© Λέανδρος Χρήστος Παρούτη

Γράφει ο Κώστας Ζοργιός

Αύγουστος 2019. Η Εύβοια καίγεται σε ακόμα ένα εφιαλτικό καλοκαίρι και περισσότερα από 22.000 στρέμματα γης γίνονται στάχτη. Το σοκ της ανυπολόγιστης καταστροφής διαδέχεται ο ρεαλισμός και οι τοπικοί φορείς στην Κεντρική Εύβοια ζητούν αμέσως αντιπλημμυρικά έργα. Προφανώς γνωρίζουν…

«Δεν ήρθα εδώ για δημόσιες σχέσεις. Ήρθα εδώ σε συνεννόηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, για να δούμε πώς θα αποφύγουμε τα χειρότερα», δηλώνει ο υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Κ. Χατζηδάκης και στη συνέχεια, αφήνοντας μάλιστα αιχμές για την προηγούμενη κυβέρνηση, προαναγγέλλει αντιπλημμυρικά έργα.

«Διαπίστωσα με λύπη ότι για την περσινή πυρκαγιά, στην ίδια περιοχή, προβλέπονταν 75.000 ευρώ για αντιπλημμυρικά έργα, τα οποία επί ένα χρόνο δεν έχουν εκταμιευθεί.
Επομένως, ξεκινώντας από αυτά, πρέπει να προχωρήσουμε με ταχύτητα στα αντιπλημμυρικά έργα βρίσκοντας τους αναγκαίους κωδικούς. Η μεγάλη πρόκληση για μας είναι να προχωρήσουμε με ταχύτητα, έτσι ώστε να έχουμε το γρηγορότερο δυνατό απτά αποτελέσματα. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις δυνάμεις της φύσης, μπορούμε, όμως, να ελέγξουμε τη δράση μας, να κινηθούμε γρήγορα και συντονισμένα».

Όσο τα είδατε εσείς τα έργα, άλλο τόσο τα είδαν και στην Εύβοια, με εξαίρεση κάποια στο Κοντοδεσπότι. Όπως εκατομμύρια άλλες φορές έχει συμβεί στην Ελλάδα, τα λόγια έμειναν λόγια, σε κάποιες περιπτώσεις λόγω γραφειοκρατίας, σε κάποιες λόγω Δασαρχείου και σε κάποιες άλλες λόγω απλής κυβερνητικής αδιαφορίας.
Κυριακή 2 Αυγούστου 2020. Σε μια περίοδο που τα θερμόμετρα χτυπάνε 37άρια και ο κόσμος συνωστίζεται -παρά τον κορωνοϊό- στις παραλίες, η σφοδρή κακοκαιρία σφυροκοπά την απροστάτευτη Εύβοια.

Οκτώ άνθρωποι, ανάμεσά τους κι ένα βρέφος οκτώ μηνών, δε βρίσκονται πλέον ανάμεσά μας. Οκτώ άνθρωποι χάθηκαν εν έτει 2020, μια Κυριακή από μια κακοκαιρία που είχε προαναγγελθεί από την Τρίτη… Και τελικά το φταίξιμο έπεσε στους μετεωρολόγους και την κακιά στιγμή.«Ευτυχώς, δε λειτούργησε το 112 γιατί θα είχαμε εκατόμβη.» Τέτοιο θράσος…

Δευτέρα, 3 Αυγούστου. Τα Πολιτικά, το Μπούρτζι, τα Βασιλικά και τα Ψαχνά κατά κύριο λόγο, αλλά και ο Σταυρός, το Κοντοδεσπότι και το Λευκαντί ξυπνούν μέσα στην απελπισία, σε τόνους λάσπης, σε σωρούς από μπάζα. Νεκρά ζώα, αναποδογυρισμένα αυτοκίνητα, κατεστραμμένα σπίτια, δρόμοι κομμένοι στα δύο, συνθέτουν ένα σκηνικό βιβλικής καταστροφής. Σοκαρισμένοι κάτοικοι, κοιτώντας αποσβολωμένοι το χάος, αναζητούν ένα χέρι να πιαστούν.

Αυτό το χέρι θα έπρεπε να το προσφέρει το κράτος. Αμ δε… Ας είναι καλά οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας…
Εκστρατεία αλληλεγγύης

Καμιά φορά δε χρειάζονται πολλά για να κάνεις τη διαφορά. Αρκεί να το ‘χεις μέσα σου, να σε νοιάζει ο διπλανός σου και να κουβαλάς και λίγη τρέλα. Η Βάσια από τη Νέα Μάκρη και η φίλη της η Ιωάννα, που είχε έρθει και ως εθελόντρια στο hot spot του Νέου Βουτζά μετά τη φωτιά στο Μάτι το 2018, δεν το πολυσκέφτηκαν.

Ήξεραν ότι στην Εύβοια βρίσκονταν ήδη οι εθελοντές της Κοινωνικής Κουζίνας «Ο Άλλος Άνθρωπος», πήραν μαζί τους δύο αλλαξιές ρούχα και πήγαν να βοηθήσουν.
Η πρώτη, αναγνωριστική «επίσκεψη» έγινε με στόχο να καταγραφούν οι ανάγκες που αρχικά αφορούσαν πρώτες ύλες για φαγητό. Γρήγορα όμως και μέσω του λογαριασμού του Act4Mati στο Instagram, επικοινωνήθηκε η κατάσταση που επικρατούσε στις πληγείσες περιοχές κι άρχισε να ευαισθητοποιείται αρκετός κόσμος.

Τα όσα ζήσαμε προ διετίας στην περιοχή μας μάς δίδαξαν πολλά σε ό,τι αφορά στη σημασία της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Τότε που κόσμος από κάθε γωνιά της χώρας έστελνε από μηνύματα αγάπης, μέχρι χαρτιά υγείας και συμπαραστεκόταν όπως και όσο μπορούσε στη δύσκολη στιγμή που βίωνε το Μάτι. Ήταν, λοιπόν, δεδομένο ότι όσοι είχαν τον χρόνο θα ανταποκρίνονταν στην «υποχρέωση» που προέκυψε.

Δευτέρα πρωί 17ης Αυγούστου. Τρία αυτοκίνητα φεύγουν από το «Άρτιον» και στη διαδρομή συναντούν κι άλλους γνωστούς από τα μέρη μας. Συνολικά, μια 25αριά εθελοντές από την περιοχή φτάνουν στην Εύβοια αποφασισμένοι να κάνουν τη διαφορά. Δεν είναι μόνοι τους. Συναντούν άλλα 100 άτομα από διάφορα μέρη της Αθήνας κι αρκετά παιδιά από άλλα μέρη της Εύβοιας, κυρίως από τη Χαλκίδα. Όλοι δηλώνουν παρόντες. Εκτός από το κράτος… Κι ας έχουν περάσει 15 ολόκληρες μέρες.

«Να ξέρετε, μια μέρα θα είστε καλύτερα»

Η καταστροφή διαφορετική. Φωτιά εδώ, πλημμύρα εκεί. Ο κόμπος στο στομάχι, όμως, ίδιος. Τι ήταν το πρώτο που έπρεπε να κάνουν τα παιδιά από το Μάτι; Να βάλουν μπροστά τη γνώση και να δώσουν κουράγιο.

«Αυτό που συναντήσαμε στο Μπούρτζι ήταν πολύ, μα πολύ χειρότερο από αυτό που φανταζόμασταν. Παντού ψόφια ζώα, βοθρολύματα, αναποδογυρισμένα αυτοκίνητα και άδειες δεξαμενές πετρελαίου, πεσμένες πινακίδες δρόμων και τόνοι λάσπης. Πολλή λάσπη. Ίσως ακούγεται φρικτό, αλλά σκεφτείτε πόσο πιο δύσκολο είναι να καθαρίσεις ένα σπίτι από τη λάσπη συγκριτικά με το να το καθαρίσεις από τη στάχτη.

Στο Μάτι, μπαίναμε σε καμένο σπίτι κι ο καναπές ήταν μια φαρασιά υπόθεση. Στην Εύβοια θέλαμε ώρες για να καθαρίσουμε έναν καναπέ», λέει στη MP η Αφροδίτη και εξηγεί πώς η δική της εμπειρία βοήθησε τους εκεί πληγέντες.

«Οι άνθρωποι ήταν σε σοκ. Είχαν περάσει δύο εβδομάδες κι ακόμα δεν είχαν συνειδητοποιήσει τι είχε συμβεί. Κάποιοι είχαν υποστεί τεράστιες ζημιές και προφανώς ένιωθαν απελπισία. Αυτό που προσπαθούσαμε να τους μεταφέρουμε και, πιστέψτε με, τους βοηθούσε πολύ τελικά, ήταν ότι μπορεί τώρα να μην μπορείτε να το δείτε, αλλά θα ‘ρθει η στιγμή και δε θα αργήσει, που η ζωή θα επιστρέψει σε φυσιολογικούς ρυθμούς, το μέρος θα ξαναχτιστεί και θα ξαναχαμογελάσετε».

«Κορίτσια τσαλαβουτούσαν στις λάσπες»

Η περίπτωση του Γιώργου από το Μάτι χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς. Αφενός γιατί ο Γιώργος είναι 52 ετών, με ό,τι συνεπάγεται αυτό από πλευράς κουράγιου και ενέργειας συγκριτικά με τους νεότερους εθελοντές, αφετέρου γιατί στη φωτιά στο Μάτι έχασε πολύ δικό του άνθρωπο. Και, όσο να ‘ναι, μια επίσκεψη σε μέρος που επλήγη από φυσική καταστροφή, δεν μπορεί παρά να ξυπνάει μνήμες.

«Έμαθα από το ίντερνετ ότι κάποια παιδιά ετοιμάζονταν να φύγουν για Εύβοια και την Κυριακή, μια φίλη ανέβασε ένα ποστ στο Facebook που έγραφε ότι “αύριο φεύγουμε, πάμε να βοηθήσουμε”. Αυτό με τσίγκλησε. Μέχρι και το βράδυ, όμως, δεν είχα αποφασίσει. Το να πας σε μια περιοχή που έχει πληγεί, έστω και διαφορετικά, σε γυρνά πίσω…
Δευτέρα πρωί ήμουν στο “Άρτιον” κι έφυγα με τους υπόλοιπους. Όντως, επαληθεύτηκα. Στη διαδρομή το μυαλό μου στριφογύριζε στο παρελθόν. Όταν, όμως, φτάσαμε στο Μπούρτζι, σοκαριστήκαμε κι εγώ κι οι υπόλοιποι, με αυτό που αντικρίσαμε. Προσωπικά, ένιωσα δέος», μας λέει ο Γιώργος.

«Κάπου εκεί καθάρισε το μυαλό μου. Αιτία ήταν η ενέργεια που έβλεπα να βγάζουν τα νέα παιδιά. Όπως και στο Μάτι, έτσι κι εκεί υπήρχαν οι μεγαλύτεροι που έκαναν κάποιες εργασίες, αλλά, στην πραγματικότητα, τα πάντα τα έκαναν τα παιδιά. Οργάνωσαν την κατάσταση, όρισαν αρχηγούς, μοίρασαν αρμοδιότητες, έδωσαν κατευθύνσεις, έβγαλαν ψυχή, πήραν την κατάσταση στα χέρια τους.

Χωριστήκαμε σε ομάδες και κάθε μία ανέλαβε από ένα σπίτι. Η δική μου ομάδα ξεκίνησε για το σπίτι του κυρίου Γιάννη και της κυρίας Αθηνάς. Οι εικόνες στη διαδρομή δεν άλλαξαν. Χάος… Αυτοκίνητα όρθια στα κάγκελα, μπάζα παντού, αλλά κράτος πουθενά. Φτάσαμε στο σπίτι. Μας υποδέχθηκαν και ειλικρινά δεν ξέραμε από πού να ξεκινήσουμε. Κατεβήκαμε δύο σκαλιά, μπήκαμε σε κάτι που δεν ήταν καν υπόγειο κι αντικρίσαμε μια απίστευτη εικόνα.
Το νερό είχε αφήσει σημάδια σε ύψος δύο μέτρων, παντού λάσπη. Σάστισα, αλλά κοίταξα γύρω μου κι όλοι είχαν ήδη αρχίσει να δουλεύουν. Με ρυθμό και χαμόγελο, τσαλαβουτούσαν στις λάσπες. Κι αυτό με συνεπήρε, μπήκα στο “τριπάκι” τους. Πέρασαν ώρες ατέλειωτες, γεμίσαμε ούτε ξέρω πόσα καρότσια με 8 τόνους λάσπη κι ούτε καν αυτό το μικρό “κάτι σαν υπόγειο” δεν καταφέραμε να καθαρίσουμε. Όμως, ήμασταν εκεί, δώσαμε κουράγιο στον κύριο Γιάννη και την κυρία Αθηνά κι εγώ γέμισα ελπίδα βλέποντας τι μπορούν να κάνουν η Αφροδίτη, η Βάσια, η Ιφιγένεια… Τρία κορίτσια, αντράκια της ζωής, χωρίς να αδικώ τους υπόλοιπους».

«Ήρθαν από το πουθενά και μας δίδαξαν τι θα πει αγάπη κι ανθρωπιά»

Η μία όψη του νομίσματος αφορά αυτόν που προσφέρει. Η άλλη, αυτόν που δέχεται τη βοήθεια. Μιλήσαμε με τη Χριστίνα Χαραλάμπους, από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αγίου Νικολάου στο Μπούρτζι, για να μας περιγράψει πώς βίωσαν οι κάτοικοι τον ερχομό μιας ομάδας ανθρώπων από το Μάτι σε μια πολύ δύσκολη γι’ αυτούς στιγμή.
«Δεν χρειάζονται πολλά λόγια. Αυτό που μας δίδαξαν δεν το έχουμε δει ποτέ. Την ώρα που νιώθαμε παρατημένοι από το κράτος, ήρθαν από το πουθενά και μας έμαθαν τι θα πει αγάπη, αλληλεγγύη κι ανθρωπιά. Βλέπαμε κορίτσια 19 και 20 χρονών με το μαλλί μέσα στη λάσπη να χαμογελάνε και να φτυαρίζουν, και παίρναμε δύναμη. Πώς να ανταποδώσεις κάτι τέτοιο;»…