίδα μας, για όλους και για όλα. Για την επικαιρότητα αλλά και για πράγματα που σίγουρα θα σας κάνουν να νιώσετε στο τέλος της συνέντευξης πιο πλούσιοι.
Κύριε Ζουγανέλη, καλησπέρα.Παίζεται στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου στους «Βάτραχους» του Αριστοφάνη. Αλήθεια πόσο διαχρονικός πιστεύετε ότι είναι ακόμα και σήμερα ο Αριστοφάνης;
Καλησπέρα σας. Ο Αριστοφάνης είναι το απόλυτο διαχρονικό μέγεθος στην ποίηση του θεάτρου. Εγώ τον θεωρώ μέγιστο ποιητή. Παγκόσμιο ποιητή. Και τώρα πέσατε στην περίπτωση γιατί εγώ δεν πιστεύω καθόλου στο επικαιρικό. Πιστεύω, σε ότι αφορά το σήμερα, από τα επικαιρικά θα πάνε καλύτερα, αυτά που έχουν διαχρονικότητα. Ο Αριστοφάνης με τη σκέψη του, με την αντιεξουσιαστική του λογική, με τη φιλοδημοκρατική του έκφραση και μονίμως με το μέρος των αδικημένων, έχει αποδείξει μέσα στα χρόνια ότι είναι η πιο ευφυής περίπτωση σκωπτικού και σατιρικού συγγραφέα σ’ όλο τον κόσμο. Γεννήτωρ της σάτιρας και συνεχώς διδάσκει.
Μου δίνετε πολύ ωραία πάσα καθώς βλέπουμε ότι στο έργο του Αριστοφάνη, ο Διόνυσος στην απόγνωσή του να μη βρίσκει ικανούς συνεχιστές των μεγάλων τραγωδών, αναγκάζεται να κατέβει στον κάτω κόσμο ώστε να ανακαλέσει στον πάνω κόσμο τον Αισχύλο ή τον Ευριπίδη. Εν τέλει είμαστε αναγκασμένοι, σαν λαός, να ζούμε με τις δάφνες του παρελθόντος;
Ο Αριστοφάνης παίζει με αυτή τη λογική. Βάζει τους νέους να πηγαίνουν πραγματικά στον κάτω κόσμο, στον Άδη, να βγάλει τους μεγαλύτερους τραγικούς ποιητές, τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή, για να τους προκαλέσει ώστε να καταλάβουν οι αποδέκτες την διαφορετικότητά τους. Ο Αριστοφάνης έχει κάνει σάτιρα ακόμα και στον Σωκράτη. Έπαιζε και ο ίδιος στις παραστάσεις του. Έκανε σάτιρα ακόμα και στον εαυτό του. Για μένα το παρελθόν είναι πολύ σημαντικό μόνο όταν έχει σχέση με το μέλλον. Αν λειτουργεί σαν σφεντόνα. Τραβάμε, δηλαδή, τη σφεντόνα να πάει όσο πιο βαθιά πίσω στο παρελθόν αλλά με γνωστικότητα. Και εδώ υπάρχει το πρόβλημα… Όσο πιο βαθιά πάμε στο παρελθόν, αν δεν φύγει προς το μέλλον, η λογική και η σοφία, το παρελθόν είναι άχρηστο αυτό κάθε αυτό.
Ότι συμβαίνει στο παρελθόν δεν πάει προς το μέλλον διότι την σκυτάλη θα πρέπει να την έχουν άτομα με την ίδια σοφία και την ίδια γνώση. Και εδώ ζούμε σ’ ένα κράτος που λειτούργησε προβοκατόρικα όσων αφορά στην παιδεία. Αρχής γεννωμένης από την αφαίρεση των Αρχαίων Ελληνικών. Δεν εξήγησε ποτέ, κανείς, σε κανένα σχολείο ότι τα Αρχαία Ελληνικά είναι η μόνη εννοιολογική γλώσσα στον κόσμο. Που εννοεί, που εξηγεί τη ζωή.
Όταν έχεις παιδεία, εν κατακλείδι, το παρελθόν κάνει πάρα πολύ καλό γιατί η παιδεία είναι η αφορμή για να έχει παρόν το παρελθόν στο μέλλον. Είναι ένα οξύμωρο σχήμα αλλά αυτή είναι η αλήθεια.
Έλεγα σήμερα σε μία φίλη ότι είναι πολύ μεγάλος ο Χατζιδάκις, και λέω για τον Χατζιδάκι που παρόλο που έχει φύγει από τη ζωή, έχει μείνει το έργο του. Είναι πολύ μεγάλος αλλά πρέπει να βάλουμε τελεία σ’ αυτό. Πρέπει να σταματήσει αυτή η λογική για να μπορεί να δοθεί βήμα στους νέους και στη νεανικότητα. Πράγμα που δε συμβαίνει στην Ελλάδα και ειδικά στις τέχνες. Δεν έχουμε καν Πανεπιστήμιο Τεχνών που έχουν όλες οι χώρες. Λάβε υπόψιν σου ότι η Κωνσταντινούπολη έχει 5! Αυτό είναι πολιτική δεν είναι τυχαίο. Οι ψευτοεξουσιάζοντες δεν θέλουν ανθρώπους πολιτισμένους, γιατί ο πολιτισμένος άνθρωπος είναι οξυδερκής, δεν σκύβει εύκολα το κεφάλι, αντιδρά. Οπότε μια χαρά τα έχουν κάνει τα πράγματα και μια χαρά οι Έλληνες κάνουν τις επαναστάσεις τους επιλέγοντας τα φασιστοειδή να βρίζουν και να κάνουν ψευτοτσαμπουκάδες γηπεδικής λογικής και λογικής μπράβων. Δυστυχώς μασάνε μερικοί.
Γιατί πιστεύετε εσείς ότι δεν δίνεται βήμα στους νέους;
Για μένα είναι πολιτική στάση. Το έλλειμα παιδείας είναι πολιτική στάση. Επίτηδες τα κάνουν. Γιατί δε διδάσκουν στα σχολεία ότι τα μαθηματικά είναι μια εξαιρετική επιστήμη που εξηγεί τη ζωή; Τα πάντα είναι μαθηματικά. Σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα όταν εξηγούν τα κλάσματα, αντί να πουν το «πορτοκάλι», που είναι μια χυδαιότητα να το λες, λένε το «όλον», που το «όλον» είναι πολύ σημαντική έννοια για να την αντιληφθεί ένας μικρός. Τελειώνουν το δημοτικό και ξέρουν τη λογική των μαθηματικών στη δημιουργική εφαρμογή τους. Θεωρώ πως όλοι οι Υπουργοί Παιδείας είναι τα πιο αμφιζητούμενα άτομα για μένα.
Οι νέοι έχουν τη λιγότερη ευθύνη άλλα έχουν ευθύνη γιατί περιμένουν να συμβούν πράγματα και μετά να πάρουν θέση. Εγώ είμαι χρόνια στην καθηγησία και είμαι σε μία δημιουργική αντιπαράθεση με τους νέους προκαλώντας τους να πάρουν οι ίδιοι πρωτοβουλίες. Εμείς κάνουμε το φως να πέσει πάνω μας. Όπως και στη φωτογραφία, λέμε ότι δεν είμαστε φωτογενείς. Αν δεν καταλαβαίνεις Ελληνικά, φωτογενείς σημαίνει να γεννήσω το φως. Είμαστε υποχρεωμένοι να είμαστε φωτογενείς για να φωτογράψει ο άλλος. Δεν μιλάμε Ελληνικά πια, μιλάμε παπαγαλιστά. Όσοι εκ των νέων έχουν πάρει πρωτοβουλίες, σ’ όλη την κοινωνική γκάμα, έχουν πάει μπροστά. Και εγώ συνεχώς λέω ότι αυτή η χυδαία στάση του καπιταλισμού απέναντι στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου ξεπερνιέται όταν δεν είσαι υπάλληλος.
Έχει και άλλη στάση ο καπιταλισμός;
Όχι αλλά τώρα πια έχει αποκαλυφθεί. Με βλέπετε να τα λέω λίγο με… φρένο γιατί θα πρέπει να πούμε και για το αντίπαλο δέος το οποίο είναι χειρότερο. Και δεν μιλάω από θέση δεξιού… Είναι χειρότερο. Όταν επισκέφθηκα τη Σοβιετική Ένωση έκλαιγα όλη μέρα. Δεν εννοώ εξωτερικά, αλλά μέσα μου, στην ψυχή μου. Ο Βασιλόφρων παππούς μου βγήκε αληθινός. Πορνεία, πορνεία, πορνεία τζάμπα και ξαφνικά τώρα η ρωσική μαφία μαμάει και δέρνει.
Εκείνο το οποίο μου «γυρνάει» στο μυαλό όσο σας ακούω είναι το ποιό είναι το αισιόδοξο μήνυμα που έχετε να δώσετε εσείς, έστω και στους δύσκολους αυτούς καιρούς που ζούμε.
Εγώ πιστεύω πάρα πολύ στην αισιοδοξία. Γιατί η αισιοδοξία έχει και πάρα πολύ συγκίνηση. Η συγκίνηση έχει την κίνηση. Πρέπει να αγνοήσετε ότι πάει πίσω από τις προηγούμενες γενιές. Να σέβεστε και να αγαπάτε τους γονείς σας, αλλά… κόψιμο από τον ομφάλιο λώρο. Είναι συμπλεγματική η σχέση. Τα παιδιά που θα μπουν στη διαδικασία να αναπτύξουν φτερά, είναι τα παιδιά που είναι ελεύθερα, που δεν είναι κολλημένα στον ομφάλιο λώρο και με ότι συνεπάγεται αυτό. Και η δημιουργία. Η δημιουργία είναι απάντηση στην κρίση. Η κρίση είναι μια καραμέλα και ένα τρομερό άλλοθι. Πολλοί χρησιμοποιούν την κρίση για να μην πληρώσουν, να μην κάνουν πράγματα.
Είναι γνωστή η ευαισθητοποίησή σας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Προ ολίγων ημερών είχαμε αντιδράσεις κάποιων κατοίκων της περιοχής όσων αφορά την τοποθέτηση της ράμπας αναπήρων στην παραλία μας… (σ.σ. διακόπτει την ερώτηση)
Οι πολίτες αυτοί δεν είναι πολίτες. Είναι ηλίθιοι, είναι απάνθρωποι, είναι χυδαία υποκείμενα με κανέναν πολιτισμό. Βολεψάκηδες και όποιο επίθετο μπορεί να χαρακτηρίσει την ισορροπία στο μη ανθρώπινο. Εγώ μεγάλωσα με γονείς ανάπηρους, κωφάλαλους, ασχολούμαι θεσμικά με τον κοινωνικό ρατσισμό. Είναι ευκαιρία να σας πω ότι λέγοντας θεσμικά εννοώ από ανεξάρτητη αρχή, γιατί πολλοί νομίζουν ότι θεσμικά σημαίνει συναναστροφή με το κράτος. Το κράτος δεν κάνει τίποτα για τους ανάπηρους. Οι γονείς μου μείναν αναλφάβητοι, είχαν τον δικό τους κώδικα για να επικοινωνούν και το κράτος δεν επέδειξε καμία φροντίδα γι’ αυτούς τους ανθρώπους. Όλα αυτά τα κομπλεξικά όντα που αντιδρούν σε τέτοια θέματα για μένα πρέπει να απομονωθούν. Αυτή η δημοκρατική διαδικασία του σεβασμού στην άλλη προσωπικότητα δεν θα περάσει ποτέ. Πρέπει να τους αγνοείτε και με τσαμπουκά να τους αντιμετωπίζετε όλους αυτούς. Είναι ντροπή να είναι κάτοικοι κοντά στη θάλασσα και να έχουν τέτοιες λογικές.
Αν είχατε τη δύναμη να βάλετε στο μυαλό του κάθε Έλληνα πολίτη ένα και μόνο πράγμα, ποιο θα ήταν αυτό;
Ευγένεια, σεβασμός… ένα πράγμα δεν μπορώ να πω.
Τι είναι αυτό που λείπει περισσότερο από τον Έλληνα; Το καθοριστικότερο.
Παιδεία. Δεν υπάρχει παιδεία. Εάν πω μία λέξη, αυτή είναι η παιδεία. Η παιδεία τα έχει όλα μέσα. Θα φέρει και την ευγένεια, θα φέρει και τη συγκρότηση, τη γνώση. Αλλά νομίζουμε ότι η παιδεία είναι συνιστώσα των αποφάσεων του Υπουργείου Παιδείας.
Πως βλέπετε το γεγονός ότι παρουσιάζονται όλο και περισσότεροι άνθρωποι από διαφορετικούς, από τους συνηθισμένους χώρους, στα κοΓιάινά; Μπορεί να μας πάει πιο μπροστά αυτό;
Εγώ πιστεύω στη διαφορετικότητα. Το θεωρώ λίγο ύποπτο από μερικούς συναδέλφους μου που, αίφνης, κατεβαίνουν στην πολιτική. Η αξιότιμη Μελίνα Μερκούρη είχε μία άλλη κουλτούρα και στη διάρκεια της Χούντας προέβαλε ότι θα μπορούσε να κάνει καλό στην Ελλάδα. Όλοι οι άλλοι που βλέπω να κατεβαίνουν δεν μου έχουν δείξει κάτι ως πολίτες. Για μένα ο πολίτης είναι ισχυρότερη και ανώτερη έννοια του πολιτικού. Όταν εγκαταλείψεις μία ανώτερη έννοια και σε πας σε κάποια άλλη, πας για να υπηρετήσεις ιδέες.
Παρακολουθούμε τραγουδιστές, ηθοποιούς και καλλιτέχνες συνολικά, ακόμα και ανθρώπους της νύχτας ή του ποδοσφαίρου, να κατεβαίνουν στην πολιτική. Πώς το σχολιάζετε;
Ας πούμε ο Μαρινάκης και ο Μώραλης. Ο Μώραλης είναι καλό παιδί όσο περίεργο και να φαίνεται. Είναι μυστήριες παντρειές αυτές. Είμαστε ύποπτοι ως λαός.
Για ποιο λόγο πιστεύετε ότι ο κόσμος τους δύσκολους καιρούς, καιρούς κρίσης, στρέφεται προς την τέχνη; Αυτό είναι το αισιόδοξο μήνυμα της κρίσης;
Ο κόσμος δεν στρέφεται προς την τέχνη. Είναι λάθος διαπίστωση. Είναι μία εξαίρεση ανθρώπων που υποστηρίζουν την αισθητική στην καθημερινότητά τους γι’ αυτό και στηρίζουν το θέατρο. Σε σχέση με το που αναλώνεται ή εκπαιδεύεται ο ελληνικός λαός είναι πολύ μικρό το ποσοστό αυτό που πάει να ψυχαγωγηθεί και να γνωρίσει την τέχνη.
Παρόλα αυτά, δουλειές έγιναν περισσότερες. Είχαμε πάνω από 600 σκηνές τον χειμώνα.
Εγώ δεν είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι δεν πρέπει να γίνονται. Πιστεύω στην πρωτοβουλία. Πιστεύω στους νέους που προσπαθούν και δουλεύουν 3 μήνες για να ανεβάσουν μία παράσταση, πληρώνοντας πολλές φορές και από την τσέπη τους, για να εκφραστούν. Χίλιες να γίνουνε. Το δικαιούμαστε. Είμαστε η χώρα που γέννησε το θέατρο. Η τέχνη απευθύνεται στην προσωπικότητα. Στη σωστή τέχνη πρέπει να αντανακλάται η ζωή. Αν δεν αντανακλάται η ζωή είναι ψευτοτέχνη. Και αυτά τα περί ελίτ να σας υποψιάζουν. Αυτά είναι του κώλου. Κάποιος δεν επικοινωνεί με την ευρεία λογική της επικοινωνίας και αυτοχρίζεται κάτι ανώτερο. Ας πούμε λένε «κουλτούρα» ή ότι αυτός είναι «κουλτουριάρης». Άλλη παραχαραγμένη έννοια. Κουλτούρα είναι αυτό που συμβαίνει. Κουλτούρα είναι το Εθνικό Θέατρο που κάνει την παράσταση. Σύγχρονη κουλτούρα είναι και η Πάολα. Δεν απαξιώνω την Πάολα. Δεν είμαι αισθητικά συγγενής, αλλά να απαξιώσω όχι γιατί το έργο του καλλιτέχνη είναι η απάντηση. Το δικό σας εκτόπισμα θα είναι η απάντηση στο τι κάνει ο άλλος.
Ο Έλληνας τι είναι; Πώς θα χαρακτηρίζατε τον Έλληνα;
Όχι Έλληνα… Είναι κάτοικος της Ελλάδας.
Ας φύγουμε απ’ όλα αυτά… Φέτος τον χειμώνα που θα σας συναντήσουμε;
Είμαι πολυπράγμων για πολλούς λόγους. Τρώω ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου ασχολούμενος με τον κοινωνικό ρατσισμό. Κάτι που δεν μπορώ να αποποιηθώ. Γιατί εκεί ισορροπώ με τη συνείδησή μου και με την ψυχή μου. Έχω δύο υποστάσεις και αυτό με τυραννάει για να σας πω την αλήθεια. Δεν μπορώ να αποποιηθώ μία από τους δυο, οπότε είμαι και ηθοποιός και μουσικός. Με το θέατρο μόνο δε μπορείς να ζήσεις. Οι άνθρωποι είμαστε γεννημένοι για την αφθονία. Αφθονία είναι μία λέξη που αποτελείται από τα στερητικό άλφα και τον φθόνο. Άρα πρέπει να είμαστε χωρίς φθόνο. Πρέπει να είμαστε πολυτελείς. Να μην έχω εγώ να τρώω και εσύ να με βλέπεις που τρώω (σ.σ. και εσύ να μην έχεις), πράγμα που είδα στη Σοβιετική Ένωση. Κοιτάω να ισορροπώ με όλα αυτά. Συνεχίζουμε στο θέατρο με ένα έργο που έγραψε ο Αθερίδης και περνάει καλά ο κόσμος γιατί είναι διαδραστικό. Είναι μια αναρχοαυτόνομη κωμωδία, κάπως έτσι μπορείς να την πεις. Πέρσι παίξαμε σε ένα μικρό θέατρο στο Μικρό Παλλάς που ήταν κατάμεστο κάθε μέρα. Στο θέατρο θα συνεχίσω προς το τέλος της σεζόν να κάνω το «Βίκτωρ και Βικτώρια» στο Πάνθεον. Και για να σας ξεράνω θα είμαι Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο με τον Αντώνη Ρέμο. Εκεί θα είναι μουσική σκηνή, δεν θα είναι μπουζούκια. Κάπως ξενίζει αλλά είναι ένας καλός καλλιτέχνης που σέβεται. Στον ίδιο χώρο πέρσι ήταν η Πρωτοψάλτη και η Αρβανιτάκη. Παρά τα 7 χρόνια που πέρασα στην Ακτή, έχασα τον φίλο μου τον Σάκη και δεν μπορώ να ξαναπάω σ’ αυτό τον χώρο.
Σας έχουμε δει στο θέατρο, σας έχουμε δει σε μουσικές σκηνές. Με τι διασκεδάζει περισσότερο ο Γιάννης Ζουγανέλης, Τι απολαμβάνει περισσότερο;
Ήμουν συνεχώς αυτό το καλοκαίρι με παρέες που λέγανε «ωχ» με τη ζέστη. Αυτοί οι ίδιοι λένε «ωχ» με το κρύο, «ωχ» με το χιόνι, «ωχ» με τη βροχή. Το μότο μου είναι να μετατρέψουμε το «ωχ» σε «αχ», δηλαδή σε κάτι καλό. Εγώ ξεκουράζομαι αφού είμαι σε μία φάση που υλοποιώ τα όνειρά μου. Είμαι στο θέατρο και στη μουσική. Έχει κόπο, κατάθεση ενέργειας και ψυχικών αποθεμάτων αλλά παίρνεις και πράγματα. Όσο περισσότερη ενέργεια καταθέτεις τόσο περισσότερη ενέργεια συμπαντική παίρνεις. Αισθάνομαι δημιουργικά απέναντι σ’ αυτά και δεν έχω κανένα άγχος. Δεν είμαι πολυθεσίτης. Αν εγώ είμαι πολυτελέστερος στον βιοπορισμό από κάποιους άλλους είναι γιατί το επέλεξαν οι αποδέκτες (σ.σ. το κοινό). Μερικές φορές αισθάνομαι άσχημα γιατί δεν έχω κάνει κάτι που να μην έχει επιτυχία και λέω κάτι δεν πάει καλά (γέλια). Χθες έπαιζα στο Βραχάτι… μόνος μου, στο Σοσιαλίστα, και έγινε πανζουρλισμός. Κάνω τους ανθρώπους και γελάνε, γελάω και εγώ μαζί τους (γέλια).
Αγαπώ πάρα πολύ τη ζωή και ότι συμβαίνει σ’ αυτήν. Μου αρέσει να βυθίζομαι. Βυθίζομαι σε ό,τι άλλο, λέγεται δε λέγεται, εκτός από τα ναρκωτικά. Η μόνη κατάχρηση που κάνω είναι ότι είμαι καπνιστής και δεν το συνιστώ. Αγαπώ πολύ τα ζώα και τα λουλούδια. Λατρεύω τη φύση επειδή πιστεύω κοινωνικά, φιλοσοφικά, ιδιοσυγκρασιακά ότι είμαστε το περιβάλλον μας. Είμαστε στοιχεία του περιβάλλοντος και όσο το βιώνουμε αυτό, τόσο καλύτερα είναι και για μας και για τον διπλανό μας. Επίσης, έχω διδάξει από νηπιαγωγείο μέχρι πανεπιστήμιο. Δεν είναι εύκολο αλλά είναι ένα πράγμα που με κάνει και νιώθω καλύτερα και μου φορτίζει τη νεανική μου λογική. Πολλές φορές επικαλούμαι την παιδική μου ηλικία χωρίς να παλιμπαιδίζω. Γιατί ο παλιμπαιδισμός είναι μαλακία μεγάλη.
Επίσης με ψυχαγωγεί και με ηρεμεί η Ελεονώρα, η κόρη μου, που δεν την έχω και δεν την είχα ποτέ ιδιοκτησία μου αλλά καμαρώνω πολύ γι’ αυτήν. Είναι εξαιρετική. Είναι καλή ηθοποιός. Φέτος θα παίξει στο Εθνικό την Πιαφ, ένα ωραίο έργο. Είναι αγχωμένη τώρα γιατί δεν έχει την εμπειρία. Δεν έχει καμία ματαιοδοξία. Της συμβαίνουν πράγματα τρομερά και δεν αλλοιώνεται καθόλου σαν προσωπικότητα.
Άξια συνεχιστής…
Εγώ δεν πιστεύω καθόλου στη συνέχεια. Πιστεύω στην εξέλιξη. Αναγκαστικά της έχω μεταδώσει πράγματα αφού ζούμε μαζί. Ζούσαμε βασικά. Είναι 30 χρονών, ε όπου να ναι θα κάνει και έρωτα… (γέλια)
Όταν σας έφερε το πρώτο της αγόρι, πώς αντιδράσατε;
Τίποτα, τίποτα. Αξιώνω τις επιλογές της. Έχω αγαπήσει τα αγόρια που είχε κατά καιρούς. Έχω αγαπήσει τις επιλογές της. Πιστεύω και σέβομαι τις επιλογές των ανθρώπων.
Είχε το άγχος να ξεπεράσει τη δική σας σταδιοδρομία; Και το ρωτάμε αυτό γιατί ακολουθεί τα δικά σας βήματα.
Στη ζωή δεν υπάρχει ανταγωνισμός. Ούτε με την καλή, ούτε με την κακή έννοια. Και η καλή έννοια που το χρησιμοποιούμε είναι λάθος. Η έννοια είναι από μόνη της έννοια. Όταν εννοούμε κάτι δεν χρειάζεται να είναι καλό ή κακό. Άλλωστε δεν είμαστε καλοί μόνο. Τώρα εγώ σας δείχνω την καλή μου πλευρά. Έχω πολλά που ενδεχομένως να μην είναι καλά με γνώμονα την κοινωνία, την ηθική, τους νόμους. Και τι θα πει νόμος; Εγώ συνιστώ να είμαστε παράνομοι. Αρκεί η παρανομία η δική μου, να μην ενοχλήσει τον διπλανό μου. Το μάρμαρο της κρίσης που πληρώνουν οι άνθρωποι των χαμηλών διαστρωματώσεων, οι συνταξιούχοι να πληρώνουν το μάρμαρο, και οι πλούσιοι να συνεχίσουν να μαμάνε και να δέρνουν; Είναι ντροπή. Αφού υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που ψηφίζουν ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία.
Κατά βάθος είμαστε όλοι ΠΑΣΟΚ… (γέλια)
Εγώ παιδιά ψήφισα το ΠΑΣΟΚ, δυστυχώς, το ’81 διότι πίστεψα στην αλλαγή. Πιστεύω πάρα πολύ στην εθνική κουλτούρα και συνείδηση. Και μέμφομαι συνεχώς την αριστερά που την έννοια πατρίδα την αποποιήθηκε. Έχουν το κόμπλεξ της υπεράσπισης του προλεταριάτου.
Δύο τελευταία σχόλια, επειδή είναι γνωστό ότι παρακολουθείτε τον αθλητισμό. Πώς σας φάνηκε η Εθνική στο Μουντιάλ;
Εγώ αγαπώ ό,τι συμπεριλαμβάνει το εθνικό. Έχω ζήσει πολύ με τις Εθνικές ομάδες. Κυρίως του μπάσκετ στο παρελθόν. Έπαιζα μπάσκετ στο γυμνάσιο και στο λύκειο. Έχω παίξει μπάσκετ με τον Γκάλη, τον Γιαννάκη, τον Φασούλα, τον Αγγελίδη, σε φιλανθρωπικά. Έχω βάλει τρίποντο από… κωλοφαρδία μετά από πάσα του Γκάλη. Έχω γνωριμία με αυτούς. Και τι σημαίνει γνωριμία; Γνωριμία σημαίνει ότι μπαίνω στην ψυχή και αντιλαμβάνομαι τον άλλο. Σε μία εποχή που οι άνθρωποι πασχίζανε να αγωνιστούνε σε ομάδες, χωρίς να ομαδοποιούνται. Η προσωπικότητα στήνει την ομάδα και όχι η ομαδοποίηση. Με συγκινεί οτιδήποτε εθνικό διότι είμαστε μία χώρα στο κέντρο του κόσμου, έχουμε καταφέρει πάρα πολλά πράγματα. Μου άρεσε πάρα πολύ η Εθνική στο Μουντιάλ.
Και εν τέλει έχει τόση σημασία το αποτέλεσμα;
Όχι, δεν έχει σημασία. Αν με ρωτήσετε τι αγαπώ περισσότερο από μένα, είναι οι αποτυχίες μου και όχι οι επιτυχίες μου. Ένα παράπονο το οποίο εκφράζω είναι η έλλειψη δημοκρατικότητας στο παρουσιάζειν. Αυτό κυρίως έχει να κάνει με τους νεότερους που δεν τους βλέπει ο ήλιος. Έχω κάνει πάρα πολλά πράγματα τα οποία δεν μεταδίδονται στο ραδιόφωνο. Δεν είμαι άνθρωπος που αν έχεις μία εκπομπή στο ραδιόφωνο θα σε πάρω να σου πω «παίξε τα κομμάτια μου». Όταν κάποτε εργαζόμουν στο ραδιόφωνο, ένας συμπαθής λαϊκός τραγουδιστής μου έφερε ένα CD και εγώ το παρουσίασα χωρίς να μου αρέσει. Επειδή εγώ δεν είμαι συγγενής μ’ αυτό δεν πρέπει να το παρουσιάσω; Πρέπει να παρουσιάζονται όλα.
Πρέπει να παρουσιάζονται όλα γενικώς ή μόνο στη μουσική;
Γενικά. Απλά στη μουσική είναι πιο εύκολο να είναι το μέτρο για να την κρίνεις επειδή είναι τα ραδιόφωνα κτλ.
Και πολιτικά πρέπει να παρουσιάζονται όλα;
Και πολιτικά πρέπει να παρουσιάζονται. Και ο χειρισμός στα …αγγουρομούσκουλα τα φασιστοειδή είναι τελείως λάθος από την πολιτεία. Δεν πρέπει να φεύγει κάποιος αλλά να αντιμετωπίζεται. Οι συγκεκριμένοι είναι μπράβοι. Τραγικοί. Θέλει με τον ίδιο τρόπο. Άμα αρχίσουμε να φοβόμαστε πάμε. Πάμε χαμένοι.
Και κάπως έτσι αποχαιρετήσαμε τον Γιάννη Ζουγανέλη, ο οποίος έπρεπε να ετοιμαστεί για την παράσταση. Θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες μαζί του. Σίγουρα όλη η ομάδα της Marathon Press που βρέθηκε με τον κ. Ζουγανέλη, έφυγε πιο πλούσια. Το ίδιο ελπίζουμε και εσείς.
